Spadek wpływów podatkowych i konieczność ponoszenia dodatkowych wydatków na edukację i opiekę medyczną, m.in. z powodu COVID-19, rujnuje finanse samorządów. Zarówno duże, jak i mniejsze miasta zapowiadają cięcia inwestycji. Firmy budowlane, zwłaszcza działające na lokalnych rynkach, boją się braku pracy. Rząd obiecuje fundusze dla samorządów. To jednak nie wystarczy, by realizować plany inwestycyjne. Samorządy same więc szukają funduszy na rozwój. Jednocześnie chcą zachować dyscyplinę budżetową.
Miejski wehikuł
Pomysł na pogodzenie inwestycji i utrzymania długu w ryzach ma Poznań. — We wrześniu będziemy robić przegląd planów inwestycyjnych — cięć pewnie nie uda się uniknąć. Szukamy jednak rozwiązań, które pozwolą nam kontynuować projekty ważne dla rozwoju miasta. Do tego celu chcemy wykorzystać naszą spółkę — Wielkopolskie Centrum Wspierania Inwestycji [WCWI — red.] — mówi Mariusz Wiśniewski, wiceprezydent Poznania.
WCWI dotychczas realizowało m.in. inwestycje w rewitalizację miejskich obiektów, wykorzystując fundusze z programu JESSICA i kredyty. Władze Poznania chcą, by rozszerzyło działalność i zaangażowało się w budowę miejskiej infrastruktury, np. parkingów czy obiektów użyteczności publicznej. Mariusz Wiśniewski podkreśla, że WCWI może pozyskiwać pieniądze na rynku, m.in. z kredytów, i realizować inwestycje miejskie, nie obciążając samorządowego budżetu. Zobowiązania centrum nie są zaliczane do długu miasta.
— WCWI może także realizować inwestycje w modelu partnerstwa publiczno-prywatnego. Zakładamy, że taka forma finansowania i realizacji inwestycji będzie coraz częściej stosowana w miejskich projektach — zaznacza wiceprezydent.
W inwestycjach finansowanych z miejskiego budżetu Poznań też wyręcza się spółką. Inwestorem zastępczym są zazwyczaj Poznańskie Inwestycje Miejskie. Zatrudniają specjalistów, którzy do współpracy z firmami remontującymi np. szpital czy szkołę są przygotowani lepiej niż dyrektorzy tych placówek. Dzięki temu realizacja przebiega sprawniej. Kolejnym poznańskim usprawnieniem jest zakład budżetowy wykonujący m.in. bieżące remonty.
— Dzięki temu nie musimy np. ogłaszać przetargu na wybór wykonawcy do załatania dziury w drodze — mówi Mariusz Wiśniewski.
Zrób to sam
Własnymi siłami miasto realizuje też np. inwestycje w infrastrukturę transportową. Przeprowadzają je spółki z komunalnej grupy Aquanet, wyspecjalizowanej w... dostawie wody, odbiorze ścieków i dbaniu o sieci. Niedawno zdobyły np. wart 85 mln zł kontrakt na przebudowę torowisk tramwajowych na poznańskiej Wildzie. Mariusz Wiśniewski podkreśla, że nie otrzymują zleceń in-house, lecz wygrywają przetargi publiczne na zasadach rynkowych.
OKIEM SAMORZĄDOWCA
Samowystarczalne miasta
MAREK WÓJCIK, Związek Miast Polskich
Miasta szukają różnych możliwości poprawy efektywności i obniżenia kosztów inwestycji. Jedne — jak Poznań — wykorzystują do tego firmy, którym łatwiej będzie pozyskać komercyjne finansowanie itp. Wiele samorządów obecnie planuje także rekomunalizację i wykorzystanie własnych firm do wykonywania różnych usług na rzecz miasta. Dotychczas chętnie korzystały z zewnętrznych podmiotów, ale wzrost cen zmienia trendy. Na przykład miasta, które dotychczas współpracowały z prywatnymi podmiotami wywożącymi odpady, teraz chcą tworzyć własne spółki. Pojawiają się też koncepcje, by w razie potrzeby mogły one zajmować się również utrzymaniem ulic.
OKIEM EKSPERTA
Więcej mniejszych projektów
MICHAŁ BEIM, espert Instytutu Sobieskiego
Poznań od dłuższego czasu ogranicza zobowiązania, dbając o dyscyplinę budżetową, dzięki czemu łatwiej może pozyskiwać finansowanie. Obecne władze zrezygnowały jednak z dużych, megalomańskich projektów, takich jak budowa miejskiej obwodnicy, a bardziej skupiają się na mniejszych przedsięwzięciach, np. rewitalizacji, które mają poprawić komfort życia mieszkańców, a w przyszłości przyciągnąć więcej turystów i inwestorów. Do ich realizacji mogą wykorzystać spółkę WCWI, której zaletą jest możliwość pozyskiwania zewnętrznych funduszy i zatrudniania specjalistów na warunkach zbliżonych do rynkowych. Urząd nie może sobie na to pozwolić.