Jak spłacić wspólnika

KAMIL TWARDOWSKI
06-02-2013, 00:00

Wystąpienie wspólnika ze spółki następuje głównie poprzez wypowiedzenie umowy spółki i łączy się z obowiązkiem spłaty jego udziałów przez pozostałych wspólników.

W spółce cywilnej kwestie te reguluje art. 871 § 1 i 2 kodeksu cywilnego, zgodnie z którym wspólnikowi występującemu ze spółki zwraca się w naturze rzeczy, które wniósł do spółki, oraz wypłaca się w pieniądzu oznaczoną w umowie spółki wartość jego wkładu (lub wartość z chwili wniesienia). Wypłacie w pieniądzu podlega też część wartości wspólnego majątku pozostałego po odliczeniu wartości wkładów wszystkich wspólników (odpowiadającą stosunkowi, w którym wspólnik uczestniczył w zyskach).

Odmienną regulację zawiera kodeks spółek handlowych. Umowę spółki osobowej, zawartej na czas nieoznaczony, wypowiedzieć można zasadniczo co najmniej na 6 miesięcy przed końcem roku obrotowego. W spółce jawnej zakres spłaty wspólnika określa art. 65 k.s.h., zgodnie z którym wartość udziału oznacza się na podstawie bilansu, uwzględniającego wartość zbywczą majątku spółki (szczegóły określa § 2 art. 65 k.s.h.). Zasadniczo spłata następuje w pieniądzu, a rzeczy wniesione do spółki zwraca się w naturze. Podobnie w spółce partnerskiej, z wyjątkiem, że art. 100 § 1 k.s.h. przewiduje obowiązek wypowiedzenia umowy spółki przez partnera, który utracił prawo wykonywania wolnego zawodu. W spółce komandytowej regulacja spłaty wspólnika nie odbiega od wyżej opisanej (art. 103 k.s.h.). Konieczne jest jednak, by pozostał co najmniej komandytariusz i komplementariusz. Umowa spółki komandytowo- -akcyjnej może zostać wypowiedziana tylko wtedy, gdy statut spółki tak stanowi. W pozostałym zakresie stosuje się zasady dotyczące spółki jawnej (art. 149 § 1 k.s.h., z wyjątkiem wynikającym z art. 148 § 1 pkt 4 k.s.h.). Akcjonariuszowi nie przysługuje prawo wypowiedzenia umowy spółki. Zawsze może on jednak sprzedać należące do niego akcje.

W spółkach kapitałowych wystąpienie wspólnika bądź akcjonariusza ze spółki przybiera postać zbycia udziałów lub akcji. Zgodnie z art. 180 k.s.h., zbycie udziału w spółce z o.o. oraz jego zastawienie wymaga formy pisemnej z podpisami notarialnie poświadczonymi. Czynność ta może być uzależniona od zgody zarządu spółki (art. 182 § 1 i n. k.s.h.). Istnieje też przymusowa procedura wyłączenia wspólnika ze spółki (na zasadzie art. 266 § 1 k.s.h. i n.). W takim wypadku udziały wspólnika wyłączonego będą przejęte przez wspólników lub osoby trzecie, a cenę przejęcia ustala sąd na podstawie rzeczywistej wartości w dniu zawiśnięcia sporu. Akcje spółki akcyjnej mają także co do zasady charakter zbywalny (art. 377 i n. k.s.h.), a ograniczenie zbywalności akcji imiennych nastąpić może jedynie na mocy statutu spółki (art. 377 § 2 i 3 k.s.h.) lub na skutek umownego ograniczenia czasowego (art. 388 § 1 i 2 k.s.h.).

Jak widać, zaobserwować można fundamentalną różnicę między spółkami osobowymi a kapitałowymi. O ile bowiem reperkusje wystąpienia wspólnika ze spółki osobowej zawsze będą silnie odczuwalne przez wspólników pozostających w spółce, a to na skutek osobistego charakteru uczestnictwa i przyczyniania się do osiągnięcia wspólnego celu, o tyle w przypadku sprzedaży udziałów lub akcji przez jednego ze wspólników lub akcjonariuszy zmiana ich właściciela nie ma zasadniczo wpływu ani na pozostających w spółce wspólników lub akcjonariuszy, ani też na bieżącą jej działalność.

KAMIL TWARDOWSKI

aplikant adwokacki kancelaria Kaczor, Klimczyk, Pucher, Wypiór

© ℗
Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych” i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Podpis: KAMIL TWARDOWSKI

Polecane

Inspiracje Pulsu Biznesu

Puls Biznesu

Puls Firmy / Jak spłacić wspólnika