Joanna Chmielińska, radca prawny, szef działu Prawa dla biznesu w Kancelarii Kopeć Zaborowski
Dopłaty są – obok podwyższenia kapitału oraz udzielania pożyczki – jednym z najczęściej stosowanych sposobów dofinansowania spółki z o.o. przez wspólników. Są one przy tym jednym z najważniejszych ich obowiązków względem spółki. Jednak aby w ogóle można było mówić o tego rodzaju obowiązku, umowa spółki musi go wprost przewidywać. Jeżeli zobowiązanie wspólników do dopłat nie zostało zastrzeżone w umowie spółki, wprowadzenie tego obowiązku wymaga zmiany umowy, co następuje w drodze uchwały. Uchwała taka wymaga przy tym zgody wszystkich wspólników, ponieważ zwiększa ich świadczenia wobec spółki (art. 246 par. 3 K.s.h.).
K.s.h. przewiduje przy tym dużą swobodę w zakresie tego, jakie kwestie związane z dopłatami powinny zostać uregulowane przez samą umowę spółki. I tak może ona zawierać tylko elementy obowiązkowe, tj. ogólne sformułowanie przewidujące obowiązek wnoszenia dopłat wraz ze wskazaniem ich limitu (przez co rozumieć należy maksymalną wysokość dopłat – wskazanie ich liczbowo oznaczonej wysokości w stosunku do udziału). W takim przypadku pozostałe warunki dopłat powinny być każdorazowo dookreślone przez wspólników w uchwale dotyczącej konkretnych transz. Z drugiej strony, umowa spółki może być w powyższym zakresie dużo bardziej precyzyjna i dookreślać, w jakich przypadkach wspólnicy mogą podjąć uchwałę w sprawie dopłat, na co mogą zostać one przeznaczone, jakie są terminy ich wnoszenia, warunki i terminy zwrotu itp. W każdym przypadku K.s.h. – zarówno na poziomie regulacji dopłat w umowie, jak i dalej, na etapie podejmowania uchwały przez wspólników – wymaga równego traktowania wszystkich wspólników, zarówno w zakresie wnoszenia, jak i zwrotów dopłat, wprowadzając zasadę wszyscy albo nikt.
Należy przy tym pamiętać, że dopłaty są kwotami, które powiększają majątek spółki, ale nie zwiększają jej kapitału zakładowego. Dopłaty nie powodują tym samym zwiększenia udziału wspólnika w spółce, ale zwiększają kapitał własny spółki. O ile umowa spółki lub uchwała wspólników nie wskazują precyzyjnego celu, na który mają zostać przeznaczone dopłaty, uzyskane z nich kwoty są przeznaczane na zasilenie kapitału zapasowego i docelowo mogą być przez zarząd przeznaczone na realizację planowanych inwestycji, sfinansowanie bieżącej działalności, a nawet zwiększenie wiarygodności kredytowej. K.s.h. wskazuje wprost, że mogą być przeznaczone również na pokrycie straty wynikającej ze sprawozdania finansowego (art. 179 par. 1).
Co do zasady, dopłaty mogą być wspólnikom zwracane. Jedyny przypadek, w którym nie ma możliwości zwrotu, to gdy są one wymagane na pokrycie straty wykazanej w sprawozdaniu finansowym. Zwrócone nie są wliczane do limitu maksymalnych dopłat wynikających z umowy spółki. K.s.h. określa przy tym sztywne ramy czasowe zwrotu. Może on nastąpić po upływie miesiąca od dnia ogłoszenia o zamierzonym zwrocie w piśmie przeznaczonym do ogłoszeń spółki (art. 179 par. 2).