W planie Morawieckiego znalazł się niepozorny, ale rewolucyjny zapis, który ma zwiększyć bezpieczeństwo przedsiębiorców w relacjach z fiskusem oraz ułatwić i przyspieszyć podejmowanie przez nich decyzji biznesowych.
Mateusz Morawiecki, minister rozwoju, proponuje, by firmy mogły powoływać się i posługiwać interpretacjami podatkowymi wydanymi przez fiskusa innym podmiotom, jeżeli nie uległy one zmianie i dotyczą takich samych stanów faktycznych. W ten sposób zamierza powalczyć z największą patologią polskiego systemu podatkowego — wydawaniem przez organy skarbowe różniących się, często sprzecznych ze sobą, interpretacji podatkowych dotyczących takich samych spraw. Pomysł ten kłuje w oczy Ministerstwo Finansów (MF), które używa przeciwko niemu tradycyjnego „argumentu”, czyli negatywnych skutków dla budżetu państwa.
Podstawowa patologia
Interpretacje podatkowe weszły w życie w 2003 r. Ich zadaniem jest zagwarantowanie podatnikom ochrony poprzez wskazanie urzędowego rozumienia i stosowania przepisów. Stały się bardzo popularną metodą zabezpieczania się przed problemami z fiskusem. Do końca 2015 r. w całym kraju skarbówka wydała ich grubo ponad 300 tys., co dowodzi niejasności i kiepskiej jakości polskiego prawa podatkowego. Interpretacje stały się de facto jego ważnym źródłem. Przez wiele lat wydawały je urzędy skarbowe (406), później zawężono te kompetencje do 16 izb skarbowych (od tego roku tylko 4 izby).
Poważnym problemem było i jest to, że w takiej samej sprawie (ten sam stan faktyczny) urzędy z różnych miast wydawały różne interpretacje. Potęgowało to bałagan prawny i niepewność podatników. Pojawiło się nawet zjawisko migracji firm do miast, które wydawały korzystniejsze. W najnowszym sondażu Business Centre Club (BCC) 64 proc. ankietowanych firm jako największą barierę dla przedsiębiorczości wskazało niespójne przepisy podatkowe, zaś 57 proc. — brak jednolitych interpretacji podatkowych. W badaniu „Przeszkody rozwoju biznesu” Marek Goliszewski, prezes BCC, potwierdza, że system podatkowy w Polsce jest niestabilny, niesprawiedliwy, cechuje go niepewność co do poprawności rozliczeń podatkowych oraz różne, dyskryminacyjne traktowanie przedsiębiorców. — Wynika to z przyjmowania przez różne urzędy skarbowe różnych interpretacji tych samych przepisów. Brak ujednoliconej interpretacji destabilizuje też pracę urzędników i negatywnie wpływa na ich rzetelność — podkreśla Marek Goliszewski.
Zawarta w projekcie nowelizacji ustawy o swobodzie gospodarczej propozycja wicepremiera Morawieckiego ma uzdrowić rozumienie i stosowanie prawa przez urzędników fiskusa, wymusić na nich ujednolicenie wykładni i staranne przygotowywanie interpretacji ze świadomością, że skorzystać z niej może wielu podatników.
— Ta propozycja to krok w dobrym kierunku. Zdarzają się przypadki, chociaż są one coraz rzadsze, wydawania odmiennych interpretacji w analogicznych stanach faktycznych. Proponowane rozwiązanie byłoby korzystne nie tylko dla firm, ale także mogłoby zaoszczędzić pracy i czasu urzędnikom. Otwarte pozostaje jednak pytanie o jego skuteczność w praktyce. Taka regulacja musiałaby być bardzo precyzyjnie skonstruowana, aby rzeczywiście zabezpieczać podatników powołujących się na cudze interpretacje. Konieczne byłoby wykluczenie możliwości łatwego negowania przez organy skarbowe takiej ochrony ze względu na drobne, nieistotne różnice w stanach faktycznych, które pozostają bez wpływu na stosowanie przepisów — mówi Maciej Kacymirow, doradca podatkowy z kancelarii prawnej Greenberg Traurig Grzesiak. O zaletach pomysłu mówi też Mariusz Korzeb, ekspert podatkowy Pracodawców RP.
