IV. Sytuacja w sektorze finansów publicznych.
1.Dotychczasowe wykonanie budżetu państwa, przewidywana stopniowa poprawa sytuacji gospodarczej oraz dodatkowe dochody wynikające z wchodzących w życie zmian podatkowych wskazują, że nie widać większych zagrożeń dla realizacji Ustawy budżetowej na rok 2002.
2.Jednak nie zmienia to faktu, że deficyt finansów publicznych utrzyma się w 2002 r. na bardzo wysokim poziomie (ok. 5% PKB). Będzie to miało niekorzystny wpływ na gospodarkę. W sytuacji dużego deficytu i małych przychodów z prywatyzacji, rząd - dla sfinansowania wysokich potrzeb pożyczkowych - musi emitować znaczną ilość papierów skarbowych. W I kwartale br. suma nowych emisji bonów skarbowych wyniosła 6,7 mld zł (o 116,1% więcej niż w analogicznym okresie 2001 r.), a obligacji skarbowych 12 mld zł (o 128,7% więcej niż w I kwartale 2001 r.). Przyczynia się to do utrzymywania wysokiego poziomu długoterminowych rynkowych stóp procentowych oraz ogranicza możliwości finansowania rozwoju przedsiębiorstw. Ponadto, napływ zagranicznego kapitału portfelowego lokowanego w obligacje rządowe jest czynnikiem powodującym umacnianie się kursu złotego bez równoczesnego wzmacniania konkurencyjności gospodarki.
3.Utrzymuje się niepewność co do kształtu budżetu państwa i innych części sektora finansów publicznych w 2003 r. Podstawowym zadaniem przy konstruowaniu budżetu powinno być ograniczenie wydatków, tak aby można było wydatnie zmniejszyć deficyt finansów publicznych i - dzięki temu - zredukować natężenie niekorzystnych dla rozwoju gospodarki oddziaływań, o których mowa wyżej.
V. Podaż pieniądza, kredyty, stopy procentowe.
1.W porównaniu do sytuacji z poprzedniego posiedzenia Rady Polityki Pieniężnej zmniejszyła się skala zagrożeń dla przyszłej inflacji ze strony czynników monetarnych:
- roczne tempo wzrostu podaży pieniądza (agregat M3) obniżyło się z 7,2% w lutym do 3,1% w marcu br.; zmniejszyła się również (z 11,5% do 8,6%) dynamika podstawowej dotychczas miary podaży pieniądza (M2);
- spadła roczna dynamika gotówki w obiegu (z 16,7% przed miesiącem do 15,6%);
- tempo przyrostu kredytów dla przedsiębiorstw w skali roku obniżyło się do z 4,4% przed miesiącem do 2,0%.
2.Jednocześnie utrzymuje się spadkowa tendencja rocznej dynamiki depozytów gospodarstw domowych (z 5,4% w lutym br. do 3,5%). Ponadto, marzec był drugim z rzędu miesiącem, w którym wzrosła roczna dynamika kredytów dla osób prywatnych (z 14,4% w styczniu i 14,6% w lutym do 15,1%).
3.W marcu br., w reakcji na styczniową redukcję stóp procentowych przez Radę Polityki Pieniężnej, banki dokonały dalszych obniżek oprocentowania kredytów. Przy jednoczesnym utrzymaniu oprocentowania depozytów na poziomie sprzed miesiąca, oznacza to obniżenie marż banków komercyjnych. Przeciętne oprocentowanie kredytów dla podmiotów gospodarczych zostało zmniejszone o 0,5 pkt. proc. w porównaniu z lutym br. Wyraźnie - o 1,2 pkt. proc. w porównaniu z lutym br. i o 2,8 pkt. proc. od grudnia 2001 r. - banki obniżyły też oprocentowanie kredytów konsumpcyjnych dla osób prywatnych. Przeciętne oprocentowanie depozytów złotowych osób prywatnych nie uległo zmianie.
Łącznie od lutego 2001 r., w reakcji na obniżenie przez RPP stopy referencyjnej o 9 pkt. proc., banki zmniejszyły przeciętne oprocentowanie:
- depozytów osób prywatnych o 7,7 pkt. proc. do 6,7%;
- kredytów dla osób prywatnych o 4,9 pkt. proc. do 18%;
- depozytów przedsiębiorstw o 6,8 pkt. proc. do 7,1%;
- kredytów dla przedsiębiorstw o 6,8 pkt. proc. do 14,1%.
