XXXII edycji Forum Ekonomicznego w Karpaczu – corocznemu międzynarodowemu spotkaniu przedstawicieli kręgów gospodarczych i politycznych regionu Europy Środkowo-Wschodniej, odbywającemu się od 1992 r., przyświeca hasło: „Nowe wartości Starego Kontynentu – Europa u progu zmian”. Głównym tematem tegorocznej konferencji jest Ukraina – wpływ wojny na kondycję jej gospodarki i perspektywy podźwignięcia oraz odbudowy ukraińskiej ekonomii po zakończeniu działań zbrojnych.
Forum Ekonomiczne w Karpaczu to największa w Europie Środkowo-Wschodniej platforma spotkań i refleksji liderów polityki, gospodarki, a także nauki. Uczestnicy tegorocznego wydania podejmują refleksję nad innymi kluczowymi kwestiami XXI wieku: kondycją europejskich demokracji, rozwiązaniami podnoszącymi bezpieczeństwo krajów europejskich, wdrażaniem technologii dla osiągnięcia rozwoju gospodarczego i społecznego, realizacji zielonej transformacji i gospodarki niskoemisyjnej, ochrony zdrowia, turystyki itd.
Organizatorzy eksponują debaty z udziałem wybitnych osobowości, ale forum w Karpaczu to również prezentacje książek, wystawy, koncerty, okazje do spotkań i nieoficjalnych rozmów. Łączą tradycyjną formułę paneli z dynamiczną narracją o tym wszystkim, co ważnego dzieje się współcześnie w świecie.
Rada Programowa Forum Ekonomicznego w Karpaczu w drodze głosowania wybrała Marka Brzezinskiego, ambasadora USA w Polsce, na Człowieka Roku 2023.
– To ogromne wyróżnienie dla mnie, ale też dla wspaniałych pracowników ambasady amerykańskiej w Warszawie, którzy są siłą napędową misji USA w Polsce i którzy każdego dnia z głębokim zaangażowaniem pracują nad wzmacnianiem relacji polsko-amerykańskich – odniósł się do decyzji Rady Programowej Forum Ekonomicznego w Karpaczu Mark Brzezinski.
Reprezentanci Europy
Wśród uczestników spotkania u podnóża Śnieżki są obecni m.in. Anna Rathsman, dyrektorka generalna Szwedzkiej Narodowej Agencji Kosmicznej, Halyna Yanchenko, deputowana Rady Najwyższej Ukrainy, Mari Velsand, dyrektorka generalna Norweskiego Urzędu Medialnego, Vincenzo Camporini, były szef sztabu generalnego Włoskiej Armii, generał Robert Spalding, prawnuk Nelsona Mandeli, amerykański autor książek i zarazem ekspert w zakresie relacji USA–Chiny, czy Ricardo Conde, prezes Portugalskiej Agencji Kosmicznej.
Stronę polską reprezentują m.in. Robert Telus, minister rolnictwa i rozwoju wsi, Janusz Cieszyński, minister cyfryzacji, Piotr Gliński, minister kultury i dziedzictwa narodowego, Michał Kamiński, wicemarszałek Senatu RP i Krzysztof Gawkowski, przewodniczący Klubu Parlamentarnego Lewicy. Jako gość specjalny oczekiwany jest premier Mateusz Morawiecki, który weźmie udział w specjalnym wydarzeniu „Nowe inwestycje dla Europy Środkowej, Polski i Podkarpacia”.
Podstawą debat i inspiracją do określenia własnego stanowiska dla każdego ich uczestnika jest VI edycja Raportu SGH i Forum Ekonomicznego. Dokument składa się z dwunastu rozdziałów, został przygotowany przez ekspertów Szkoły Głównej Handlowej.
Raport przedstawia kluczowe problemy i wyzwania, przed którymi stają gospodarki krajów Europy Środkowo-Wschodniej, w tym Polski. Poddano w nim fachowej analizie m.in. następujące tematy jak: wpływ wojny i pandemii na gospodarki krajów europejskich, wpływ poziomu inwestycji na rozwój gospodarczy, ekonomiczne konsekwencje wysokiej inflacji, zmiany w polityce fiskalnej, zagrożenia dla bezpieczeństwa żywieniowego, dostęp do technologii cyfrowych w ochronie zdrowia, bezpieczeństwo i przyszłość energetyczna Europy, zmiany na rynku pracy, zmiany w trendach konsumpcji.