— To bardzo dobry pomysł, pod warunkiem że firmom powołującym się i stosującym do obcych interpretacji zostanie zapewniona prawdziwa ochrona. Jeżeli tak będzie, to regulacja byłaby korzystna nie tylko dla przedsiębiorców, którzy znacznie szybciej mogliby uruchamiać inwestycje czy przeprowadzać transakcje, ale też dla urzędników, którzy nie musieliby wydawać interpretacji w podobnych przypadkach — uważa Mariusz Korzeb.
Jerzy Bańka, wiceprezes Związku Banków Polskich, w opinii do projektu także podkreśla, że konieczne byłoby zagwarantowanie firmom stosującym się do interpretacji wydanych innym podmiotom takiej samej ochrony prawnej, z jakiej obecnie korzystają, stosując się do uzyskanych przez siebie interpretacji.
Fiskus widzi wady
Piotr Nowak, wiceminister finansów, w opinii do projektu resortu rozwoju stwierdza, że projektowany przepis zniósłby instytucję interpretacji indywidualnej, która w wyniku proponowanej zmiany stanie się interpretacją ogólną (obecnie takie wydaje tylko MF w wyjątkowych przypadkach). Zaznacza, że każda interpretacja indywidualna, nawet wadliwa, mogłaby być wykorzystywana przez wszystkich pozostałych podatników.
„Przykładowo, jedna wadliwa interpretacja indywidualna, np. w zakresie wskazania obniżonej stawki VAT zamiast podstawowej, do czasu jej zmiany upoważnia poprzez «powołanie się» do stosowania stawki obniżonej przez wszystkich przedsiębiorców. Negatywne skutki budżetowe są trudne do oszacowania” — czytamy w opinii wiceministra. © Ⓟ
Interpretacje podatkowe
Problemy, o których podatkowe wyjaśnienie firmy zwracają się najczęściej:
Jedna wadliwa interpretacja indywidualna, np. w zakresie wskazania obniżonej stawki VAT zamiast podstawowej, do czasu jej zmiany upoważnia poprzez „powołanie się” do stosowania stawki obniżonej przez wszystkich przedsiębiorców. Negatywne skutki budżetowe są trudne do oszacowania.
opodatkowanie VAT zbycia nieruchomości gruntowych oraz zabudowanych budynkami, budowlami lub ich częściami możliwośći odzyskania podatku VAT, głównie w związku z inwestycjami dofinansowywanymi przez UE prawo do odliczenia VAT z tytułu nabycia paliw i innych materiałów eksploatacyjnych do pojazdów opodatkowanie VAT czynności samorządów terytorialnych i ich jednostek lub zakładów budżetowych, a także prawo do odliczenia VAT przez te podmioty podstawa opodatkowania przy aporcie towarów i usług zwolnienie wyrobów energetycznych z akcyzy ze względu na przeznaczenie ustalanie kosztów uzyskania przychodów w związku ze zbyciem lub umorzeniem udziałów nabytych w drodze wymiany udziałów skutki podatkowe uczestnictwa w programach motywacyjnych opartych na instrumentach finansowych 50-procentowe koszty uzyskania przychodów przy prawach autorskich i pokrewnych opodatkowanie dochodu ze sprzedaży nieruchomości przed upływem 5 lat od końca roku, w którym nastąpiło nabycie opodatkowanie niepodzielonych zysków przy przekształceniu spółek kapitałowych w osobowe skutki podatkowe likwidacji lub rozwiązania spółek osobowych skutki podatkowe umowy zarządzania płynnością finansową typu cash pooling zwolnienia z podatku dochodowego PIT odszkodowań, rekompensat i odpraw
Źródło: MF