Polskie regulacje dotyczące VAT przy nieodpłatnym przekazaniu towarów są nieco inne niż unijne.
Nowa ustawa o VAT nie zawiera przepisów nakazujących wprost opodatkować wydania towarów czy świadczenia usług na cele reprezentacji i reklamy. Nakazuje natomiast w pewnych przypadkach opodatkować nieodpłatne przekazania towarów (bez względu na cel).
VAT nakładany na konsumpcję, która ma być co do zasady rozumiana jako prywatna, dla podatników winien być neutralny. Czasami jednak i oni występują w roli konsumentów, np. przekazując towary na prywatne cele czy obdarowując z majątku firmy inne osoby.
Zgodnie z modelem określonym w VI Dyrektywie, wyjątkiem od zasady opodatkowania konsumpcji przez podatnika jest wydawanie prezentów małej wartości czy próbek, jeśli jest to związane z jego działalnością. Twórcy regulacji wyszli z założenia, że opodatkowanie towarów o niewielkiej wartości konsumpcyjnej, np. gadżetów reklamowych, byłoby utrudnieniem niewspółmiernie dużym do potencjalnych szkód z częściowego nieopodatkowania. Konsekwencją jest brak opodatkowania wydawanych ulotek, długopisów, koszulek etc. w krajach UE (jeśli jest to związane z prowadzoną przez podatnika firmą).
W Polsce inaczej
Art. 7 ust. 2-7, czyli polski odpowiednik art. 5 ust. 6 VI Dyrektywy, jest niestety niezbyt precyzyjnie skonstruowany i budzi poważne wątpliwości, jeśli chodzi o zgodność z unijnymi regulacjami.
Czytając ten przepis można dojść do wniosku, że opodatkowaniu podlegają wyłącznie towary przekazane na cele inne niż związane z prowadzonym przedsiębiorstwem. Przy takiej jednak interpretacji nie miałby sensu art. 7 ust. 3, który wyłącza z opodatkowania przekazanie prezentów małej wartości, o ile wiąże się ono z prowadzonym przedsiębiorstwem (czyli wyłączałoby z opodatkowania coś, co i tak temu nie podlega).
Z drugiej strony, można argumentować, że opodatkowaniu podlega wszelkie przekazanie towarów bez wynagrodzenia (m.in. katalogi, oferty, wizytówki — przepis nie posługuje się już pojęciami reprezentacja czy reklama). Taka interpretacja byłaby jednak również trudna do zaakceptowania z punktu widzenia zasady neutralności VAT — wiązałoby się to z opodatkowaniem wydawania towarów, których nie można uznać za „konsumowane” przez podatnika.
Zgodnie z modelem z VI Dyrektywy nie podlega opodatkowaniu przekazanie prezentów małej wartości, jeśli wiązało się z prowadzonym przedsiębiorstwem. Jednak sposób ich zdefiniowania w polskiej ustawie powoduje, że w większości przypadków podatnicy będą musieli naliczać VAT na wydanie towarów, gdy w innych państwach UE pozostałoby to nieopodatkowane.
Pierwszy warunek, ograniczający wartość prezentów niepodlegających opodatkowaniu do 50 zł w skali roku, jest kłopotliwy, a czasami wręcz niemożliwy do spełnienia, gdyż wiąże się z koniecznością ewidencjonowania wydań.
Zdecydowanie więcej problemów rodzi drugi warunek uznania nieodpłatnie przekazywanego towaru za prezent małej wartości — wartość przekazań nie może przekroczyć 0,125 proc. sprzedaży opodatkowanej w skali roku. W niektórych przypadkach (po przekroczeniu limitu) przekazanie towaru o znikomej wartości (ulotki, długopisu) wiązać się będzie z koniecznością opodatkowania. To zaś jest sprzeczne z VI Dyrektywą, która zakazuje opodatkowania towarów o małej wartości. Warunek ten dyskryminuje również np. podmioty rozpoczynające działalność (które mają duże nakłady marketingowe w porównaniu ze sprzedażą), a także świadczące niektóre usługi na rzecz podmiotów zagranicznych, opodatkowanych w kraju siedziby usługobiorcy (z punktu widzenia polskiej ustawy VAT nie są to usługi opodatkowane, nie będą więc brane pod uwagę przy wyliczaniu limitu). Przepis ten jest więc niezgodny z VI Dyrektywą i konstytucją.
Próbki
Nie podlega opodatkowaniu również przekazywanie próbek, które zdefiniowane są jako najmniejsza ilość towaru pobrana z dużej partii, zachowująca wszystkie właściwości fizyczne, fizykochemiczne i chemiczne lub biologiczne towaru, przy czym ilość lub wartość nie może wskazywać na działania mające charakter handlowy. Nie ma tu ograniczeń wartościowych.
Jerzy Martini, PricewaterhouseCoopers