Podczas konferencji w Karpaczu nie zabraknie miejsca i czasu na spotkania z ludźmi kultury i nauki, np. z Liz Plank, autorką bestsellera „Samiec alfa musi odejść. Dlaczego patriarchat szkodzi wszystkim”, czy z dr hab. Małgorzatą Stefanią Lewandowską z SGH, autorką poczytnych książek poświęconych konkurencji rynkowej, modelom biznesu i otwartym innowacjom w kontekście rozwijania polityki innowacyjnej.
Zadyszka w globalizacji
– Kiedy Polska wchodziła w transformację ustrojową i gospodarczą, przyjęto założenie, że należy porozdzielać i zdecentralizować zarządzanie gospodarką. Takie podejście miało zapewnić najlepsze wyniki procedowanych zmian – przypomina Zygmunt Berdychowski, przewodniczący Rady Programowej Forum Ekonomicznego.
Obecnie trendem dominującym w globalnej gospodarce jest konsolidacja. Jednocześnie widoczne jest osłabienie entuzjazmu dla globalizacji. Zwłaszcza lata pandemii dowiodły, że światowe łańcuchy dostaw stosunkowo łatwo mogą zostać zatrzymane, co powoduje pojawienie się całego zestawu niebezpieczeństw.
– Dynamika wzrostowa procesów globalizacyjnych napotkała w ostatnich trzech latach na trendy przeciwne, siły odśrodkowe w ugrupowaniach dotychczas sprzyjających integracji. Pojawiły się polityki i działania otwarcie przeciwne dalszej integracji świata (exit policies) i odżyły tendencje izolacjonistyczne w różnych krajach, wdrażane są polityki sankcji i izolowania krajów agresorów, np. Rosji – wskazuje Ewelina Owczarska, wiceminister funduszy i polityki regionalnej.
Czy wobec tego świat kolejnych dekad XXI w. będzie światem integracji czy dezintegracji na polu wartości, strategii, polityk, kultur? W minionych latach nawet piewcy globalizacji zrozumieli, że ma ona swoje granice i nie można w dalszym ciągu liczyć na to, że Chiny, światowa fabryka, wyprodukują wszystko to, co jest potrzebne i zostanie to niezawodnie dostarczone do każdego zakątka Europy.
Napięcia wynikające z rwania się łańcuchów dostaw, ale jeszcze bardziej z powodu agresji Rosji na Ukrainę, która zmusiła wielu znaczących europejskich inwestorów do wycofania się z Rosji, negatywnie odbijają się na stanie europejskiej, a także polskiej gospodarki. Osłabienie koniunktury w Unii Europejskiej, zwłaszcza w Niemczech pozostających naszym głównym partnerem handlowym, utrudnia działalność polskim eksporterom – przyznaje Małgorzata Jarosińska-Jedynak, wiceminister funduszy i polityki regionalnej. W takiej sytuacji rodzimy sektor MŚP potrzebuje nowych zachęt do eksportu i kapitałowej ekspansji zagranicznej.
Odpowiedzią innowacje
Europa staje obecnie w obliczu wielu wyzwań (grand challenges). Jednym z istotniejszych jest starzenie się społeczeństw i pojawianie się nowych chorób, wirusów, np. HPV. W tym kontekście dokonuje się rozwój innowacyjności w sektorach ochrony zdrowia i branży farmaceutycznej, który ma pomóc w stawieniu czoła mnożącym się problemom. Wyzwanie wymusza poszukiwanie innowacji.
Postęp technologiczny, tradycyjnie wywodzący się z gospodarek rozwiniętych USA, Europy, w ostatnich latach doczekał się spektakularnych osiągnięć w krajach rozwijających się. Chiny, a także Indie są przykładami wschodzących gospodarek, w których pojawiają się innowacje, którym przygląda się cały świat.
– Na rozwój współczesnych gospodarek decydujący wpływ ma nie tylko dostęp do pieniędzy, ale też zasobów środowiska naturalnego i kapitału ludzkiego, czyli do pracowników wykształconych, zdolnych do twórczego działania – przyznaje Małgorzata Szczepańska, dyrektorka departamentu programów wsparcia innowacji i rozwoju w resorcie funduszy i programów regionalnych. Nie możemy dziś planować rozwoju, nie uwzględniając przy tym trzech ważkich obszarów: społecznego, ekonomiczne i ekologicznego.
Podczas debat w Karpaczu szczególna uwaga skupiona jest na tym, jaki kształt przybiorą tak potrzebne dziś proinnowacyjna polityka inspirowana ideami zrównoważonego rozwoju, modele finansowania innowacji oraz definicje priorytetów polityki państwa w tym obszarze.