Podstawowym założeniem systemu EMAS jest stymulowanie firm do ograniczania negatywnego oddziaływania na środowisko.
Po akcesji w Polsce zaczną obowiązywać przepisy ustawy o krajowym systemie ekozarządzania i audytu EMAS (Eko-Management and Audit Scheme).
— EMAS ma zagwarantować społeczeństwu dostęp do wiarygodnej informacji na temat działalności środowiskowej danej organizacji — wyjaśnia Jarosław Lasecki, konsultant Doradztwa Gospodarczego DGA.
Udział w programie jest dobrowolny i możliwy dla firm wszystkich branż. Warunkiem jest wdrożenie i doskonalenie systemu zarządzania środowiskowego (SZŚ) zgodnego z wymaganiami normy ISO 14001. Elementem, jaki EMAS wnosi do SZŚ, jest powszechne udostępnianie informacji o prowadzonej działalności środowiskowej — każdy uczestnik programu jest zobowiązany do opracowania i corocznej aktualizacji raportu środowiskowego.
— W ten sposób system zapewnia wiarygodność środowiskową zakładu — twierdzi Stanisław Karpeta, pełnomocnik ds. Zintegrowanego Systemu Zarządzania Południowego Koncernu Energetycznego Elektrowni Łaziska, wdrażającego EMAS.
Uczestnicy programu zostaną wpisani do rejestru organizacji, które działają w systemie. Rejestr będzie ogłaszany w Monitorze Polskim. Aby się w nim znaleźć, firmy muszą uzyskać pozytywną ocenę SZŚ przez tzw. weryfikatora środowiskowego oraz uiścić opłatę rejestracyjną 1 tys. zł.
Weryfikacja
Organizacja będzie figurować w rejestrze 3 lata. W tym czasie, co 12 miesięcy weryfikator (odpłatnie) będzie dokonywał okresowej oceny zgodności z EMAS. Po 3 latach firma musi wnieść kolejną opłatę rejestracyjną.
— Udział w programie nie jest trudny dla firm przywiązujących rzeczywistą wagę do działań proekologicznych, zwłaszcza dla tych, które posiadają certyfikat ISO 14001. EMAS rozszerza bowiem pewne kwestie związane m.in. z oddziaływaniami organizacji na środowisko, audytami i komunikacją zewnętrzną. Wymaga również bezwzględnego spełniania przepisów prawnych dotyczących ochrony środowiska — mówi Stanisław Karpeta.
Za akredytacje weryfikatorów środowiskowych odpowiada Polskie Centrum Akredytacji.
— Weryfikatorami mogą być instytucje lub osoby indywidualne, które specjalizują się w zagadnieniach ochrony środowiska oraz znają zasady budowy i wdrażania systemu zarządzania środowiskowego zgodnego z wymaganiami normy ISO 14001. W takiej sytuacji można spodziewać się, że w pierwszej kolejności pretendentami do uzyskania uprawnień weryfikatora środowiskowego będą jednostki certyfikujące, które zajmują się dziś certyfikacją systemów zarządzania zgodnych z wymaganiami ISO — wyjaśnia Jarosław Lasecki.
Promocja działań
Powstanie Krajowa Rada Ekozarządzania, która będzie inicjować działania promujące system.
— Propagowanie to może się odbywać przez prasę lokalną, publikacje, szkolenia itp. Dobrą promocją EMAS mogą być lokalne i ogólnokrajowe programy pilotażowe. Już działa Program Pilotowy Ministerstwa Środowiska i Narodowej Fundacji Ochrony Środowiska. Jest on adresowany głównie do przedsiębiorstw o szczególnym wpływie na środowisko — wyjaśnia Jarosław Lasecki.