Wyzwania, jakie stoją przed sektorami sportu i turystyki w trzeciej dekadzie XXI wieku, stały się przedmiotem debat podczas I Europejskiego Kongresu Sportu i Turystyki, który odbył się w Zakopanem w dniach od 18 do 21 października. Patronat honorowy nad wydarzeniem, zorganizowanym przez Ministerstwo Sportu i Turystyki, województwo małopolskie i Fundację Gateway 4.0., objął Andrzej Duda, prezydent Rzeczypospolitej Polskiej.
Podczas trzydniowego kongresu toczono dyskusje w wielu blokach tematycznych. Były one poświęcone m.in. rozwojowi sportu i turystyki w Polsce i na świecie. Ich uczestnikami byli działacze sportowi, trenerzy, zawodnicy, przedstawiciele biznesu, samorządowcy, politycy i media. Szczególną uwagę poświęcono kwestiom organizacji wielkich wydarzeń sportowych, sportu wyczynowego i powszechnego oraz wpływu takich imprez na stan lokalnej i krajowej gospodarki, na lokalne społeczności i stan zdrowia. Rozmawiano też o perspektywach rozwoju turystyki po pandemii.
Przyszłoroczne igrzyska
Zakopiański kongres stał się okazją do zaprezentowania dyscyplin sportowych, które odbędą się w ramach Igrzysk Europejskich Kraków-Małopolska w 2023 r. Będzie to wydarzenie sportowe dwa razy większe niż tegoroczne multidyscyplinarne Mistrzostwa Europy w Monachium.
– Zapowiada się największa impreza sportowa, jaka odbędzie się na świecie w 2023 r., i zarazem największa impreza sportowa, jaką zorganizowano dotąd w historii Polski – stwierdził Kamil Bortniczuk, minister sportu i turystyki.
W przeciwieństwie do poprzednich edycji Igrzysk Europejskich, zgodnie krytykowanych z uwagi na niską rangę sportową, przyszłoroczne igrzyska w Polsce odbędą się, jak zapewnił minister Bortniczuk, w randze Mistrzostw Europy lub kwalifikacji olimpijskich.
– Przyszłoroczna impreza będzie dla Polski największym jak dotąd sportowym wyzwaniem, ale też wielką szansą promocji na arenie międzynarodowej walorów turystycznych Małopolski, jak również całego naszego kraju – zaznaczył Witold Kozłowski, marszałek województwa małopolskiego.
O tym, jak wydarzenia na miarę Igrzysk Europejskich wpływają na promocję regionów i krajów, dyskutowano szczegółowo w jednym z paneli.
– Nasz kraj już stał się marką docenianą przez światowe federacje sportowe za profesjonalizm, wiarygodność, bezpieczeństwo, nowoczesność i infrastrukturę sportową. Właśnie te czynniki wpływają na decyzje poszczególnych federacji o przyznawaniu Polsce organizacji kolejnych imprez sportowych rangi mistrzowskiej w skali europejskiej i globalnej, np. tegorocznych mistrzostw świata siatkarzy i siatkarek – podkreślił Andrzej Gut-Mostowy, sekretarz stanu w Ministerstwie Sportu i Turystyki.
Wydatki i sponsorzy
Z tezą o pełnej gotowości naszego kraju do organizowania kolejnych wielkich wydarzeń sportowych wystąpił minister Bortniczuk podczas panelu „Wielkie imprezy w Polsce na przykładzie MŚ w siatkówce”. Przypomniał, że w przyszłorocznym budżecie państwa zarezerwowano rekordową kwotę na sport.
W historii Polski po 1989 r. nigdy jeszcze nie było tak wielkiego wzrostu nakładów na sport w ujęciu rok do roku jak obecnie.
– Na 2022 r. przeznaczono w budżecie państwa na ten cel 1,6 mld zł, a plan budżetowy na rok 2023 przewiduje wydatek aż 3,5 mld zł – przypomniał Andrzej Gut-Mostowy.
