Co boli samorządowców? Zwierciadłem jest stanowisko czerwcowego Zgromadzenia Ogólnego Związku Powiatów Polskich (ZPP) „w sprawie ustrojowych i finansowych podstaw funkcjonowania samorządu powiatowego”. Według ZPP, kierunek zmian kompetencyjnych budzi niepokój.
„W sferze oświaty – możliwość kształtowania sieci szkolnej uzależniono od woli kuratora oświaty, w sferze ochrony zdrowia – planuje się ograniczenie uprawnień właścicielskich jednostek samorządu terytorialnego wobec swoich własnych jednostek, w sferze gospodarowania wodami – odbiera się kompetencje samorządowi terytorialnemu centralizując je w podmiocie rządowym, w sferze administracyjnej – planuje się pozbawienie powiatów zadań związanych z nadzorem nad stacjami kontroli pojazdów. Dla każdej z tych zmian rozpatrywanych z osobna można znaleźć argumenty za nią przemawiające; w całości stanowią one swoiste votum nieufności wobec samorządu terytorialnego jako takiego” – czytamy w stanowisku ZPP.
Przedstawiciele powiatów przypominają rządzącym, że istotą samorządu jest samodzielność wspólnot w zarządzaniu swoimi sprawami.
„Samodzielność taka jest wartością samą w sobie. Być może czasami prowadzi do podejmowania nieoptymalnych z technokratycznego punktu widzenia decyzji, ale mimo to lepszych – właśnie ze względu na zaangażowanie społeczeństwa” – podkreślają przedstawiciele ZPP.
W piśmie apelują o „większą wiarę w mądrość lokalnych wspólnot”.
„Państwo opierające się w swoim działaniu wyłącznie o podział resortowy nie jest w stanie zapewnić trwałego rozwoju i dostarczyć swoim obywatelom oczekiwanych przez nich usług publicznych. Potwierdzenia tego faktu dostarcza nam miniony ustrój Polski” – głosi oświadczenie.
Przedstawiciele ZPP nie byliby sobą, gdyby nie przypomnieli kwestii finansowania JST.
„Od wielu już lat korporacje samorządowe wzywają do przeprowadzenia gruntownej reformy systemu dochodów jednostek samorządu terytorialnego. W sposób szczególny potrzeba zmian w sposobie finansowania dotyczy powiatów, którym nie zagwarantowano ani właściwego poziomu dochodów własnych, ani też władztwa podatkowego. Zaznaczyć należy, że nowy system dochodów jest koniecznością wobec zapowiedzianej perspektywy podniesienia kwoty wolnej w PIT. Zmiana ta w sposób znaczący wpłynie na obniżenie dochodów poszczególnych jednostek samorządu terytorialnego; co więcej – nie będzie to w żaden sposób zrekompensowane zwiększonymi dochodami z podatków pośrednich, gdyż samorząd nie uczestniczy bezpośrednio w tych dochodach” – alarmuje ZPP.
Zdaniem jego przedstawicieli, zmniejszenie dochodów równoznaczne z ograniczeniem ilości i jakości świadczonych usług publicznych.
„Aby uniknąć takiej sytuacji, podobnie jak ograniczenia absorpcji środków unijnych, uważamy, że już teraz należy rozpocząć prace nad nowym systemem dochodów, obejmującym również sprawiedliwy system równoważący sytuację poszczególnych jednostek” – konkludują przedstawiciele ZPP.