Decyzja o sposobie przekształcenia w spółkę kapitałową wpływa m.in. na sukcesję praw i ma różne skutki podatkowe.
W poprzednim tekście, 25 września, przedstawione zostały dwie drogi przejścia na formę spółki kapitałowej i przedmiotowy zakres ich stosowania. Dziś o różnicach dotyczących czasu, kosztów i stopnia skomplikowania tych procesów oraz zakresu sukcesji prawnej i skutków podatkowych.
Fakt, iż przekształcenie prawne kompleksowo reguluje kodeks spółek handlowych, sprawia, że jest ono sformalizowane. To z kolei czyni je kosztownym i długotrwałym. Sam proces natomiast, ponieważ znajduje bezpośrednią podstawę w przepisach — jest stosunkowo bezpieczny i łatwy do przeprowadzenia (nad prawidłowością czuwa sąd i wyznaczony przez niego biegły).
W przypadku przekształcenia gospodarczego procedura jest znacznie krótsza, a koszty — generalnie dwukrotnie niższe — w praktyce często niwelowane przez podatkowe korzyści (podatkowe urealnienie wartości majątku składającego się na sprzedawane lub aportowane przedsiębiorstwo). Minusem jest stopień skomplikowania oraz ryzyko zakwestionowania rozliczeń podatkowych.
Jeśli chodzi o sukcesję praw i obowiązków, to przy przekształceniu prawnym mamy do czynienia z pełnym, co do zasady, następstwem na gruncie prawa cywilnego i administracyjnego. Powstała spółka kapitałowa staje się stroną umów zawartych przez spółkę osobową i generalnie nie musi ponownie występować o koncesje i zezwolenia o charakterze administracyjnym, przyznane spółce osobowej. Sukcesja podatkowoprawna jest tu natomiast ograniczona i dotyczy tych podatków, których podatnikiem może być spółka osobowa (np. VAT, podatek od czynności cywilnoprawnych, ale nie dochodowy).
Ze znacznie węższym zakresem następstwa prawnego mamy do czynienia przy przekształceniu gospodarczym. Sukcesja ograniczona jest do praw wynikających ze stosunków cywilnoprawnych i nie występuje w ogóle na gruncie prawa administracyjnego i podatkowego. Komplikuje to proces przekształcenia w zakresie VAT, powoduje bowiem konieczność korekty uprzednio rozliczonego podatku naliczonego w zakresie zbywanych w ramach przedsiębiorstwa środków obrotowych (wynika to z faktu, że sprzedaż i aportowanie przedsiębiorstwa nie są czynnościami obciążonymi tym podatkiem). Dla uniknięcia tego obowiązku praktykuje się więc uprzednie wyłączanie tych środków z zakresu przedsiębiorstwa i ich odrębną sprzedaż spółce kapitałowej.