Przedsięwzięcie o pełnej nazwie "Flexibly adapted MetaInnovations, use cases, collaborative business and governance models to accelerate deployment of smart and shared Zero Emission mobility for passengers and freight" finansowane jest w ramach Programu Horyzont Europa organizowanego przez Komisję Europejską. Tworzy go konsorcjum kilku europejskich miast, a jednostką realizującą po stronie Krakowa jest Zarząd Transportu Publicznego.
Europejskie wzorce dla ekologicznego Krakowa
Jest to bardzo potrzebne działanie, szczególnie dla takiego miasta jak Kraków. Wąska średniowieczna zabudowa wymaga usprawnienia ruchu pasażerskiego i towarowego. Celem projektu jest opracowanie i stworzenie z wykorzystaniem doświadczeń innych partnerskich miast oraz prac badawczo-rozwojowych nowego systemu transportowego, który pozwoli również wcielić w życie takie unijne inicjatywy, jak Zielony Ład (EU’s Green Deal), Neutralnosć Klimatyczna (the Climate-Neutral) czy Inteligentne Miasta (Smart Cities Mission and the 2ZERO and CCAM). Pierwsze rozwiązania technologiczne opracowane są w Amsterdamie, Monachium, Tampere i Limassol. Krakowski system będzie się opierał na hubie zlokalizowanym przy nowej stacji kolejowej Kraków Grzegórzki. W jego skład będą wchodzić rowery cargo przystosowane do ruchu miejskiego, część socjalna dla osób z nich korzystających oraz stacja wynajmu rowerów i hulajnóg. Z rozwiązania skorzystają pracownicy i właściciele lokali usługowych, sklepów restauracji i innych podmiotów zlokalizowanych na rynku i w jego okolicach, a także mieszkańcy. Jak wyjaśnia Małgorzata Jedynak – kierowniczka Działu Uzgodnień i Rozwoju Mobilności Aktywnej w Zarządzie Transportu Publicznego w Krakowie – powodem przystąpienia miasta do projektu była chęć przetestowania modeli, które sprawią, że transport będzie bardziej zeroemisyjny i „zielony”.
– Kraków od lat jest zainteresowany tworzeniem rozwiązań, które promują chociażby dostawy rowerami na terenie ścisłego centrum. Dlatego też, z uwagi na charakter tego projektu, zdecydowaliśmy się wziąć w nim udział.
Zamiast dostawczaka: co potrafią rowery cargo?
Jak wiadomo, Kraków jest silnie obciążony ruchem turystycznym, ludzie chcą tu żyć, mieszkać i pracować. Stąd konieczność usprawnienia transportu tak, aby był maksymalnie efektywny. Jednym ze sposobów, aby osiągnąć założone cele, jest wprowadzenie do tzw. transportu ostatniej mili rowerów cargo, które mają odciążyć ruch w obrębie centrum miasta.
– Rower cargo to szczególny pojazd, który umożliwia przewóz większej ilości towaru, bagażu, a czasami nawet pasażerów. Zbudowany jest na bazie rowerów, wyposażony w skrzynię ładunkową. W podstawowej wersji są to rowery, które mogą załadować po 160 kg bagażu. Najbardziej rozbudowany, profesjonalny rower cargo potrafi wziąć do 2 m sześc. ładunku i obciążyć go można towarem o wadze 200 kg. Te możliwości można już porównać do mikrovana. Trzeba jednak zaznaczyć, że będą się one poruszały z bezpieczną, dozwoloną przepisami rowerowymi prędkością – wyjaśnia Miłosz Kędracki z Zarządu Transportu Publicznego w Krakowie.
Będzie to bardzo pomocne dla przedsiębiorców, ich pracowników, ale także firm kurierskich dostarczających towary do centrum miasta. Hub transportowy będzie natomiast pełnił m.in. funkcję przeładunkową. Dzięki niemu dostawy będą mogły odbywać się nie tylko w określonych godzinach porannych, jak teraz, ale praktycznie przez cały dzień.
Zintegrowany transport pod okiem dronów
Drugi komponent projektu związany jest z transportem pasażerskim. W rejonie przystanku SKA (Szybka Kolej Aglomeracyjna) Kraków Grzegórzki tworzony będzie węzeł, który daje możliwość skorzystania z różnych usług mobilnych, takich jak kolej, tramwaj, autobus, rowery miejskie i hulajnogi, a wszystko zintegrowane będzie w ramach jednego hubu. Spot ten będzie służył np. ludziom dojeżdżającym do centrum miasta koleją i innymi środkami komunikacji miejskiej, ale także dostawcom wykorzystującym właśnie rowery cargo. Chodzi o to, aby całość systemu była jak najmniejszym obciążeniem dla mieszkańców i zabytkowej tkanki wpisanej do światowego dziedzictwa UNESCO. Rowery cargo będą dostępne nie tylko dla firm, ale także mieszkańców chcących przewieźć większe gabarytowo rzeczy.
W ramach projektu realizowane są także badania, które mają pokazać, w jaki sposób odbywa się szeroko rozumiany ruch w okolicach rynku. Przy pomocy roju dronów monitoruje się rzeczywiste zachowania wszystkich uczestników. W ubiegłym roku, we wrześniu przeprowadzona została pierwsza tura badań dronami, a na stronie miasta dostępne są wyniki obserwacji. Prace realizowane są z pomocą partnera, szwajcarskiej firmy MobiLysis. Pozwala to wychwytywać różne niepożądane zachowania, które zniwelować można poprzez zmiany w organizacji ruchu.
Projekt realizowany będzie do 31 grudnia 2027 r.
Jakub Maksymowicz
Materiały promocyjne Centrum Inteligentnego Rozwoju