Dziś wchodzi w życie kwietniowa nowelizacja dwóch ustaw: o transporcie drogowym oraz o czasie pracy kierowców. Przyniosła spore zmiany. Już nie tylko kierowca etatowy podlega przepisom określającym limit godzin pracy za kierownicą w transporcie drogowym. Teraz ograniczenia te dotyczą także innych osób — kierowców zatrudnionych na podstawie umów cywilnoprawnych i samozatrudnionych oraz kierujących pojazdami w ramach własnej działalności usług przewozu drogowego.
Nowelizacja wdraża do polskiego prawa postanowienia dyrektywy 2002/15/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie organizacji czasu pracy osób wykonujących czynności w trasie w zakresie transportu drogowego.
Limity czasu pracy
Od dziś normy czasu pracy są takie same dla każdego, kto siedzi za kierownicą, co wynika ze specjalnego rozdziału dodanego w ustawie o czasie pracy kierowców, odnoszącego się wyłącznie do kierowców niepozostających w stosunku pracy (rozdział 3a). Wszystkich objęto jednakową definicją czasu pracy. Ogólnie rzecz biorąc, jest to czas od rozpoczęcia do zakończenia pracy, w którym kierujący pozostają na swoich stanowiskach pracy, będąc do dyspozycji podmiotu, dla któregodziałają i wykonują czynności bezpośrednio z nią związane. W ciągu tygodnia czas pracy kierowcy nie może przekraczać przeciętnie 48 godzin w przyjętym okresie rozliczeniowym, nieprzekraczającym czterech miesięcy. Może być przedłużony, ale tylko do 60 godzin i pod warunkiem, że średni tygodniowy czas pracy nie przekroczy 48 godzin w czteromiesięcznym okresie rozliczeniowym. Znowelizowane przepisy zastrzegają zarazem, że ustawowa norma tygodniowego czasu pracy obowiązuje przedsiębiorców-kierowców i zleceniobiorców-kierowców niezależnie od liczby podmiotów, na rzecz których wykonują oni swoje usługi. Dotyczy to także przypadków, w których osoby te jednocześnie są zatrudnionejako kierowcy na podstawie stosunku pracy.
Ewidencja czasu pracy
Prawo wymaga też ewidencjonowania czasu pracy. Przedsiębiorcy wykonujący przewozową działalność gospodarczą, kierujący osobiście pojazdem, muszą to robić sami. Dla kierowców na zleceniach czy samozatrudnionych ewidencję czasu pracy ma obowiązek prowadzić podmiot, dla którego wykonują oni przewóz.
Mandaty
Ministerstwo Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej przypomina, że przekroczenie tygodniowego wymiaru czasu pracy, brak przerwy w pracy, a także nieprowadzenie ewidencji czasu pracy jest zagrożone karami.
Mogą je nakładać inspektorzy Inspekcji Transportu Drogowego. Szczegółowy wymiar kar określają dwa załączniki (nr 1 i nr 3) do ustawy o transporcie drogowym. Grzywny za naruszenia norm czasu pracy wynoszą od 50 zł do 500 zł, kara za brak wspomnianej ewidencji sięga 1000 zł.
Definicja czasu pracy kierowcy
Czas pracy kierowcy to czas od rozpoczęcia do zakończenia pracy, obejmujący takie czynności, jak: prowadzenie pojazdu, załadowywanie, rozładowywanie, nadzór nad załadunkiem i wyładunkiem, nadzór i pomoc osobom wsiadającym i wysiadającym, czynności spedycyjne, obsługę codzienną pojazdów i przyczep, inne prace podejmowane dla wykonania zadania, zapewnienia bezpieczeństwa osób, pojazdu, rzeczy, niezbędne formalności administracyjne, utrzymanie pojazdu w czystości. Do czasu pracy kierowcy wlicza się także gotowość do wykonywania pracy, szczególnie oczekiwanie na załadunek lub rozładunek, gdy czas ich trwania nie jest wcześniej znany, a także 15-minutową obowiązkową przerwę, jeżeli dobowy wymiar czasu pracy kierowcy wynosi co najmniej 6 godzin.