Wyniki finansowe firm nadal muszą niepokoić
Kondycja gospodarki — na co systematycznie zwracamy uwagę — w dużej mierze jest wypadkową sytuacji finansowej producentów. Po dwóch pierwszych miesiącach 1999 roku nie była ona dobra — było to konsekwencją regresu produkcji budowlano-montażowej o 1,6 proc. w stosunku do analogicznego okresu ubiegłego roku i produkcji sprzedanej przemysłu aż o 6,8 proc. Wprawdzie w marcu i kwietniu — zwłaszcza w tym pierwszym miesiącu — zarówno produkcja przemysłu, jak i budownictwa były wyższe niż przed rokiem, to jednak wyniki finansowe przedsiębiorstw (są to wstępne dane GUS), co tylko pozornie wydaje się paradoksem, uległy dalszemu pogorszeniu.
SYMPTOMY pogarszania sytuacji finansowej przedsiębiorstw, choć z różnym natężeniem, można było obserwować przez cały ubiegły rok, mimo iż zakończył się on w sumie wzrostem produktu krajowego brutto o 4,8 proc. Wprawdzie był to rozwój niższy niż w poprzednich latach, ale i tak imponujący na tle innych porównywalnych gospodarek naszego regionu. A mimo to kondycja firm była znacznie trudniejsza niż w poprzednim roku. Trzeba jednak zaznaczyć — a jest to uwaga metodologiczna — że dane te dotyczą ponad 25 tys. podmiotów gospodarczych prowadzących księgi rachunkowe, w których liczba pracowników przekracza 50 osób w wyselekcjonowanej przez GUS sekcji działalności gospodarczej oraz górnictwa i kopalnictwa, a w pozostałych sekcjach 20 osób. Dane te nie ujmują też wyników przedsiębiorstw rolnictwa, łowiectwa, leśnictwa, rybołówstwa i rybactwa, a także banków i instytucji ubezpieczeniowych.
W SUMIE w pierwszym kwartale 1999 roku (rezultaty kwietnia znane będą za kilka dni) nastąpiło pogorszenie wszystkich wskaźników ekonomicznych ogółu badanych podmiotów w stosunku do analogicznego okresu poprzedniego roku. Wpływ na to miał szybszy wzrost kosztów z całokształtu działalności niż przychodów. Wynik finansowy ze sprzedaży produktów, towarów i materiałów w badanym okresie obniżył się prawie o 19 proc., zaś wynik finansowy brutto aż o blisko 62 proc. w stosunku do analogicznego okresu ubiegłego roku. Wskaźniki ekonomiczne liczone dla wszystkich badanych podmiotów gospodarczych w pierwszym kwartale ukształtowały się następująco: poziom kosztów wyniósł 99 proc. (w analogicznym okresie poprzedniego roku 97,1 proc.), rentowność obrotu brutto — 1 proc. (odpowiednio 2,9 proc.), rentowność obrotu netto — minus 0,4 proc. (1 proc.), płynność finansowa I stopnia — 17,7 proc. (18,4 proc.). W kategoriach ogólnych wynik finansowy brutto wyniósł w pierwszym kwartale 2,1 mld zł, w tym zysk brutto — 8,8 mld zł, a strata brutto — 6,7 mld zł. W analogicznym okresie 1998 roku wielkości te wyniosły odpowiednio 5,4 mld zł, 9,8 mld zł i 4,4 mld zł. Jest to dobitne potwierdzenie pogarszania się kondycji finansowej przedsiębiorstw.
OBLIGATORYJNE obciążenia wyniosły 2,8 mld zł, w tym podatek dochodowy 2,5 mld zł. Przed rokiem obciążenia wyniosły 3,5 mld zł (w tym podatek dochodowy 3,1 mld zł). Niepokojące jest również to, iż wypracowany w ciągu trzech pierwszych miesięcy roku wynik finansowy netto był ujemny i wyniósł 0,8 mld zł, w tym zysk netto — 6 mld zł, a strata — 6,8 mld zł (rok wcześniej odpowiednio 1,9 mld zł, 6,4 mld zł i 4,5 mld zł).
I JESZCZE jedno porównanie. Udział przedsiębiorstw wykazujących zysk netto w stosunku do ogółu badanych firm wyniósł w omawianym okresie 49,7 proc. (przed rokiem 54,2 proc.), udział przychodów tych przedsiębiorstw obniżył się z 69,9 proc. do 64,2 proc.
TAK WIĘC nie jest to dobra prognoza na następne miesiące. Tym bardziej iż założony w ustawie budżetowej wzrost produktu krajowego brutto o 5,1 proc. w skali całego roku wydaje się mało realny. Także ostatnie badania koniunktury są mniej optymistyczne niż przeprowadzone przed miesiącem.