Odwołanie nie załatwi egzekucji

Dariusz Malinowski, Aleksander Dąbrowski
15-03-2005, 00:00

Sprzeczne regulacje wynikające z dwóch różnych aktów prawnych obciążają przedsiębiorców.

Każde postępowanie podatkowe, co do zasady, kończy się decyzją. Jeżeli jest ona dla podatnika korzystna, jej wykonanie nie powinno skutkować negatywnymi konsekwencjami. Niestety, odmiennie jest w przypadku decyzji, z której dla podatnika wynika obowiązek zapłaty określonych kwot — już z chwilą doręczenia mu decyzji określającej wysokość zobowiązania, może być ona skierowana do wykonania w drodze postępowania egzekucyjnego. Co więcej, art. 224 ordynacji podatkowej mówi, iż wniesienie odwołania nie wstrzymuje wykonania decyzji, z pewnymi wyjątkami.

Przeszkody

Co do zasady, wstrzymanie wykonania decyzji może nastąpić jedynie na wniosek podatnika (wstrzymanie z urzędu jest wyjątkiem regulowanym przepisem art. 224a ordynacji podatkowej). Wniosek rozpatruje ten organ, w którym znajdują się akta sprawy. Organ I instancji ma co do zasady 14 dni na zdecydowanie o wstrzymaniu wykonania decyzji. Jeżeli nie wyda postanowienia, wnioskiem zajmuje się organ odwoławczy.

Załatwienie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji podlega takim samym regułom, jeśli chodzi o ramy czasowe, jak zwykłe postępowanie podatkowe. Oznacza to, że sprawa winna być załatwiona bezzwłocznie, nie później jednak niż w ciągu miesiąca.

Wobec faktu, że decyzja o wstrzymaniu wykonania decyzji mieści się w sferze uznania administracyjnego, a przesłanką wstrzymania jest „szczególnie ważny interes podatnika”, organ podatkowy może żądać przedstawienia stosownych dowodów w celu wykazania tego interesu. W praktyce zatem rozstrzygnięcie o wstrzymaniu wykonania decyzji może wymagać czasu.

Co więcej — zarówno przepisy ordynacji podatkowej, jak i ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie stanowią, że złożenie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji jest przeszkodą uniemożliwiającą jej przymusowe wykonanie.

Wstrzymanie wykonania decyzji następuje z chwilą wydania stosownego postanowienia przez organ podatkowy.

I tu pojawia się zasadniczy problem— zdarzają się sytuacje, że w okresie pomiędzy datą wystąpienia przez podatnika z wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji a datą wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania decyzji organ egzekucyjny przystępuje do przymusowego jej wykonania, z czym wiążą się dodatkowe koszty u podatnika. W takim przypadku organa egzekucyjne stoją na stanowisku, że naliczone koszty egzekucyjne są należne, nawet gdy wykonanie decyzji zostanie wstrzymane.

Wbrew zasadom

Rodzi się zatem pytanie, czy w demokratycznym państwie prawa dopuszczalna jest sytuacja, w której podatnik korzystając z przysługujących mu uprawnień, jest wystawiony na dodatkowe obciążenia finansowe. Na tak postawione pytanie jest jedna odpowiedź — „nie”. Nie do pogodzenia z zasadami państwa prawa należy uznać takie regulacje, które prowadzą do nakładania na podatnika sankcji finansowych w sytuacji, gdy korzysta on z prawem przewidzianych uprawnień. Niezależnie od tego, że czynności egzekucyjne dokonane po dacie złożenia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, a przed datą rozstrzygnięcia o wstrzymaniu wykonania są ważne i skuteczne, podatnik nie powinien ponosić ciężaru kosztów egzekucyjnych. Zasady regulujące postępowanie podatkowe i postępowanie egzekucyjne, w szczególności zasada działania organów administracji w sposób budzący zaufanie do podatnika, przesądzają o tym, że czynności egzekucyjne dokonane przed uzyskaniem wstrzymania wykonania decyzji winny z urzędu tracić moc prawną z datą postanowienia o wstrzymaniu wykonania, a koszty egzekucyjne nie powinny obciążać podatnika, który po przystąpieniu przez organ do egzekucji uzyskał wstrzymanie wykonania decyzji.

W naszej ocenie rozpatrzenie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji powinno następować bezzwłocznie, a samo złożenie tego wniosku winno być traktowane jako przeszkoda w dokonywaniu czynności egzekucyjnych.

Ważne orzeczenie

Przedstawione stanowisko jest uzasadnione, zważywszy na pogląd wyrażony przez Sąd Najwyższy w orzeczeniu z 8.05.1998 r. Sąd Najwyższy jednoznacznie stwierdził, że co prawda nieostateczna decyzja może być podstawą do wszczęcia i prowadzenia egzekucji, jednakże ryzyko prawidłowości postępowania nie może w demokratycznym państwie prawnym obciążać podatnika.

Dariusz Malinowski, doradca podatkowy — dyrektor, Aleksander Dąbrowski, radca prawny, Zespół Postępowań Podatkowych i Sądowych KPMG Tax

© ℗
Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych” i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Podpis: Dariusz Malinowski, Aleksander Dąbrowski

Polecane

Inspiracje Pulsu Biznesu

Puls Biznesu

Puls Firmy / Odwołanie nie załatwi egzekucji