Polscy górnicy we francuskich kopalniach

opublikowano: 03-09-2015, 10:30

Polonia francuska to jedna z najstarszych i najliczniejszych grup Polaków poza granicami ojczyzny. Za Renem mieszka ponad milion osób, których przodkowie wyemigrowali z kraju, najczęściej do pracy w kopalniach węgla.

Już na początku XIX wieku tysiące Polaków pojawiło się we Francji w grupie emigrantów uciekających z podzielonej przez zaborców ojczyzny. Po klęsce Napoleona część z nich pozostała nad Sekwaną, niektórzy przez małżeństwa wżenili się w wielkie francuskie rody dając początek dynastiom Colonna-Walewskich czy Poniatowskich.

Zobacz więcej

Polscy górnicy w korytarzu jednej z kopalni pod Lille. Lata 30. XX wieku.

Ale największa fala migracji, i to zarobkowej, pojawiła się w pierwszych latach po zakończeniu I wojny światowej. Musimy pamiętać, że w czasie tego wielkiego konfliktu trzy czwarte francuskich powołanych pod broń zginęło, zaginęło bądź było inwalidami. Największe straty wśród ludności cywilnej dotknęły zaś właśnie górnicze tereny północno-wschodnie tego kraju. W ciągu wieloletnich i krwawych zmagań, przy użyciu nowoczesnych środków walki ogromne połacie ziem stały się wyludnioną, zniszczoną i spaloną pustynią. 

Francja potrzebowała rąk do pracy.

Z kolei Polska, również zniszczona przez wojnę, miała jednak całe rzesze bezrobotnych. Sytuacja taka wynikała z przeludnienia polskich wsi, jak również kłopotów zakładów przemysłowych dotychczas produkujących na rynki zaborców. 

3 września 1919 roku Państwo Polskie i III Republika podpisały porozumienie, na mocy którego powołano Francuskie Misje Robotnicze w Częstochowie, Poznaniu i Warszawie. Pomiędzy 1920 i 1923 rokiem wyjechało do Francji 500 tys. ludzi, z których 250 tys. osiadło w ośrodkach przemysłowych Nord-Pas-de-Calais, 40 tys. w Lotaryngii, 40 tys. Pikardii oraz centralnej Francji.

Robotnicy wyjeżdżali za Ren całymi rodzinami, a zatrudnienie znajdowali przede wszystkim w górnictwie i hutnictwie, w innych gałęziach przemysłu oraz w rolnictwie. W 1923 r. 36% wszystkich pracowników w kopalniach było Polakami, a wydajność naszych górników przewyższała ponoć o jedną piątą ich francuskich kolegów.

Nasi rodacy organizowali się w szeregu najrozmaitszych stowarzyszeń (najaktywniejszym był Związek Robotników Polskich w Lille), które skupione były w Radzie Naczelnej. Chociaż obcokrajowcy nie mogli zakładać w ówczesnej Francji własnych narodowych związków zawodowych, to ich interesy reprezentowane były przez Sekretariat Polski przy Confédération Générale du Travail.

We francuskich szkołach organizowano polskie oddziały, w 1923 r. było ich już ponad 300, w których za edukację odpowiadali nauczyciele skupieni w Związku Polskiego Nauczycielstwa we Francji. 

Jednym ze słynnych emigrantów tamtych lat był młody Edward Gierek, którego rodzina osiedliła się w okolicy Lille. Pracował on w kopalni od 1926 r. Dziesięć lat później ożenił się i przeniósł do Belgii, gdzie w czasie wojny walczył w komunistycznym ruchu oporu. Nauczył się tam płynnie mówić po francusku i częściowo po flamandzku, co pomogło mu w późniejszym nawiązywaniu kontaktu z przywódcami świata zachodniego. Do Polski wrócił w 1948 r.

Po wojnie wielu Polaków, tak jak rodzina Gierków, wróciła do ojczyzny. Jako wykwalifikowani robotnicy byli oni zachęcani do osiedlania się na opuszczonych przez Niemców i przejętych przez Polskę Ziemiach Odzyskanych, szczególnie w Wałbrzychu i okolicach.

Współcześnie najbardziej znanymi Francuzami polskiego pochodzenia są: polityk Michel Poniatowski, przywódca związkowy Henri Krasucki i założyciel Fraternite Notre Dame, ruchu skupiającego tradycjonalistycznych katolików, biskup Jean Marie Kozik oraz piłkarze Ludovic Obraniak, Timothée Kolodziejczak, Sylvain Legwinski i Damien Perquis.

© ℗
Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych” i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Podpis: Marcin Dobrowolski

Być może zainteresuje Cię też:

Polecane

Inspiracje Pulsu Biznesu

Puls Biznesu

Puls Historii / Polscy górnicy we francuskich kopalniach