Nie tylko dobra wola, ale także obowiązek

Gospodarka o obiegu zamkniętym jest sposobem na lepsze wykorzystanie zasobów. Unia Europejska przyjęła nowe dyrektywy odpadowe

Przepisy przyjęte 22 maja 2018 r. mają pomóc zmniejszyć ilość śmieci oraz, gdy nie jest to możliwe, znacznie zintensyfikować recykling odpadów komunalnych i opakowaniowych. To pozwoli na stopniowe ograniczanie składowania śmieci. Nowe ustawodawstwo nakłada na państwa członkowskie konieczność wprowadzania konkretnych środków i priorytetowego traktowania działań w zakresie zapobiegania, ponownego użycia i recyklingu, przedkładając je nad składowanie i spalanie, a tym samym urzeczywistniając gospodarkę o obiegu zamkniętym (GOZ).

— Ostateczne zatwierdzenie przez Radę nowych przepisów UE dotyczących odpadów stanowi ważny etap dla rozwoju gospodarki o obiegu zamkniętym w Europie. Nowe wartości w zakresie recyklingu i składowania wyznaczają drogę do lepszego gospodarowania. Naszym głównym zadaniem jest teraz zapewnienie realizacji obietnic zawartych w tym pakiecie. Komisja zrobi wszystko, co w jej mocy, by wspierać państwa członkowskie we wdrażaniu nowych przepisów — podkreśla Karmenu Vella, komisarz ds. środowiska, polityki morskiej i rybołówstwa.

Zmiany w Polsce

Wyznaczono nowe cele recyklingu odpadów komunalnych na szczeblu UE. Wynoszą 55 proc do 2025 r., 60 proc. do 2030 r. i 65 proc. do 2035. Przyjęto również bardziej rygorystyczne metody i zasady obliczania recyklingu, co powinno się przyczynić do lepszego monitorowania rzeczywistych postępów w realizacji GOZ. To oznacza, że w Polsce musi się dużo zmienić.

— W obowiązującym prawie gminy w 2018 r. mają obowiązek poddać recyklingowi lub przygotować do ponownego użycia 30 proc. masy frakcji surowcowej, czyli odpadów łatwiej wykorzystywanych z papieru, metalu, szkła i tworzyw sztucznych — przypomina Julia Patorska, lider zespołu analiz ekonomicznych Deloitte.

Marek Goleń z SGH w Warszawie uważa, że głównym problemem polskiej gospodarkiodpadami jest brak rzeczywistej selektywnej zbiórki u źródła.

— Dzisiaj mamy taki absurd, że 80 proc. gospodarstw deklaruje selektywną zbiórkę, a mamy ponad 70 proc. odpadów zmieszanych. Czas to chyba rozwiązać i zrezygnować z przyzwolenia na to, by mieszkańcy nie segregowali odpadów — mówił Marek Goleń podczas Europejskiego Kongresu Gospodarczego w Katowicach (14-16 maja 2018 r.).

Podobnego zdania jest Magdalena Sułek- Domańska z Eneris Ochrona Środowiska, jedna z inicjatorek założonej miesiąc temu Koalicji 5 frakcji.

— Najważniejsza jest jakościowo dobra zbiórka u źródła. By stała się faktem, niezbędne są proste, dostępne i zrozumiałe narzędzia komunikacji na każdym poziomie kontaktu konsumenta z produktem — podkreśla Magdalena Sułek-Domańska.

Najwyżej jedna dziesiąta

Bazując na obowiązku selektywnego zbierania papieru i tektury, szkła, metali i tworzyw sztucznych, nowe przepisy mają się przyczynić do poprawy jakości surowców wtórnych i ich lepszego ponownego wykorzystania.

Za kilka lat dojdą do segregacji kolejne frakcje. Do 2022 r. — zbieranie niebezpiecznych odpadów z gospodarstw domowych, do 2023 r. — bioodpady, a do 2025 r. — materiały włókiennicze.

Składowanie odpadów nie ma sensu w gospodarce o obiegu zamkniętym i może powodować zanieczyszczenie wody, gleby i powietrza. Do 2035 r. ilość składowanych odpadów komunalnych w UE musi zostać zredukowana do najwyżej 10 proc. całkowitej ilości wytwarzanych odpadów.

Zapobiegać i zachęcać

W nowych przepisach przewidziano większe wykorzystanie instrumentów ekonomicznych. Producenci będą ponosili opłaty wyliczone na podstawie kosztów zagospodarowania. Do 2024 r. muszą zostać ustanowione obowiązkowe systemy rozszerzonej odpowiedzialności producenta w odniesieniu do wszystkich opakowań. Konfederacja Lewiatan apeluje do ministra środowiska o jak najszybsze rozpoczęcie prac nad nowym rozporządzeniem w sprawie rocznych wielkości odzysku i recyklingu.

— Przewidujemy, że resort środowiska zdecyduje o podwyższeniu recyklingu odpadów opakowaniowych w 2019 r., co się przełoży na wyższe koszty dla przedsiębiorców wprowadzających produkty w opakowaniach. Zgodnie z zasadą „zanieczyszczający płaci” współfinansują oni system odzysku i recyklingu odpadów opakowaniowych. Konsekwencje finansowe mogą być znaczące. Dlatego uważamy, że Ministerstwo Środowiska powinno prace nad rozporządzeniem uruchomić niezwłocznie i jak najszybciej je opublikować, by dać przemysłowi czas na uwzględnienie w budżetach wyższych kosztów — mówi Daria Kulczycka, dyrektor departamentu energii i zmian klimatu Konfederacji Lewiatan.

UE kładzie też nacisk na zapobieganie powstawaniu odpadów i wprowadza cele w odniesieniu do marnotrawienia żywności i odpadów morskich, by się przyczynić do osiągnięcia wyznaczonych przez ONZ celów zrównoważonego rozwoju w tych obszarach.

To będzie obowiązek

Nowe przepisy wejdą w życie 20 dni po ich opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. Kraje członkowskie będą je musiały przenieść do swojego prawodawstwa.

— Tym samym odpowiedzialność poszczególnych podmiotów na rynku, w tym producentów wyrobów i opakowań, które trafiają na rynek, nie będzie już tylko dobrą wolą, ale obowiązkiem nałożonym przez prawo — akcentuje Julia Patorska. © Ⓟ

Spore różnice

W ostatnich 20 latach wiele państw członkowskich stopniowo poprawiało swoje wyniki w zakresie gospodarowania odpadami zgodnie z unijnymi przepisami. W 1995 r. w UE składowanych było średnio 64 proc. odpadów komunalnych. W 2000 r. ta wartość spadła do 55 proc., a średni współczynnik recyklingu wyniósł 25 proc. W 2016 r. składowanie odpadów z gospodarstw domowych w całej UE spadło do 24 proc., a współczynnik recyklingu wzrósł do 46 proc. Nadal jednak w poszczególnych krajach UE występują problemy i duże różnice. W 2016 r. 10 państw członkowskich nadal składowało ponad 50 proc. odpadów z gospodarstw domowych, a sześć z nich spalało minimum 40 proc. odpadów.

© ℗
Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych” i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Podpis: Barbara Warpechowska

Być może zainteresuje Cię też:

Polecane

Inspiracje Pulsu Biznesu

Puls Biznesu

Ekologia / Nie tylko dobra wola, ale także obowiązek