Wprowadzenie nowych uregulowań dotyczących leasingu finansowego w nowej ustawie VAT z jednej strony wprowadza wiele wątpliwości co do technicznych zasad opodatkowania tego rodzaju umów, z drugiej — daje możliwość stosowania zasad opodatkowania takich jak w przypadku innych form dostawy towarów (sprzedaż).
Generalnie, nowych zasad nie da się określić pozytywnie. Po raz kolejny ustawodawca potraktował leasing po macoszemu. Przede wszystkim nie było dobrą decyzją wprowadzanie lokalnych zasad opodatkowania leasingu. A wystarczyło przepisać VI dyrektywę w tym zakresie.
Są jednak i pewne elementy pozytywne. Przed 1 maja 2004 roku leasing finansowy był traktowany jako usługa i w związku z tym w zasadzie w większości przypadków opodatkowany stawką 22 proc. W chwili obecnej, leasing finansowy może być opodatkowany stawkami preferencyjnymi (np. 7 proc.), jak również zwolniony z VAT (np. towary używane).
Do negatywnych elementów zmian należy niewątpliwie zaliczyć konieczność ustalania podstawy opodatkowania z góry, tj. w momencie wystawienia faktury. Wymóg ten jest jednak zneutralizowany prawem nabywcy do odliczenia kwoty podatku naliczonego z faktury dokumentującej dostawę towaru lub jej ewentualnego zwrotu bezpośredniego.
Podstawa opodatkowania obejmuje całą kwotę należną wynikającą z umowy leasingu, czyli zarówno część kapitałową, jak i odsetkową. Nowa ustawa nie zawiera przepisów dotyczących leasingu, które uwzględniałyby specyfikę tego rodzaju transakcji. Istotna jest tu kwestia korekt podatku należnego w przypadku, gdy wysokość opłat uzależniona jest od kursów walut lub zmiennych stóp procentowych. W związku z tym, że wartości te znane są dopiero w poszczególnych okresach rozliczeniowych, a podstawę opodatkowania należy ustalić z góry, tj. w momencie wystawienia faktury, trudno jest wskazać precyzyjne zasady oraz terminy korygowania faktur w związku z późniejszą zmianą ceny wykazanej w fakturze.
W związku ze zmianą definicji samochodów osobowych warto, aby ustawodawca dokonał zmiany zasad ograniczeń w odliczaniu podatku naliczonego w przypadku samochodów osobowych w stosunku do umów innych niż umowy leasingu w rozumieniu przepisów o podatkach dochodowych.
Z nowych przepisów, bardzo nieprecyzyjnych, nie wynika, iż firmy przy zakupie samochodów osobowych (również tych z kratką) dla potrzeb tego rodzaju umów mieli prawo do pełnego odliczenia podatku naliczonego. Przepis ten nie jest zgodny z prawem europejskim, zwłaszcza z zasadą neutralności podatku od wartości dodanej, który co do zasady powinien obciążać dopiero ostatecznego konsumenta. Firma będąca właścicielem pojazdu nie jest konsumentem towaru, który wykorzystywany jest do prowadzonej przez nią działalności gospodarczej.
Autor jest doradcą podatkowym Deloitte