Wykorzystanie paliw alternatywnych w przemyśle cementowym jest przykładem działania CSR, przynoszącego korzyści dla środowiska naturalnego, społeczności lokalnych i jednocześnie zapewniającego zyski ekonomiczne firmie
Zakłady cementowe z dymiącymi kominami to obecnie relikt minionych czasów. Dziś zakłady te są bardzo nowoczesne, zautomatyzowane, a ich wpływ na środowisko naturalne jest znacznie mniejszy. Według Stowarzyszenia Producentów Cementu od 1975 roku nastąpiła znaczna redukcja emisji do powietrza z 26 kg pyłu/ tonę cementu w 1975 roku, emisje zmniejszyły się do 0,07 kg/ tonę cementu w 2010 roku. Stało się to za sprawą zarówno oczekiwań rynku i możliwości tańszej i bardziej efektywnej produkcji przez same firmy, jak i regulacji w zakresie ochrony środowiska nakładanych przez Unię Europejską.
Wielomilionowe inwestycje w zakłady cementowe przyniosły oczekiwane rezultaty. W cementowniach należących do firmy CEMEX Polska, jednej z czołowych firm produkujących cement, od 1995 roku, w ciągu 15 lat zmniejszono emisję aż o 97 proc. Taki rezultat był możliwy między innymi dzięki inwestycjom w technologie i urządzenia a także dzięki wykorzystaniu paliw alternatywnych (zamiast węgla), jako źródła energii do wypału klinkieru — podstawowego składnika do produkcji cementu.
Paliwa alternatywne
To rozdrobnione odpady papierowe, plastikowe, tekstylne, rozdrobnione opony, suszone osady ściekowe, biomasa i inne, posiadające wysoką wartość opałową, które nie spełniły wymagań jakościowych pozwalających na ich powtórny recykling. Taki rodzaj opału jest znacznie tańszy niż konwencjonalny węgiel, jednak aby firma CEMEX mogła go zastosować, wymagało to od niej gruntownej modernizacji dwóch zakładów. W cementowni w Chełmie wybudowano linię odbioru, magazynowania i dozowania paliw do pieca i kalcynatora.
W piecu wymieniono także elektrofiltr na filtr workowy, wybudowano instalację bypassowania gazów piecowych i zmodernizowano wieżę wymienników, żeby uodpornić ją na atak chloru pochodzącego z ich spalania. Cała instalacja objęta jest monitoringiem online emisji do atmosfery.
Dzięki wykonanym inwestycjom i modernizacjom cementownia Chełm uzyskała możliwość substytucji węgla paliwami alternatywnymi na poziomie ponad 80 proc., co stanowi rekord wśród cementowni w Polsce i w grupie CEMEX. Dzięki inwestycjom w technologie i urządzenia nastąpił spadek emisji CO 2 i innych emisji w procesie spalania. Niższe emisje i zmniejszenie śladu węglowego nie są jedynymi korzyściami dla środowiska naturalnego.
— Spalanie odpadów w postaci paliw alternatywnych w temperaturze dochodzącej do 2000 stopni Celsjusza w piecach cementowych jest jednym z najbezpieczniejszych i jednym z najbardziej ekologicznych sposobów ich utylizacji — mówi Tadeusz Radzięciak, dyrektor Pionu Produkcji Cementu i Technologii, członek zarządu CEMEX Polska.
Takie rozwiązanie i popyt na odpady, które można przetworzyć na paliwa alternatywne, są też idealnym rozwiązaniem dla gmin, samorządów i lokalnych społeczności, dzięki czemu nie trafiają na składowiska, tylko do zakładów produkcji paliw. Przemysł cementowy w Polsce jest w stanie wykorzystać 10 proc. produkowanych odpadów. To jest szansa przede wszystkim dla regionów, które mają zakłady cementowe w swoim sąsiedztwie, przez co mogą zagospodarować i przetworzyć na ekologiczne źródło energii większą ilość odpadów komunalnych.
Najwyższa jakość
Należy pamiętać jednak, że podstawowym założeniem jest produkcja wysokiej jakości cementu, który musi spełniać surowe normy budowlane, a do tego potrzebne są odpowiedniej jakości i kaloryczności surowce opałowe. Problemem, z jakim się zmagają zakłady cementowe jest dostarczanie przez producentów produktu o niskiej wartości opałowej i wysokiej zawartości wody, przez co osiągnięcie wysokiej temperatury w piecu byłoby niemożliwe. Dlatego w zakładach CEMEX Polska każda dostawa jest badana na wjeździe pod kątem spełnienia norm jakościowych.
