To powinien być kolejowy rok

Na inwestycje infrastrukturalne polskim kolejom brakuje nawet 100 mld zł

Trudno oszacować, ile pieniędzy brakuje do pełni kolejowego szczęścia, czyli kiedy nadrobimy inwestycyjne opóźnienia. Mówi się o 50, 90, a nawet o ponad 100 mld zł.

Z przygotowanego przez spółkę badawczą PMR raportu wynika, że w 2011 r. wydatki na infrastrukturę kolejową wyniosły 3,1 mld zł. To o ponad osiem razy mniej niż pochłonęły inwestycje drogowe (więcej niż 26 mld zł). W najbliższych latach na torach ma być lepiej. Czy rzeczywiście jest na to szansa?

Kolej na kolej

W 2012 r. kolejowe inwestycje mają ruszyć z kopyta, bo z każdym tygodniem maleją szanse na pełne wykorzystanie unijnych pieniędzy. Ministerstwo Rozwoju Regionalnego obiecuje, że postara się wykorzystać jak najwięcej tych funduszy na kolej. Przypomnijmy, że w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko (POIiŚ) na lata 2007-13 na kolej przewidziano 4,8 mld zł.

Dotąd udało się wykorzystać z tego około połowy. Co prawda te unijne pieniądze można wydawać do 2015 r., ale nie zmienia to faktu, że trzeba się spieszyć. Projekty kolejowe często realizuje się w formule „projektuj i buduj”, więc podpisanie umowy nie oznacza, że zaczną się prace budowlane. Do pośpiechu nikogo nie trzeba przekonywać. Potrzeby są ogromne, bo kolejowe zapóźnienia sięgają ponad 20 lat.

— Zaległości w remontach infrastruktury, obiektów inżynierskich czy systemów automatyki sięgają 50 mld zł, potrzeby inwestycyjne infrastruktury 30 mld zł, taborowe 10 mld zł, a dworce wymagają nakładów rzędu 4 mld zł. Takich pieniędzy nie zobaczymy, a przecież odkładanie inwestycji powoduje wzrost kosztów, które w konsekwencji trzeba będzie kiedyś ponieść — podkreśla Adrian Furgalski, dyrektor programowy Railway Business Forum.

Wypaczona idea

Wydatki budżetu państwa na infrastrukturę kolejową wzrosną w 2012 r. o około 16 proc.

— Równocześnie jednak PKP PLK podnosi stawki dla przewoźników za dostęp do infrastruktury, co jest paranoją, bo z jednej strony dobijamy kosztami transport kolejowy, a z drugiej — przestaje funkcjonować mechanizm obniżania tych stawek dzięki wzrostowi dotacji budżetowej — zauważa Adrian Furgalski. Według niego kompletnie wypaczono także ideę Funduszu Kolejowego (FK), który miał być wsparciem finansowym dla PLK.

— Z zaplanowanych na rok 2012 dochodów około 1,3 mld zł do zarządcy infrastruktury trafi tylko około 270 mln zł na inwestycje i 70 mln zł na remonty. Największą pozycją w FK będzie zaś wsparcie dla PKP SA w obsłudze długów — 350 mln zł — denerwuje się Adrian Furgalski. Tym trudniej określić, na jakie inwestycje kolejowe nas stać. Problematyczne jest także stworzenie rzetelnej listy priorytetów.

— Od lat robione analizy wykazują, że koncentracja 90 proc. ruchu odbywa się na około 12 tys. km linii i jest to zapewne wielkość, wokół której powinna się rozpocząć w ministerstwie transportudyskusja — uważa Adrian Furgalski. Według najświeższych danych (w miniony wtorek odbyło się posiedzenie zarządu PKP PLK) w 2012 r. na modernizację infrastruktury kolejowej (inwestycje) przeznaczy się w sumie 6,9 mld zł i do tego około 3,5 mld zł na bieżące utrzymanie.

— Jest jeszcze pula pieniędzy na lata 2007-13 określona w POIiŚ — 4,84 mld euro. Część pieniędzy na infrastrukturę kolejową i tabor znajduje się w Regionalnych Programach Operacyjnych (RPO). Jeśli pojawią się oszczędności na poszczególnych projektach, to pewna pula może zostać przeznaczona na dodatkowe projekty realizowane w niektórych województwach. Jednak nie będą to duże pieniądze — informuje Mikołaj Karpiński, rzecznik Ministerstwa Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej.

