Sprzedaż udziałów w spółce z o.o. jest opodatkowana stawką 19 proc. Czasem jednak można tego uniknąć.
Wycofanie się wspólnika ze spółki z o.o. zazwyczaj następuje na podstawie umowy sprzedaży udziałów lub poprzez ich umorzenie. Wspólnik, ustalając wysokość swojego dochodu w obu przypadkach, ma prawo uwzględnić koszty nabycia udziałów. Uzyskaną kwotę opodatkowuje się 19 proc. podatkiem liniowym, rozliczanym za dany rok podatkowy.
Nie jest to wygórowana stawka podatku (zwłaszcza jeśli spojrzymy na nią z perspektywy 50 proc. podatku), jednak jeśli wartość udziałów jest duża, a koszty ich nabycia były niewielkie, to kwota podatku, jaką przyjdzie zapłacić od sprzedawanych lub umarzanych udziałów, może okazać się bardzo znacząca.
Trzeba jednak pamiętać, że są takie sytuacje, gdy wspólnik, wycofując się ze spółki, nie zapłaci podatku w ogóle, lub zapłaci go w znacznie mniejszej wysokości niż 19 proc. Wskażmy na dwa takie przykłady, jeden dotyczący umorzenia udziałów a drugi — sprzedaży przez nierezydenta.
Umorzenie po darowiźnie
Jeśli wspólnik nabył swoje udziały w drodze spadku lub darowizny, a następnie zostaną one umorzone, to zapłaci podatek jedynie od nadwyżki, o jaką kwota otrzymywana w związku z umorzeniem przewyższa wartość udziałów w dniu otrzymania spadku lub darowizny. Przepisy przewidują bowiem, że przychody z umorzenia są zwolnione z opodatkowania podatkiem dochodowym do wysokości wartości tych udziałów z dnia otrzymania spadku lub darowizny. Oczywiście, taki wspólnik będzie zobowiązany wcześniej zapłacić podatek od spadków i darowizn. Jednak najwyższa stawka takiego obciążenia pomiędzy osobami najbliższymi (w I grupie podatkowej obejmującej małżonków, dzieci, rodziców, rodzeństwo) wynosi jedynie 7 proc. W sumie więc, po umorzeniu udziałów nabytych od osoby najbliższej w drodze spadku lub darowizny, podatnik może w ogóle nie zapłacić podatku dochodowego, a jedynie znacznie niższy od spadków i darowizn.
Sytuacja może się jednak zmienić po nowym roku. Jeśli wejdą w życie uchwalone przez Sejm zmiany w przepisach podatkowych (te same, które wprowadzają 50-proc. stawkę), nie będzie już zwolnienia z opodatkowania wartości udziałów nabytych w drodze spadku lub darowizny. Podatnik, który będzie je umarzał, zyska jednak prawo pomniejszenia przychodów z umorzenia o wydatki na nabycie udziałów poniesione przez spadkobiercę czy darczyńcę, jednak nie więcej niż wartość udziałów z dnia otrzymania spadku lub darowizny. W sumie, według nowych zasad, wspólnik zapłaci wyższy podatek.
Przeprowadzka i sprzedaż
Zdarza się, że wspólnik, planując sprzedaż udziałów, przenosi się z rodziną na stałe do innego kraju. Jeśli sprzeda udziały w polskiej spółce przed opuszczeniem naszego kraju, to zazwyczaj powstanie konieczność zapłaty w Polsce 19 proc. podatku. Wiele osób zwleka jednak ze sprzedażą udziałów do czasu, gdy już ostatecznie przeprowadzi się do innego kraju i sprzedaży udziałów dokonuje dopiero w następnym roku po przeprowadzce. W takiej sytuacji, skoro dana osoba wyprowadziła się z Polski i zamieszkała na stałe w innym kraju, jest ona zwykle uznawana za rezydenta nowego państwa.
Większość umów o unikaniu podwójnego opodatkowania przewiduje zaś, że rezydent innego kraju nie podlega opodatkowaniu w Polsce od dochodów ze sprzedaży udziałów. Tym samym, dokonując tego dopiero po przeprowadzce, takie osoby mogą nie zapłacić podatku w Polsce. Co ciekawe, w pewnych krajach dochody ze sprzedaży udziałów w ogóle nie podlegają opodatkowaniu.
Jan Jodłowski radca prawny KPMG