Jeśli podatnik zrezygnował z transakcji, to nie oznacza, że wydatków na usługi firmy konsultingowej nie może zaliczyć w koszty uzyskania przychodów.
Zaliczenie do kosztów uzyskania przychodu wydatków, jakie podatnik poniósł na sporządzenie analizy ekonomiczno-finansowej i prawnej firmy, którą zamierza kupić, jest często kontrowersyjne. Jednak w opisywanym wypadku organy podatkowe stanęły na stanowisku, że wydatki te poniesione w celu osiągnięcia przychodu i można je zaliczyć do kosztów.
Podatnik zwrócił się z pytaniem o możliwość zaliczenia do kosztów uzyskania przychodu wydatków na analizę ekonomiczno-finansową spółki, której udziały zamierza zakupić. Uznał, że może je wliczyć w koszty.
Odpowiedź organu:
Postanowieniem z 26 stycznia 2006 roku naczelnik Opolskiego Urzędu Skarbowego nie zgodził się ze stanowiskiem podatnika. Jego zdaniem wydatek służący ocenie sytuacji ekonomicznej innego podmiotu poniesiono w celu nabycia udziałów i dlatego nie wiąże się on z działalnością gospodarczą spółki, gdyż nie służy zwiększeniu przychodów podatnika. A zatem nie wliczy się go w koszty.
Podatnik nie zgodził się ze stanowiskiem naczelnika. W zażaleniu argumentował, że wydatek — jako koszt ogólnego funkcjonowania przedsiębiorstwa — można ująć w kosztach. Zgodził się z nim dyrektor Izby Skarbowej w Opolu. Decyzją z 18 kwietnia 2006 roku uznał, że wydatki na analizy prawne, ekonomiczne i finansowe, mające na celu uzyskanie informacji służących podjęciu decyzji gospodarczych związanych z rozszerzaniem zakresu działalności gospodarczej, można zaliczyć do kosztów.
- Stanowisko opolskiej Izby Skarbowej zasługuje na aprobatę. Przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych stanowią, że kosztem uzyskania przychodu są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16, ust. 1 tejże ustawy. Aby określony wydatek zaliczyć do kosztów, musi on zostać poniesiony w celu osiągnięcia przychodu, a jego poniesienie trzeba odpowiednio udokumentować.
W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że powiązanie wydatku z osiągniętym lub przyszłym przychodem nie musi być bezpośrednie. Kosztem uzyskania przychodów są również tzw. koszty pośrednie, charakteryzujące się tym, że nie można wskazać ich bezpośredniego wpływu na wielkość osiągniętych przychodów. W szczególności kosztem uzyskania przychodu są „wszelkie racjonalne i gospodarczo uzasadnione wydatki związane z prowadzoną działalnością gospodarczą, których celem jest osiągnięcie, zabezpieczenie i zachowanie źródła przychodów” (wyrok NSA z 13 marca 1998 roku, sygn. akt SA/Lu 230/97).
W opisywanej sprawie podatnik m.in. produkował wyposażenie łazienkowe. Zamierzał rozszerzyć zakres działalności i w tym celu nabyć udziały w spółce produkującej elementy wyposażenia łazienek, których nie miał w swoim asortymencie. Spółka ta posiadała konieczne patenty, licencje oraz niezbędną wiedzę o technologii produkcji. Dzięki jej przejęciu podatnik mógłby oferować kompleksowy produkt w postaci „gotowej łazienki”, co zapewne zwiększyłoby wielkość przychodów ze sprzedaży.
Zlecając niezależnej firmie konsultingowej sporządzenie analizy ekonomiczno-finansowej oraz prawnej przejmowanej spółki, podatnik był przekonany, że przejmie jej udziały i dzięki temu zwiększy swoje przychody. Jednakże treść raportu spowodowała, że najprawdopodobniej odstąpi od zamierzonej transakcji, bo badanie podważyło ekonomiczny sens transakcji.
Inwestycja mogła okazać się nietrafiona i zamiast dodatkowych przychodów przyniosłaby straty. Rzetelne badanie sytuacji finansowej przejmowanego podmiotu pozwoliło podatnikowi racjonalnie ocenić sensowność inwestycji (niewątpliwie prowadzącej w założeniu do zwiększenia przychodów oraz swego udziału w rynku).
Organ odwoławczy słusznie uznał, że wydatki mające na celu ekonomiczną ocenę zamierzonej inwestycji powinny zostać zaliczone w koszty uzyskania przychodów. To, że podatnik może ostatecznie zrezygnować z przeprowadzenia transakcji, nie oznacza, że wydatków na usługi firmy konsultingowej nie można wliczyć w koszty. Zakup usług doradczych ma m.in. służyć określeniu ryzyka gospodarczego związanego z określonym przedsięwzięciem, a ostateczna decyzja często zależy od rekomendacji firmy doradczej.
Dariusz Malinowski, KPMG