Tak znaczący wzrost nakładów wynika ze świadomości, że bez długofalowego i długookresowego zaangażowania znacznych środków nie da się w sporcie osiągnąć sukcesów lub jest o nie bardzo trudno.
– Nasze inwestycje w sport są przemyślane i długofalowe. Wszystkie decyzje w tym zakresie są przedyskutowane. Jeśli mówimy „a”, to także „b” i „c”. Z naszymi sportowcami jesteśmy na dobre i na złe. Marketing sportowy przechodzi rewolucję. Wprawdzie PKN Orlen rozwija się i dokonuje kolejnych przejęć, ale to tylko powiększa nasze zaangażowanie w sport. Nie widzę powodów, żebyśmy mieli zejść z tej drogi – mówiła Agata Pniewska, dyrektor Biura Marketingu Sportowego, Sponsoringu i Eventów PKN Orlen.
Obecnie, po przejęciu Grupy Lotos, PKN Orlen wspiera blisko 90 zawodników, ponad 70 klubów, 10 związków sportowych i 2 komitety. Z kolei tylko w 2021 r. programami sportowymi koncern objął ponad 62 tys. dzieci i młodzieży. Jury Europejskiego Kongresu Sportu i Turystyki przyznało Danielowi Obajtkowi, prezesowi zarządu PKN Orlen, nagrodę w kategorii „Sponsor Sportu”.
Sport i gospodarka
PKB generowany rocznie przez usługi sportowe oraz towary, takie jak produkcja odzieży czy sprzętu, to aż 47,5 mld zł, czyli 2,1 proc. całego polskiego PKB – wynika z opublikowanego niedawno raportu centrum analiz SpotData „Rola sportu w polskiej gospodarce”. Wartość łańcucha dostaw wytworzona dzięki temu wynosi aż 29 mld zł.
Autorzy raportu wskazali jednocześnie, że przeciętne dostarczenie usługi sportowej przez kluby czy organizatorów wydarzeń, o wartości 1 tys. zł, tworzy dodatkową wartość w innych dziedzinach gospodarki na poziomie również ok. 1 tys. zł. Oznacza to, że uprawianie sportu można traktować jako jeden z elementów napędzania gospodarki.
– Wyniki badań dowodzą, że klienci chętniej kupują produkty tych dostawców, którzy angażują się w sponsoring sportu – podkreślił Grzegorz Bałkowiec, zastępca dyrektora w Biurze Marketingu Sportowego, Sponsoringu i Eventów PKN Orlen.
W całej branży okołosportowej w Polsce zatrudnionych jest blisko 370 tys. osób. Badania pokazują bardzo wyraźną i pozytywną korelację, która zachodzi między sukcesami profesjonalistów sportu a aktywnością fizyczną obywateli. Liczba medali olimpijskich w przeliczeniu na liczbę mieszkańców kraju jest jedną z tych zmiennych, które dowodzą, że istnieje wyraźna zależność między osiągnięciami profesjonalistów sportu a aktywnością ruchową obywateli – wskazują autorzy raportu.
Pobudzanie aktywności ruchowej i sportowej ma proste przełożenie na liczbę hospitalizacji spowodowanych różnymi chorobami. Im więcej jest takich, którzy regularnie grają w piłkę, pływają, jeżdżą na rowerze, na nartach itp., tym mniej pacjentów trafia do szpitali.
Sport przynosi też efekty społeczne, np. przyczynia się do powstawania zespołów sportowych, klubów, stowarzyszeń itd. Jedne (zdrowotne) i drugie (społeczne) konsekwencje sportu pozytywnie wpływają na gospodarkę. Dzięki aktywności fizycznej więcej osób pracuje, większa jest wydajność pracy, rośnie kapitał społeczny i spadają wydatki na służbę zdrowia – zgadzali się uczestnicy debaty „Sport, zdrowie, państwo. Jak ochrona zdrowia i nowoczesny sport wpływają na wielowymiarowy rozwój społeczny?”.