Trudne czasy

Możliwości finansowania inwestycji kolejowych w ostatnich latach wzrosły. Ale…

— Mamy świadomość, że w stosunku do potrzeb i uwzględniając zaległości remontowe, nadal są to pieniądze niewystarczające. A to wymaga bardzo precyzyjnego hierarchizowania inwestycji kolejowych, prac remontowych i dotyczących utrzymania linii kolejowych, aby uzyskiwać jak najlepsze efekty — mówi Mikołaj Karpiński.

A jakie są szanse na pozyskanie pieniędzy z unijnego budżetu po 2013 r.?

— Budżet UE 972 mld euro na lata 2014-20, a tym samym przeznaczenie dla Polski w tym okresie około 63 mld euro wydaje się być nie do utrzymania, choć ostateczne decyzje zapadną zapewne dopiero w 2013 r. Kolej ma jednak szansę na większe pieniądze z powodu konieczności zwiększenia proporcji nakładów w stosunku do dróg. Czy będą to proporcje 40 do 60 jeszcze nie wiemy, ale można się spodziewać około 6-7 mld euro na kolej plus pieniądze samorządów w ramach RPO na modernizację linii zapewne w podobnej co obecnie wielkości 0,5 mld euro — prognozuje Adrian Furgalski.

Są jeszcze „pieniądze z dróg”. Chodzi o zablokowane przez Komisję Europejską (KE) 1,2 mld euro (około 5 mld zł). Niestety Komisja nie zdecydowała jeszcze o ich przesunięciu.

— Ministerstwo Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej oczekuje na rozstrzygnięcia KE, uwzględniając scenariusze wykorzystania pieniędzy w ramach POIiŚ na inwestycje infrastrukturalne, taborowe i dworcowe — mówi Mikołaj Karpiński. KE od ponad pół roku informuje opinię publiczną w Polsce, że nie należy spodziewać się zgody na akceptację tego wniosku.

— Można zrozumieć potrzebę audytu inwestycji i stopnia przygotowania PKP PLK, ale kilka miesięcy temu podobny audyt już został przeprowadzony na zlecenie ministerstwa i jego wnioski są aktualne i tożsame z audytem Komisji. PKP PLK przygotowuje 10 linii kolejowych, które za około 3 mld zł zostałyby poddane rewitalizacji.

Możliwe są też do zrealizowania dodatkowe projekty taborowe, zwłaszcza w Intercity, Kolejach Mazowieckich i być może kilku województwach, większe pieniądze na terminale i tabor do przewozów intermodalnych oraz na remonty dworców kolejowych — mówi Adrian Furgalski.

Pieniądze na infrastrukturę kolejową w 2012 r.

Inwestycje

4,4 mld zł — budżet państwa (zgodnie z Wieloletnim Programem Inwestycji Kolejowych) 272 mln zł — Fundusz Kolejowy 657 mln zł — środki UE (RPO+TEN-T) 277 mln zł — środki własne PKP PLK 454 mln zł — kredyty PLK (gwarancja państwa)

Utrzymanie i remonty

70 mln zł — Fundusz Kolejowy 1,3 mld zł — budżet państwa 2,1 mld zł — środki własne PKP PLK Źródło: MTBiGM

Inwestycje

4,4 mld zł — budżet państwa (zgodnie z Wieloletnim Programem Inwestycji Kolejowych) 272 mln zł — Fundusz Kolejowy 657 mln zł — środki UE (RPO+TEN-T) 277 mln zł — środki własne PKP PLK 454 mln zł — kredyty PLK (gwarancja państwa)

Utrzymanie i remonty

70 mln zł — Fundusz Kolejowy 1,3 mld zł — budżet państwa 2,1 mld zł — środki własne PKP PLK Źródło: MTBiGM

© ℗
Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych” i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Podpis: Marcin Bołtryk

Polecane

Inspiracje Pulsu Biznesu

Puls Biznesu

Transport i logistyka / To powinien być kolejowy rok