Ministerstwo Gospodarki uspokaja certyfikatorów
W lutym 2001 r. weszło w życie rozporządzenie Ministra Gospodarki, które poniekąd wstrząsnęło polską branżą certyfikacyjną. Minister wskazał bowiem PCBC jako jedyną w kraju jednostkę uprawnioną do certyfikacji w polskich przedsiębiorstwach systemów kontroli zarządzania obrotem towarami i technologiami o znaczeniu strategicznym. Dzisiaj obie instytucje apelują o spokój i zrozumienie.
1 stycznia 2001 roku weszła w życie ustawa z 29 listopada 2000 r. o obrocie z zagranicą towarami o znaczeniu strategicznym dla bezpieczeństwa państwa, a także dla utrzymania międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa. Proponuje ona unowocześnioną koncepcję kontroli obrotu towarami w Polsce, która polega na stworzeniu jednolitego dla wszystkich przedsiębiorców wewnętrznego systemu kontroli i zarządzania obrotem. Być może ustawa ta nie budziłaby żadnych kontrowersji, gdyby nie to, że prawie jednocześnie (27 lutego 2001 roku) Minister Gospodarki wydał rozporządzenie, w którym wskazał Polskie Centrum Badań i Certyfikacji (PCBC) jako jedyną jednostkę na terenie naszego kraju, upoważnioną do prowadzenia certyfikacji i kontroli tych systemów.
Wielki niepokój
Oprócz PCBC na polskim rynku certyfikacyjnym funkcjonuje 31 jednostek prowadzących taką samą bądź podobną działalność. Wśród nich znajduje się 20 firm, które mają stałe siedziby w naszym kraju, z czego 5 (łącznie z Polskim Centrum Badań i Certyfikacji) to podmioty polskie. Można sobie więc wyobrazić, jakie zapanowało zdziwienie i niepokój w branży, kiedy do przedsiębiorstw, których dotyczy ustawa, na przełomie marca i kwietnia trafiły zawiadomienia z Departamentu Kontroli Eksportu Ministerstwa Gospodarki o rozporządzeniu z 27 lutego 2001 r.
Z różnych stron pod adresem PCBC i MG padały zarzuty o monopolizację polskiego rynku certyfikacji. Dlaczego akurat PCBC i dlaczego akurat ta jednostka — pytali przedstawiciele pozostałych jednostek certyfikujących.
Kwestia roku
— Musimy wypracować model certyfikacji wewnętrznego systemu kontroli i zarządzania obrotem towarami i technologiami o znaczeniu strategicznym, który będzie obowiązywał wszystkich przedsiębiorców. Musi on być zgodny nie tylko z systemem ISO 9000, ale i art. 11 ust. 1 zawartym w ustawie z 29 listopada 2000 r. Zdecydowanie dużo łatwiej jest tworzyć coś takiego z jedną jednostką, a ponieważ PCBC jest jednostką rządową, wskazaliśmy na tę firmę i ona pracuje wspólnie z naszymi ekspertami nad tworzeniem modelu — tłumaczy Paweł Badzio, rzecznik prasowy Ministerstwa Gospodarki.
Uspokaja jednocześnie wszystkich zainteresowanych zaistniałą sytuacją mówiąc, że obecne rozporządzenie będzie prawdopodobnie obowiązywało tylko do końca tego roku.
— Być może już na początku roku 2002 Minister Gospodarki wyda nowe rozporządzenie, w którym dopuści do świadczenia usług certyfikacyjnych w tym zakresie pozostałe jednostki. Wszystko zależy od tego, jak długo będzie trwało tworzenie modelowego systemu certyfikacji — wyjaśnia Paweł Badzio.
— Potwierdzam te informacje. Obecnie trwają bardzo intensywne prace nad stworzeniem wspomnianego systemu. Bardzo ostrożny byłbym jednak w podawaniu jakichkolwiek terminów. Trudno określić, kiedy ostatecznie zakończy się cały proces tworzenia modelu — komentuje Stanisław Walenta, zastępca dyrektora Polskiego Centrum Badań i Certyfikacji.
Wojciech Surmacz
[email protected] tel. (22) 611-62-38
Ekspert podpowiada
Wdrożenie systemu HACCP rozpoczyna się od tzw. analizy HACCP. Jej wykonanie polega na dokonaniu, z zastosowaniem zasad HACCP, przeglądu procesów operacyjnych, dotyczących żywności. Efektem jest utworzenie planu HACCP.
Kolejnym krokiem jest wprowadzenie systemu w życie. Wiąże się ono z wykonywaniem czynności ustalonych w fazie analizy HACCP oraz tzw. czynności utrzymaniowych – czyli:
- monitorowaniem punktów krytycznych,
- dokumentowaniem czynności związanych z systemem HACCP,
- nadzorem nad dokumentacją,
- realizowaniem działań korygujących,
- przeprowadzaniem audytów na terenie zakładu oraz u dostawców.
- Zasady HACCP
Każde poprawne wdrożenie HACCP wymaga spełnienia podstawowych zasad, przedstawionych w tzw. Codex Alimentarius — czyli podstawowym dokumencie stanowiącym podstawę HACCP. Zasady te, to:
- określenie zagrożenia i środków zapobiegawczych,
- określenie krytycznych punktów kontrolnych (CCP),
- ustalenie krytycznych granicznych wartości,
- ustalenie procedur monitorowania CCP,
- ustalenie procedur działań korygujących,
- ustalenie procedur weryfikacyjnych,
- ustalenie dokumentacji i zapisów.
- Działania wstępne
Na potrzeby wdrożenia systemu HACCP niezbędne jest powołanie tzw. zespołu HACCP — czyli interdyscyplinarnej grupy 5-6 osób wyszkolonego personelu, odpowiedzialnych za system. Zespół powinien składać się z osób o zróżnicowanych specjalizacjach, ponieważ projekt wymaga, aby dysponowały one kompleksową wiedzą w zakresie produktu oraz procesów i działań operacyjnych. W większych firmach o złożonych procesach produkcji jedna osoba nie jest w stanie przeprowadzić skutecznej analizy HACCP (czyli realizacji zasad HACCP). W przypadku działań w małej skali, np. dla cateringu, skład zespołu może zostać zminimalizowany.
- Analiza HACCP
Pierwszym poważnym zadaniem, jakie stoi przed każdym zespołem HACCP jest analiza HCCP. Kroki, jakie należy zrealizować, aby to zadanie poprawnie wykonać, przedstawia schemat.
Jacek Zontek, niezależny konsultant