Sportowe talenty
Dużo uwagi poświęcono ogólnopolskiemu programowi identyfikowania talentów sportowych „Sportowe Talenty”, zainicjowanemu przez Ministerstwo Sportu i Turystyki we współpracy z Ministerstwem Edukacji i Nauki. Jego realizacja ma pomóc nauczycielom wychowania fizycznego w rozpoznawaniu predyspozycji motorycznych i sportowych u dzieci i młodzieży szkolnej. Narzędziem umożliwiającym osiągnięcie tego celu będzie system zanonimizowanych testów sportowych.
Pilotażowa edycja tego projektu edukacyjno-sportowego na Lubelszczyźnie i Opolszczyźnie ma służyć włączeniu wspomnianych testów w podstawę programową wychowania fizycznego.
– Raz w semestrze uczniowie będą przechodzić testy sportowe, a zanonimizowane wyniki trafią do systemu. Algorytm będzie wyróżniał ponadprzeciętne wyniki sprawnościowe i wskazywał uczniów z potencjałem do uprawiania sportu – tłumaczył minister Bortniczuk.
Analogiczny program poszukiwania sportowych talentów jest prowadzony w Słowenii i się sprawdza. Choć kraj ten ma stosunkowo niedużą populację (nieco ponad 2 mln mieszkańców), w sporcie odnosi duże sukcesy.
– Kluby sportowe są biedne, a motywacja trenerów niewielka, więc trudno dziś zatrzymać talenty i zachęcić je do pracy. Dlatego tak ważna jest rola pierwszego sponsora, czyli rodziców, nauczycieli i trenerów. To klucz na początku kariery – mówiła Małgorzata Hołub-Kowalik, lekkoatletka, mistrzyni olimpijska z Tokio w sztafecie mieszanej 4x400 m z Grupy Sportowej Orlen podczas panelu „Ile kosztuje nas olimpijski medal?”.
– Trenowałam 18 lat, by zdobyć medal olimpijski. Tego nie sposób przeliczyć na „roboczogodziny”. 2-3 godziny treningów dziennie nie wystarczy. Sportowi trzeba podporządkować cały dzień, a nawet całe życie – dodała.
Wspieranie rozwoju
I Europejski Kongres Sportu i Turystyki stanowił odpowiedź na potrzebę integracji środowiska sportowego w Polsce – różnych związków sportowych, działaczy i ludzi sportu, stał się platformą ich spotkania z przedstawicielami władz państwowych i samorządowych, z wiodącymi sponsorami. Był okazją do przyznania honorowych odznaczeń dla osób i podmiotów zaangażowanych we wspieranie sportowców i w rozwój infrastruktury sportowej.
Laureatami nagród – Małopolskiego Lauru Sportu – zostało 13 lokalnych sportowców, wśród nich rekordzistka Europy w biegu na dystansie 1500 m – Joanna Mazur, a także złoci, srebrni i brązowi medaliści imprez rangi mistrzostw Europy czy świata oraz ich trenerzy.
Uhonorowani zostali także: Polsat w kategorii Ambasador Sportu, Grupa Maspex w kategorii Innowator Sportu i PKN Orlen w kategorii Mecenas Sportu.
– Realizacja celu biznesowego jest głównym zadaniem dla naszego zespołu marketingu. Wymóg działania zgodnie z zasadami odpowiedzialności społecznej CSR jest pożądanym dodatkiem. Doświadczenie uczy, że dobrze rozwijane projekty przynoszą zwrot. Bardzo dobrym przykładem jest projekt „Piłkarska przyszłość z Orlen”, którego efektem jest drużyna grająca w piłkarskiej ekstralidze kobiet i przynosząca nam wymierne korzyści biznesowe – komentowała Kinga Fedorowska, dyrektor w Biurze Marketingu Sportowego, Sponsoringu i Eventów PKN Orlen.