Inwestycje infrastrukturalne podtrzymają koniunkturę
Budowa infrastruktury i wykorzystanie funduszy unijnych — to priorytety polityki gospodarczej w 2009 r. Czy pomogą przetrwać kryzys?
Ekonomiści podkreślają, że w tym roku należy spodziewać się spadku inwestycji w sektorze prywatnym. Dlatego też kluczowego znaczenia nabiorą inwestycje infrastrukturalne. Będą finansowane z publicznych pieniędzy wspartych unijnymi dotacjami.
Drogi i tory
Program budowy dróg krajowych i autostrad w ciągu najbliższych lat ma pochłonąć 120 mld zł. Tylko w tym roku na budowę dróg rząd planuje wydać 28 mld zł. Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad zamierza rozpocząć budowę prawie tysiąca km dróg. Najważniejsze z nich to trasa A4 (odcinek Szarów — Korczowa), A8 na części obwodnicy Wrocławia, A18 z Olszyny do Golnic.
Drogi mają budować również prywatni inwestorzy. Odcinek A1 Grudziądz — Toruń w wykonaniu Gdańsk Transport Company ma być gotowy do końca 2011 roku. Pod koniec stycznia podpisano też umowę na budowę i eksploatację autostrady A1 na odcinku Stryków — Pyrzowice. Odcinek o długości 180 km — najdłuższy z dotychczas realizowa-nych — będzie wybudowany w systemie partnerstwa publiczno-prywatnego (PPP) przez spółkę Autostrada Południe.
PKP dostaną na budowę i modernizację torów blisko 4 mld zł (1,2 mld zł z budżetu oraz 2,7 mld zł z dotacji unijnych). Kolejarze planują modernizację kilku kluczowych odcinków na dwóch głównych magistralach kolejowych: E-30 biegnącej od zachodu przez Dolny Śląsk, Górny Śląsk i Małopolskę do granicy z Ukrainą oraz linii E-65 z Gdańska do Katowic przez Warszawę.
W tym roku powinien zakończyć się remont na trasie z Łodzi do Warszawy.
70 mln zł na inwestycje otrzyma Metro Warszawskie. Dlatego w tym roku powinny rozpocząć się prace projektowe siedmiu stacji drugiej linii.
Lotniska i stadiony
W tym roku polskie lotniska zamierzają wydać około 750 mln zł. Najwięcej warszawskie Okęcie — wykorzysta 250 mln zł.
Krakowskie Balice zaplanowały m.in. budowę parkingu wielopoziomowego, nowej drogi kołowania. Inwestycje wyniosą 150 mln zł.
Jak podał Urząd Lotnictwa Cywilnego, w 2008 r. polskie lotniska obsłużyły ponad 20,6 mln pasażerów. To o 8 proc. więcej niż rok wcześniej, ale wzrost jest trzykrotnie mniejszy niż w 2007 roku. Dlatego też Górnośląskie Towarzystwo Lotnicze, operator lotniska w Pyrzowicach, nie będzie inwestowało w nowy terminal na Euro 2012. Eksperci przekonują, że liczba pasażerów nie będzie rosła tak dynamicznie jak dotychczas, a obecna hala jest wystarczająco duża. Najnowsze plany mówią o oddaniu nowego terminalu do użytku dopiero w 2015 r.
Budowa lub przebudowa sześciu stadionów piłkarskich na potrzeby mistrzostw będzie kosztować ponad 4 mld zł. W roku 2009 wydamy z tego przynajmniej 940 mln zł.
Największe pieniądze w bieżącym roku pochłonie jednak budowa Stadionu Narodowego w Warszawie. Ich kwota wyniesie do grudnia 380 mln zł. W Gdańsku prace ziemne i melioracyjne pochłoną 100 mln zł. Wydatki w Poznaniu mają sięgnąć ponad 250 mln zł, a w Chorzowie — 110 mln zł.
Samorządy
Według ekonomistów samorządy w tym roku będą chciały wydać na inwestycje nawet 40 mld zł. Rok wcześniej — według szacunków, bo dokładne dane Ministerstwo Finansów poda pod koniec lutego — przeznaczyły 30-35 mld zł. Ten rok może się okazać wyjątkowy także dlatego, że w przyszłym odbędą się wybory. To zaś oznacza, że włodarze miast, gmin, województw i powiatów za wszelką cenę będą chcieli zrealizować to, co obiecali.
Mimo sporego optymizmu samorządów, mogą się pojawić też bariery. W projektach finansowanych z pieniędzy unijnych wkład własny samorządów zwykle wynosi 45-50 proc. wartości projektu. Jest finansowany z własnych funduszy oraz z zewnętrznych źródeł — najczęściej kredytów oraz emisji obligacji. I z tym mogą być kłopoty, bo banki zaostrzyły politykę kredytową.
Prawo hamulcem
Wejście w życie ustawy o udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko wydłuży czas potrzebny do rozpoczęcia nawet kilkudziesięciu największych inwestycji infrastrukturalnych w Polsce. Do Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska wpływa coraz więcej wniosków o ponowne uzgodnienie decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych, m.in. dla inwestycji drogowych, kolejowych, wodno-ściekowych oraz spalarni odpadów. W większości przypadków dotyczą już prawomocnych decyzji środowiskowych.
Wynika to m.in. z tego, że decyzje wydawane według starego prawa opierały się często na podstawie wątpliwych opracowań i raportów, w których brakowało np. odpowiedniego udokumentowania udziału społeczeństwa w konsultacjach lub przygotowania kilku wariantów inwestycji. Z tego powodu ekolodzy lub nawet zwykli mieszkańcy z łatwością blokowali rozpoczęcie prac. W całej okazałości pokazał to przypadek budowy obwodnicy Augustowa zablokowanej przez Trybunał Europejski. W grudniu polskie sądy uchyliły pozwolenie na budowę, a w styczniu Generalna Dyrekcja rozwiązała nawet kontrakt z wykonawcą trasy, gdyż nie wiadomo, kiedy przerwana budowa zostanie wznowiona.
Na opóźnienia narażone są także spalarnie, do wybudowania których zobowią-zaliśmy się, wstępując do Unii Europejskiej. Urzędnicy zwracają się do GDOŚ o wydanie powtórnych decyzji środowiskowych. Problemy z budową występują w dziewięciu miastach: Warszawie, Gdańsku, Szczecinie, Poznaniu, Łodzi, Białymstoku, Rudzie Śląskiej, Katowicach, Bydgoszczy.
okiem praktyka Waldemar Kreft
prezes firmy Dak-Bud, pomorskiej Gazeli Biznesu 2008
Ceny na huśtawce
Przetargi na realizację zamówień publicznych ciągną się bardzo długo. Sprawia to, że w czasie, gdy toczą się takie postępowania, na rynku obowiązują niższe ceny, bo firmy dopiero czekają na swoje największe zlecenia. Po rozstrzygnięciu przetargów, gdy możliwości wykonawców zaczynają się wyczerpywać, ceny wędrują w górę.
Barbara
Warpechowska