Q Uprzejmie proszę o wyjaśnienie następującej kwestii: Mam na swoim rachunku maklerskim trochę obligacji skarbowych (zdeponowane). Co się stanie, jesli upadnie moje biuro maklerskie? Czy będę mógł odzyskać pieniądze po ewentualnej sprzedaży tych papierów? Czy będę mógł korzystać z odsetek, które będą okresowo wpływały na rachunek? A czy może w takiej sytuacji (upadek biura) będę odcięty od moich oszczędności?
A Właścicielem papierów wartościowych zapisanych na rachunku papierów wartościowych prowadzonym przez przedsiębiorstwo maklerskie jest klient. Gdyby doszło do upadłości takiego przedsiębiorstwa, to stosownie do art. 28 § 1 prawa upadłościowego papiery wartościowe zapisane na rachunku papierów wartościowych powinny być wydane osobie mającej do nich prawa, co w praktyce oznaczałoby przeniesienie ich w całości na rachunek papierów wartościowych właściciela w innym przedsiębiorstwie maklerskim. Po przeniesieniu papierów wartościowych można nimi, już na nowym rachunku, swobodnie dysponować.
Do majątku upadłego przedsiębiorstwa zostaną zaliczone środki pieniężne znajdujące się na rachunku pieniężnym służącym do obsługi rachunku papierów wartościowych. Dla zapewnienia inwestorowi wypłat do określonej ustawą wysokości, środków pieniężnych, w przypadku upadłości domu maklerskiego, KDPW tworzy obowiązkowy system rekompensat. Sposób funkcjonowania systemu rekompensat określa rozdział 7 ustawy popopw (art. 118 do 123b).
Q Będąc klientem biura przez wiele lat, doszedłem do powiedzmy 100 tys. zł. Jako nieczujący sie w pełni na siłach samodzielnie prowadzić rachunek zwróciłem się do biura o pomoc. Biuro wciągnęło mnie w linię kredytową i stopniowo w grę, rekomendując transakcje giełdowe. Dzisiaj mój kapitał to 10 proc. wyjściowego. Czy mogę dochodzić rekompensaty?
A Jeżeli biuro maklerskie nienależycie wykonywało swoje zobowiązania wynikające z zawartej z nim umowy (art. 471 kc), bądź ze swojej winy wyrządziło szkodę (art. 415 kc), to obowiązane jest do jej naprawienia. Jeżeli tego nie chce uczynić, to poszkodowanemu przysługuje prawo domagania się odszkodowania na drodze sądowej. Należy jednak pamiętać, iż to na powodzie (poszkodowanym) będzie spoczywał obowiązek udowodnienia tak wysokości szkody, jak i związku przyczynowego między szkodą a działalnością biura.
Q Jestem akcjonariuszem giełdowej spółki. Chciałem spotkać się z prezesem zarządu mojej spółki. Odmówiono mi. Czy właściciel nie ma prawa do rozmowy?
A Akcjonariusz to nie to samo co właściciel. Prawa i obowiązki akcjonariusza reguluje ksh, którego przepisy nie przewidują dla zarządu spółek akcyjnych obowiązku indywidualnego spotykania się z akcjonariuszami.
Q Spółka PEPEES forsowała emisję tanich akcji z maksymalnym uprzywilejowaniem. Sąd unieważniał kolejne uchwały WZA, KPWiG nie zezwoliła na dopuszczenie do publicznego obrotu. Koszty emisji wyniosły dotychczas 300 000 zł. Czy i jak mogę pozwać spółkę, zarzucając jej niegospodarność, i jak należy sformułować zarzuty?
A Z treści pytania wynika, że upatruje Pan źródła szkody spółki w uchwałach WZA, przegłosowanych przez akcjonariusza dominującego.
Odpowiedzialność wobec spółki za szkodę wyrządzoną działaniem lub zaniechaniem sprzecznym z prawem lub postanowieniami statutu spółki ponoszą, zgodnie z art. 483 ksh, członkowie zarządu, rady nadzorczej i likwidatorzy.
Zgodnie z art. 422 ksh, uchwała walnego sprzeczna ze statutem bądź dobrymi obyczajami i godząca w interes spółki lub mająca na celu pokrzywdzenie akcjonariusza może być zaskarżona w drodze powództwa wytoczonego przeciwko spółce. Do wytoczenia powództwa uprawnieni są m.in. zarząd, rada nadzorcza oraz członkowie tych organów.
Jeżeli uchwała walnego zgromadzenia, mimo iż była sprzeczna ze statutem i godziła w interes spółki, nie zostanie zaskarżona przez ww. podmioty, a spółka realizująca tę uchwałę poniesie szkodę, to spółka ta mogłaby wytoczyć powództwo o naprawienie szkody przeciwko tym członkom swoich organów (zarządu czy rady nadzorczej), którzy zdając sobie sprawę ze skutków podjęcia uchwały sprzecznej ze statutem nie podjęli działań, aby temu zapobiec.
Gdyby spółka tego nie uczyniła, to pozew o naprawienie szkody wyrządzonej spółce może wnieść każdy akcjonariusz.