Mandaty od PIP, grzywny od sądów

opublikowano: 07-06-2016, 22:00

Kolejny raport inspekcji pracy nie zaskakuje. Rodzaje i skala najczęstszych naruszeń Kodeksu pracy powtarzają się od lat

Z wypłacaniem należności pracownikom wciąż jest nie najlepiej. To problem, który jako pierwszy Państwowa Inspekcja Pracy (PIP) wymienia w swoim skróconym raporcie z ubiegłorocznej działalności. W 2015 r. inspektorzy pracy przeprowadzili 88,3 tys. kontroli u ponad 71 tysięcy pracodawców i innych podmiotów gospodarczych. Ujawnili 86,8 tys. wykroczeń przeciwko prawom osób wykonujących pracę zarobkową. „Mimo że wypłata wynagrodzenia za pracę jest bezwzględnym obowiązkiem każdego pracodawcy i przedsiębiorcy, kompleksowe kontrole w ok. 1,6 tys. podmiotów wykazały liczne, choć w nieco węższym zakresie niż rok wcześniej, naruszenia prawa” — czytamy w raporcie.

Pozytywne jest to, że spadł odsetek pracodawców, którzy nie wypłacają wynagrodzeń za pracę. Przybyło jednak takich, którzy nie płacą pensji terminowo oraz zaniżają wysokość zapłaty, a także firm, które nie wypłacają należności za pracę w godzinach nadliczbowych. W konsekwencji w 7 tys. decyzji pokontrolnych inspektorzy pracy nakazali natychmiastową wypłatę wynagrodzeń lub innych świadczeń ze stosunku pracy. Ponad 100 tys. poszkodowanych pracowników otrzymało zaległe należności, niejednokrotnie jeszcze w trakcie kontroli. Ich łączna kwota przekroczyła 207 mln zł.

Nie taki czas pracy

Sporo zastrzeżeń PIP miała też do nieprzestrzegania norm czasu pracy. Od lat notuje liczne i rażące naruszenia w tej sferze prawa pracy. W 2015 r. nieprawidłowości stwierdzono w większości spośród ok. 1,4 tys. skontrolowanych zakładów różnych branż. Polegały głównie na niedopełnieniu obowiązku określenia systemów czasu pracy, jego rozkładów i okresów rozliczeniowych w układzie zbiorowym pracy, regulaminie pracy lub obwieszczeniu.

Uniemożliwiało to właściwe planowanie i rozliczanie czasu pracy, utrudniało także prowadzenie czynności kontrolnych przez inspektorów. Stwierdzili oni ponadto, że wzrósł odsetek pracodawców nierekompensujących pracy w godzinach nadliczbowych wynikających z przekroczenia tygodniowych lub dobowych norm. Uchybienia były także w prowadzonych ewidencjach czasu pracy.

— Takie praktyki powodują, że nie sposób ustalić precyzyjnie wysokości należnych pracownikom świadczeń ze stosunku pracy — podkreśla Danuta Rutkowska, rzecznik prasowy Głównego Inspektora Pracy.

Zwraca ona też uwagę na zagrożenia związane z niezapewnianiem pracownikom odpoczynków dobowych, które powinny trwać minimum 11 godzin, czy tygodniowych (tu przerwa w wykonywaniu pracy powinna trwać 35 godzin), oraz nieprzestrzeganiem zasady pięciodniowego tygodnia pracy, do czego dochodzi coraz częściej.

— Budzi to uzasadnione obawy o bezpieczeństwo i zdrowie zatrudnionych. Przemęczenie i stres wynikający z braku odpoczynku znacznie zwiększają ryzyko popełnienia błędu kończącego się wypadkiem — stwierdza Danuta Rutkowska.

Nie takie umowy

Kodeks pracy był łamany także przy zawieraniu umów. Podczas planowanych kontroli w zakładach różnych branż inspektorzy pracy zweryfikowali ponad 13 tys. umów cywilnoprawnych. Prawie 27 proc. z nich nosiła cechy umowy o pracę. Naruszenia te najczęściej ujawniano w firmach budowlanych.

Ogółem, w 2015 r. bezprawne praktyki zastępowania stosunku pracy umowami prawa cywilnego stwierdzono u ponad 2 tys. pracodawców i przedsiębiorców w odniesieniu do 12 tys. osób świadczących pracę, z czego 8,3 tys. osób uzyskało etaty pracownicze na skutek działań inspektorów. Do sądu pracy skierowano 140 powództw o ustalenie istnienia stosunku pracy na rzecz 230 osób. Według stanu na 30 kwietnia tego roku sądy w 38 przypadkach wydały wyroki ustalające istnienie stosunku pracy. W ocenie PIP skala tego zjawiska nie maleje. Nie zmienia się też struktura branż, w których najczęściej dochodzi do wypadków przy pracy.

Najwięcej wypadków ze skutkiem śmiertelnym odnotowano w budownictwie, przemyśle, transporcie, leśnictwie i górnictwie. Dochodziło do nich najczęściej przy pracach na rusztowaniu, na skutek upadku z drabiny, w wykopach, podczas wycinki drzew, wskutek porażenia prądem. W ubiegłym roku zgłoszono łącznie ponad 2 tys. wypadków przy pracy. Poszkodowanych zostało 2,3 tys. osób, w tym 272 poniosły śmierć, a 709 doznało ciężkich obrażeń ciała. Najliczniejszą grupę poszkodowanych stanowiły osoby o stażu pracy nieprzekraczającym roku w danym zakładzie.

Mandaty i nie tylko

Inspektorzy pracy nałożyli 18,3 tys. mandatów na łączną kwotę 21,6 mln zł, średnio jeden wyniósł 1,2 tys. zł. Do sądów skierowali 3,1 tys. wniosków o ukaranie. Sądy orzekły grzywny w łącznej wysokości 6,5 mln zł, średnia kwota takiej kary to 2,2 tys. zł. Do prokuratury skierowano 512 zawiadomień o podejrzeniu popełnienia przestępstwa, dotyczących głównie udaremniania lub utrudniania inspektorom wykonywania czynności służbowych, złośliwego lub uporczywego naruszania praw pracowniczych oraz fałszowania dokumentów i poświadczania nieprawdy. Prokuratura wszczęła 130 postępowań, które nadal się toczą. 184 postępowania umorzono. © Ⓟ

Co przyniosły kontrole

Na skutek działań PIP w 2015 r.: zlikwidowano bezpośrednie zagrożenie dla życia i zdrowia ok. 71 tys. pracowników i innych osób świadczących pracę, 8,3 tys. osób będących stronami umów cywilnoprawnych oraz 1,9 tys. osób pracujących bez żadnej umowy uzyskało potwierdzenie na piśmie zawartej umowy o pracę, 13,4 tys. pracowników różnych branż wykorzystało zaległe urlopy wypoczynkowe, wyegzekwowano wynagrodzenia i inne świadczenia ze stosunku pracy na kwotę 207,5 mln zł dla 106,5 tys. pracowników, pracodawcy wpłacili na Fundusz Pracy zaległe składki za ponad 30 tys. pracowników na łączną kwotę 3,9 mln zł, wyegzekwowano obowiązek prowadzenia ewidencji czasu pracy wobec 21,6 tys. osób, doprowadzono do sporządzenia umowy o pracę w sposób zgodny z przepisami wobec ponad 32 tys. osób.

© ℗
Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych” i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Podpis: Iwona Jackowska

Być może zainteresuje Cię też:

Polecane

Inspiracje Pulsu Biznesu