Najpopularniejsze są gwarancje kontraktowe
Ubezpieczenie należności celnych nie będzie już potrzebne
Gwarancje ubezpieczeniowe zastępują zabezpieczenia i poręczenia wymagane przez kontrahentów lub urzędy państwowe. Nie powodują przy tym konieczności zamrażania własnych środków i zwiększają wiarygodność ubezpieczonego.
Podstawowym produktem, dzięki któremu rozwinęły się gwarancje ubezpieczeniowe, jest gwarancja handlowa. To typowe zabezpieczenie kredytu kupieckiego. Towarzystwo gwarantuje spłatę należności w wypadku niewypłacalności ubezpieczonego, dając kontrahentowi pewność otrzymania ustalonej w umowie płatności.
— Gwarancja handlowa jest w tej chwili w odwrocie. To produkt coraz bardziej szkodowy. Przypuszczam, że już niedługo jej znaczenie będzie marginalne — mówi Dariusz Machała, dyrektor departamentu ubezpieczeń finansowych w TU Compensa.
Marginalizacja gwarancji handlowych widoczna jest już od dawna w krajach zachodnich. Produkt ten potrzebny jest w początkowym okresie rozwoju gospodarki rynkowej, później traci na znaczeniu.
Zabezpieczenie kontraktu
Jednym z najważniejszych i najbardziej popularnych ubezpieczeń finansowych jest grupa gwarancji kontraktowych. Najważniejsze z nich to gwarancje: wadialne, należytego wykonania kontraktu, zwrotu zaliczki i wykonania naprawy gwarancyjnej.
— Gwarancje kontraktowe stały się już produktem standardowym. Rozwijają się szybko. Jeżeli koniunktura w gospodarce będzie dobra, ich znaczenie będzie dalej rosło — zapewnia Dariusz Machała.
Przedstawienie organizatorowi przetargu gwarancji wadialnej zastępuje wpłatę wadium. Pozwala to spółce uczestniczyć w wielu przetargach naraz bez konieczności zamrażania znacznych środków i zwiększa jej wiarygodność. Niektóre towarzystwa, w przypadku gdy organizator przetargu honoruje tylko gwarancje bankowe, wydają gwarancje na rzecz banku.
Jeszcze większe znaczenie mają gwarancje przy zawieraniu kontraktów. Towarzystwo może gwarantować zamawiającemu zwrot zaliczki, która dla wykonawcy jest często koniecznym warunkiem rozpoczęcia prac. Decydujące znaczenie przy zawieraniu kontraktu ma zaufanie, jakim zamawiający darzy oferenta. Aby je wzmocnić można — a czasami trzeba — przedstawić gwarancję ubezpieczeniową dobrego wykonania kontraktu lub właściwego usunięcia wad i usterek. Towarzystwo ubezpieczeniowe przejmuje wtedy na siebie odpowiedzialność za zobowiązania wykonawcy kontraktu.
Grupą przedsiębiorstw najczęściej korzystających z gwarancji kontraktowych są spółki budowlane i developerzy.
Pomoc na cle
Dużym ułatwieniem dla spółek zajmujących się importem jest wykupienie gwarancji zapłaty długu celnego. Ubezpieczenie to nazywane jest też ubezpieczeniem należności celno-podatkowych. Gwarancja taka przedstawiana jest urzędowi celnemu, jeżeli ubezpieczony przedsiębiorca chce: uzyskać odroczenie zapłaty cła i podatków granicznych, przywieźć towary na czas określony, dokonać tranzytu towarów przez polski obszar celny, złożyć towary w składzie celnym, dokonać odprawy celnej w głębi kraju, a nie na granicy.
Ubezpieczeniowe gwarancje honorowane są przez wszystkie urzędy celne.
— Liczba udzielanych gwarancji celnych spada z powodu liberalizacji obrotu z zagranicą. Nadal jednak gwarancje celne są ważnym produktem wśród ubezpieczeń finansowych — twierdzi Dariusz Machała.
Wartość udzielanych gwarancji celnych znacznie zmniejszy się po wejściu Polski do Unii Europejskiej.
Dominacja
Gwarancje są najpopularniejszym produktem wśród ubezpieczeń finansowych. Udziela ich większość towarzystw. Stanowią ponad 45 proc. wszystkich ubezpieczeń finansowych. Według danych GUS, łączny przypis składki ze wszystkich udzielonych gwarancji wyniósł w pierwszej połowie 2000 roku ponad 75 mln zł. Oznacza to, że towarzystwa udzieliły w tym czasie gwarancji na łączną kwotę około 4 mld zł.
Gwarancje udzielane są jednorazowo na konkretny kontrakt lub też na określony czas. Wysokość składki uzależniona jest w głównej mierze od sumy gwarancyjnej, kondycji spółki, rodzaju gwarancji. Wynosi ona od 0,5 do 3 proc. sumy gwarancji rocznie.
Łukasz Świerżewski