Dodatkowo, aby podnieść ich jakość, CEMEX buduje na terenie cementowni Chełm suszarnię paliw, dzięki czemu może przyjmować surowce o niższej jakości (większej wilgoci), m.in. odpady komunalne. — Jest to zarówno korzyść dla firm komunalnych, które mogą pozbyć się odpadów, niespełniających odpowiednich wymogów do produkcji paliw, oraz do zakładu, płacąc mniej za gorszej jakości surowiec.
Cementownia może osuszyć taki materiał, wykorzystując ciepło z chłodnika pieca cementowego, dzięki czemu wytworzone w procesie produkcji ciepło się nie marnuje — wyjaśnia dyrektor Pionu Produkcji Cementu i Technologii. Dodatkowo spółka postanowiła zainwestować w zakład produkcji paliw alternatywnych, który powstanie w cementowni w Chełmie. W zakładzie będą rozdrabiane odpady sortowanych frakcji palnych, pozyskane w innych zakładach zajmujących się zbiórką i segregacją odpadów komunalnych. Po ich rozdrobnieniu i przetworzeniu powstaje paliwo alternatywne tzw. RDF.
— Projekt jest realizowany z partnerem zewnętrznym, uzyskano już wszystkie niezbędne pozwolenia, a zakończenie projektu przewidujemy do końca 2013 roku — zapowiada dyrektor Tadeusz Radzięciak.
Takie działania i strategia oparta na zasadach zrównoważonego rozwoju przynoszą wielowymiarowe korzyści dla środowiska naturalnego dzięki niższym emisjom i ekologicznej utylizacji odpadów, która jest jednocześnie dużą szansą, a także rozwiązaniem wielu problemów dla społeczności lokalnych, gmin i samorządów i zapobiega nadmiernemu składowaniu odpadów. Są to również istotne korzyści finansowe dla firmy przez tańszy sposób na pozyskanie energii cieplnej do pieców cementowych. W ten sposób, trójkąt korzyści CSR jest zamknięty.
KOMENTARZ PARTNERA SEKCJI
Szansa dla społeczeństwa, środowiska i biznesu
TADEUSZ RADZIĘCIAK
Dyrektor Pionu Produkcji Cementu i Technologii, Członek Zarządu CEMEX Polska
Spalanie w wysokiej temperaturze odpadów w postaci paliw alternatywnych jest jednym z najbardziej ekologicznych sposobów ich utylizacji. Przemysł cementowy jest w stanie, po odpowiednim przetworzeniu, zagospodarować 10 proc. odpadów produkowanych w Polsce, dzięki czemu może znacznie przyczynić się do ograniczenia ich składowania. Cementownia Chełm należąca do CEMEX Polska jest liderem w zastępowaniu węgla paliwami alternatywnymi. Ich wykorzystanie wynosi powyżej 80 proc., co stanowi rekord w Polsce i w całej grupie CEMEX. Jednak nowe technologie i sposoby produkcji nie zawsze są zrozumiałe, szczególnie dla mieszkańców – sąsiadów naszych cementowni. Opinie są często oparte na stereotypach. Jeden z problemów wiąże się z niezrozumieniem, czym są paliwa alternatywne. Powszechne jest przekonanie, że są to zwykłe śmieci komunalne i opony, a ich spalanie jest szkodliwe dla środowiska i zanieczyszcza powietrze.
Aby walczyć z takimi i innymi mitami, niezbędna jest edukacja i dialog z lokalnymi mieszkańcami.Dlatego organizujemy spotkania z naszymi interesariuszami – sąsiadami zakładów cementowych, w czasie których odpowiadamy na ich pytania, a także prowadzimy zajęcia edukacyjne dla młodzieży na temat wykorzystania alternatywnych źródeł energii. Dodatkowo organizujemy dni otwarte oraz wycieczki po zakładach, aby mieszkańcy mogli zobaczyć, jak w praktyce wygląda proces produkcji cementu z wykorzystaniem ekologicznych źródeł energii. Wykorzystując paliwa alternatywne, zagospodarowujemy znaczną część odpadów produkowanych w regionie. Jednak ich zużycie jest wprost proporcjonalne do potrzeb produkcyjnych i zapotrzebowania cementu na rynku.
W obecnej sytuacji rynkowej, gdy zapotrzebowanie jest mniejsze i nie wykorzystujemy w pełni mocy produkcyjnych, najlepszym rozwiązaniem dla firmy byłoby wyprodukowanie odpowiednio dużego zapasu i zatrzymanie produkcji na dłuższy okres. Jednak byłoby to znacznym problemem dla społeczności lokalnej, ponieważ, wstrzymując produkcję, zaprzestalibyśmy również spalać paliwa, co powodowałoby problemy z pozbyciem się odpadów przez gminy. Wykorzystanie paliw alternatywnych do procesu produkcji cementu jest bardzo dobrym przykładem kompleksowego działania w zakresie CSR. Jest symbiozą, na której korzystają wszystkie strony, samorządy i społeczność lokalna, środowisko naturalne oraz firma.