W faktoringu międzynarodowym faktorant może liczyć na pomoc w ocenie wiarygodności obcego kontrahenta.
Wejście Polski do UE i związana z tym wzrastająca liczba kontaktów firm krajowych z kontrahentami zagranicznymi powoduje, że na rynku usług faktoringowych zwiększa się popularność usługi faktoringu międzynarodowego.
Jak przedstawia się ta usługa? Podobnie jak w przypadku faktoringu krajowego — faktor po podpisaniu umowy z firmą, oprócz szybkiego dostarczenia pieniędzy w zamian za niespłacone faktury klienta, reprezentuje ją także w kontaktach z wierzycielami.
— Wejście na handlową arenę międzynarodową wymaga znajomości systemów prawnych państw, z którymi nawiązuje się współpracę. Wiedzę tę mają faktorzy. Dlatego decydując się na współpracę międzynarodową bez ich pomocy, eksporter musiałby zatrudnić określoną liczbę kompetentnych osób, które komunikowałyby się z zagranicznymi kontrahentami i wykonywały prace księgowe. Płacąc za pomoc faktora, dokonuje się outsourcingu tych wszystkich aktywności — uważa Krzysztof Kuniewicz, dyrektor generalny Bibby Factors Polska.
Dla firmy zainteresowanej rozpoczęciem współpracy z kontrahentami zagranicznymi, a nieprzygotowanej do tego typu kontaktów, może być to bardzo pomocne. Zwłaszcza że w krajach Europy Zachodniej powszechną praktyką jest żądanie odroczonego terminu płatności, sięgającego zazwyczaj 120 dni.
Schemat działania
Procedura postępowania faktora w faktoringu międzynarodowym jest stosunkowo prosta. Polski eksporter zwraca się z prośbą o sprawdzenie wiarygodności zagranicznego kontrahenta. Faktor zaś kontaktuje się z kooperującą z nim firmą, działającą w kraju kontrahenta. Wszystkie główne instytucje faktoringowe w Polsce, które mają w swojej ofercie usługę faktoringu międzynarodowego, mają takich partnerów w blisko 150 krajach świata — dzięki przynależności do jednej z dwóch światowych organizacji faktoringowych. Pierwsza z nich, skupiająca większe podmioty, to Factors Chain International. Mniejsi faktorzy zrzeszeni są zaś w International Factoring Association. Dalsze zadania wykonuje już faktor zagraniczny: sprawdza wiarygodność importera, a uzyskane informacje przekazuje polskiemu partnerowi. Gdy zagraniczny partner przekroczy ustalony termin zapłaty, procedurę windykacyjną rozpocznie tamtejszy kooperant polskiego faktora.
W tym schemacie korzystny jest zwłaszcza obieg informacji — polski eksporter kontaktuje się bowiem wyłącznie z rodzimym faktorem.
Prawo i podatki
Pod względem podatkowym faktoring krajowy niczym nie różni się od międzynarodowego.
— Dochody z tytułu faktoringu są opodatkowane podatkiem dochodowym na zasadach określonych w ustawie o podatku dochodowym od osób prawnych, która nie odróżnia faktoringu krajowego od międzynarodowego. Stawka podatku VAT uzależniona jest od rodzaju usługi świadczonej przez firmę faktoringową. Prowizje dla klientów krajowych obciążane są 22-procentową stawką VAT, naliczaną przez usługodawcę. Prowizje w faktoringu międzynarodowym obciążane są podatkiem VAT w kraju odbiorcy usługi, według stawki tam obowiązującej — wyjaśnia Małgorzata Szymańska, dyrektor działu sprzedaży i marketingu w firmie Polfactor.
W przypadku uregulowań prawnych sytuacja jest bardziej skomplikowana. W polskim prawie faktoring pozostaje umową nienazwaną, stosuje się do niej przepisy kodeksu cywilnego w części dotyczącej przelewu wierzytelności. W przypadku faktoringu międzynarodowego należy uwzględniać przepisy UE oraz kraju, w którym działa zagraniczny kooperant.
Na przykład w uwarunkowaniach prawnych innych państw występują różnice dotyczące zawiadomień dłużnika oraz tzw. skuteczności prawnej prowadzonej z nim korespondencji.
— W jednym kraju skutecznie powiadomiony pod względem prawnym zostanie dłużnik, który otrzyma pismo ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru. W drugim — dopiero wtedy, kiedy ten odbiór potwierdzi własnym podpisem — wyjaśnia Krzysztof Kuniewicz.
Różnice występują też w przypadku uwarunkowań prawnych, dotyczących transakcji handlowych. W każdym kraju są inne.
— Trzeba na nie uważać szczególnie wtedy, gdy nie ma podpisanej umowy handlowej między stronami, definiującej ich prawa i obowiązki — dodaje Krzysztof Kuniewicz.
Rodzaje
Podobnie jak w przypadku faktoringu krajowego, wyróżnia się faktoring z regresem i bez regresu. W tym pierwszym modelu klient otrzymuje finansowanie i prowadzenie kont rozliczeniowych. W drugim — oprócz wyżej wymienionych elementów — faktor zapewnia również przejęcie ryzyka wypłacalności odbiorcy produktów klienta instytucji faktoringowej. Obecnie zdecydowanie większą popularnością w przypadku factoringu międzynarodowego cieszy faktoring bez regresu. Jednak ze względu przejęcia przez faktora ryzyka wypłacalności odbiorcy jest to droższy produkt niż faktoring z regresem.
— Prowizja faktoringu bez regresu jest wyższa od faktoringu z regresem o koszt przejęcia ryzyka wypłacalności odbiorcy. Tutaj też mogą być różnice w zakresie, w jakim jest przez faktora przejmowane ryzyko. Jeżeli faktor przejmuje ryzyko wypłacalności odbiorcy wysokości 85 proc., a pozostałe 15 proc. stanowi udział własny dostawcy, to prowizja powinna być zdecydowanie niższa niż w przypadku przejęcia przez faktora ryzyka wypłacalności odbiorcy w 100 proc. Z obserwacji rynku wynika, że prowizja w faktoringu z przejęciem ryzyka w stosunku do prowizji faktoringu z regresem jest wyższa o 50 proc. — twierdzi Małgorzata Szymańska.