Wskaźnik zatwierdzonych płatności z Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko (POIŚ) na lata 2014-23 na zadania drogowe, bezpieczne przejazdy szybkimi trasami oraz projekty lotnicze przekroczył już 70 proc. To dane oszacowane przez Centrum Unijnych Projektów Transportowych (CUPT). Na kolei zatwierdzone płatności z POIŚ przekraczają 45 proc.
CUPT prognozuje wzrost płatności
Dotychczas kolejarze byli uznawani za maruderów, ale to porty oraz podmioty realizujące inwestycje śródlądowe oraz intermodalne mają najniższy poziom zatwierdzonych płatności funduszy unijnych z POiŚ. Wskaźnik dla zadań morskich i śródlądowych wynosi niespełna 35 proc., a dla intermodalnych tylko 26,8 proc. CUPT wkrótce przedstawi jednak oficjalnie dane zwiastujące poprawę. Wynika z nich, że na koniec marca 2021 r. projekty morskie i śródlądowe mają zatwierdzone płatności na poziomie 40,2 proc., a intermodalne na 30,7 proc.
- Zgodnie z prognozami CUPT do końca 2021 r. wartość płatności dla tych branż wzrośnie do około 59 proc., w 2022 r. do 84 proc., w 2023 r. do 100 proc. – wylicza Aleksandra Lange, naczelnik wydziału komunikacji w CUPT, dodając, że obecnie nie widać zagrożenia dla wykonania planów.
Przedstawiciele portów zapewniają rychłe zakończenie i rozliczenie wielu inwestycji budowlanych. Anna Drozd, rzecznik Portu w Gdańsku, informuje, że inwestycje w modernizację toru wodnego, rozbudowę nabrzeży oraz poprawę warunków żeglugi w Porcie Wewnętrznym, a także w rozbudowę i modernizację sieci drogowej i kolejowej w Porcie Zewnętrznym są realizowane. Terminy zakończenia zostały jednak przesunięte za zgodą Komisji Europejskiej. Projekt drogowo-kolejowy na przykład przesunął się o sześć miesięcy i będzie gotowy do końca czerwca tego roku. Anna Drozd informuje też, że do końca 2023 r. zostanie wykonana inwestycja z programu CEF dotycząca rozbudowy i modernizacji węzłów sieci bazowej w zakresie dostępowej infrastruktury drogowo-kolejowej.
Nieco inaczej sytuacja wygląda na rynku intermodalnym. Krzysztof Losz, rzecznik PKP Cargo, informuje, że dwa kontrakty dotyczące zakupu platform intermodalnych przebiegają bez zakłóceń, a termin ich wykonania przewidziano na przyszły rok. M.in. dzięki temu mocno poprawią się wskaźniki płatności publikowane przez CUPT.
- Trzecie zadanie dotyczy zakupu pięciu lokomotyw wielosystemowych. Trwa przetarg. Otrzymaliśmy ofertę sprzedaży pojazdów od jednego producenta i teraz komisja przetargowa dokonuje jej analizy. Zapisaliśmy w umowie z CUPT o dofinansowaniu tego zadania, że lokomotywy odbierzemy w 2022 r.– informuje Krzysztof Losz.
Termin napięty, ale przewoźnik zakłada, że zdąży.
Droższe pociągi opóźniły zakupy
Projekty intermodalne kilku innych podmiotów są opóźnione, ponieważ uczestnicy przetargów słono wyceniali dostawy lokomotyw i platform, więc niektórzy beneficjenci nie byli w stanie, nawet z unijnymi dotacjami, sfinansować zakupów i unieważniali postępowania, co wydłużyło terminy. W nowych ograniczali katalog zakupów, by nie zabrakło pieniędzy.
Na rynku kolejowym, podobnie jak na intermodalnym, wykorzystanie finansowania unijnego przyśpiesza, ale zakres rzeczowy modernizacji niektórych odcinków linii będzie mniejszy, niż planowano w 2015 r., kiedy tworzono plan inwestycyjny. Według obecnych prognoz kolejarze w tej perspektywie powinni wykorzystać przynajmniej 98 proc. funduszy POIŚ. Zafakturowane prace z całego programu kolejowego przekraczają 50 proc.
Obaw nie ma w przypadku wykorzystania funduszy na drogi. Polski Związek Pracodawców Budownictwa (PZPB) szacuje, że drogowa dyrekcja zakończyła już realizację 28 proc. zadań planowanych do 2025 r., a 40 proc. ma w realizacji. Damian Kaźmierczak, główny ekonomista PZBP, przekonuje więc, że w perspektywie do 2023 r. drogowcy wykonają plany.