VI. Ceny, oczekiwania inflacyjne.
1.Roczny wskaźnik wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych wyniósł w lutym br. 3,3%, czyli o 0,2 pkt. proc. mniej niż przed miesiącem. W ciągu najbliższych miesięcy jest prawdopodobny dalszy spadek wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych. Najniższy poziom powinien zostać osiągnięty w maju br. W dalszej części roku jest przewidywany stopniowy wzrost wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych, który będzie wynikać m.in. ze wzrostu cen kontrolowanych.
2.Maleje rola czynników o charakterze potencjalnie przejściowym w spadku inflacji. Świadczy o tym fakt, że w marcu br. obniżyły się wszystkie roczne miary inflacji bazowej, a najbardziej wskaźnik inflacji "netto":
- inflacja "netto" (po wyłączeniu cen żywności i cen paliw) z 4,7% do 4,1%;
- inflacja po wyłączeniu cen o największej zmienności i cen paliw z 3,3% do 2,9%;
- 15% średnia obcięta z 3,2% do 2,9%;
- inflacja po wyłączeniu cen o największej zmienności z 2,8% do 2,6%;
- inflacja po wyłączeniu cen kontrolowanych z 3,1% do 3,0%.
3.W marcu br. ceny produkcji sprzedanej przemysłu były o 0,4% wyższe niż przed rokiem. W IV kwartale 2001 r. utrzymywała się spadkowa tendencja cen produkcji sprzedanej przemysłu, natomiast od stycznia 2002 r. widoczna jest lekka tendencja wzrostowa wskaźnika PPI.
4.Ceny w przetwórstwie przemysłowym były nadal niższe niż przed rokiem (o 1,0%), ale skala spadku uległa zmniejszeniu (w listopadzie 2001 r. spadek wynosił 3,1%). Ciągle wysoki wzrost cen występuje w zaopatrywaniu w energię elektryczną, gaz i wodę (o 6,4%) oraz w górnictwie i kopalnictwie (o 5,2%). Są to sekcje, w których wynagrodzenia należą do najwyższych w sektorze przedsiębiorstw (w I kwartale br. wyniosły one 3501,7 zł w górnictwie oraz 2933,7 zł w wytwarzaniu i zaopatrywaniu w energię, gaz i wodę wobec średniej we wszystkich przedsiębiorstwach na poziomie 2211,0 zł). Dodatkowo, w I kwartale br. roczna dynamika wynagrodzeń w tych przedsiębiorstwach była wyższa od średniej w przedsiębiorstwach (7,5% w górnictwie i 6,4% w zaopatrywaniu w energię, podczas gdy średni wzrost płac w przedsiębiorstwach wyniósł 5,3%).
Wynika to z faktu, że w sekcjach tych dominuje własność państwowa i brakuje konkurencji. Zamiast poprawy efektywności, przedsiębiorstwa przerzucają nadmierne i rosnące koszty na klientów. Działania takie powodują wzrost kosztów przedsiębiorstw, co osłabia ich konkurencyjność. Ponadto, ograniczają wydatki konsumentów na zakup innych towarów i usług. Jedno i drugie nie sprzyja trwałemu rozwojowi gospodarki.
5.Zmiany, które nastąpiły w strukturze odpowiedzi na pytanie ankiety Demoskopu w kwietniu br. wskazują na dalszą poprawę oczekiwań osób prywatnych co do kształtowania się inflacji w przyszłości. Wzrósł odsetek respondentów oczekujących, że ceny będą rosły wolniej niż obecnie (o 0,5 pkt. proc.) lub utrzymają się na obecnym poziomie (o 2,3 pkt. proc.). Spadła liczebność pozostałych grup ankietowanych, w tym tych najbardziej pesymistycznych, oczekujących, że ceny będą rosły szybciej niż dotychczas (o 0,8 pkt. proc.). Obserwowana poprawa i następnie stabilizacja korzystnej struktury oczekiwań inflacyjnych następowała w sytuacji stopniowego spadku inflacji. Istnieje niebezpieczeństwo, że pojawienie się impulsów inflacyjnych może doprowadzić do odwrócenia tej korzystnej dla przyszłej inflacji tendencji.