Przepisy szczególne, dotyczące tzw. zamówień sektorowych, nieco odbiegają od ogólnych zasad udzielania zamówień publicznych.
Zgodnie z art. 127 ustawy — Prawo zamówień publicznych, zamawiający może przyznać zamówienie sektorowe wykonawcy wybranemu w drodze przetargu nieograniczonego lub ograniczonego, negocjacji z ogłoszeniem. W określonych sytuacjach zamawiający może też skorzystać z procedury negocjacji bez ogłoszenia, np. gdy zamówienie udzielane jest ze względu na pilną potrzebę nie wynikającą z przyczyn leżących po stronie zamawiającego i której nie można było wcześniej przewidzieć, lub gdy próba przyznania zamówienia w trybie negocjacji z ogłoszeniem nie przyniosła spodziewanego rozstrzygnięcia.
Ułatwieniem istotnym dla zamawiających z sektora użyteczności publicznej jest możliwość udzielania zamówień z wolnej ręki zgodnie z regulacjami p.z.p. dotyczącymi tego trybu oraz w trzech dodatkowych sytuacjach:
- w związku z likwidacją działalności innego podmiotu, postępowaniem egzekucyjnym albo upadłościowym możliwe jest udzielenie zamówienia na szczególnie korzystnych warunkach,
- w związku z trwającymi przez bardzo krótki okres szczególnie korzystnymi okolicznościami możliwe jest udzielenie zamówienia po cenie znacząco niższej od zwykłych cen rynkowych,
- zamówienie jest dokonywane na giełdzie towarowej.
Istotnym ułatwieniem udzielenia zamówienia z wolnej ręki na podstawie wymienionych punktów jest zwolnienie zamawiającego z obowiązku uzyskania zgody Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych, nawet gdy wartość zamówienia przekracza 60 tys. EUR.
Zamawiający powinni zwrócić uwagę na odmienne uregulowania dotyczące ogłoszenia o planowanym zamówieniu sektorowym. Artykuł 128 p.z.p. nakłada na zamawiającego obowiązek przekazywania Urzędowi Oficjalnych Publikacji Wspólnot Europejskich, przynajmniej raz w roku, okresowego ogłoszenia informacyjnego o planowanych zamówieniach na najbliższe 12 miesięcy, w przypadku, gdy wartość planowanego zamówienia przekracza 5 mln EUR dla robót budowlanych lub 750 tys. EUR dla dostaw i usług.
Zgodnie z art. 127 ust. 4 p.z.p. powyższe ogłoszenie informacyjne może stanowić jednocześnie zaproszenie do ubiegania się o zamówienie sektorowe i, tym samym, wszczyna postępowanie w trybie przetargu ograniczonego lub negocjacji z ogłoszeniem.
Bez komisji
Wykonawców biorących udział w postępowaniu o udzielenie zamówienia sektorowego nie powinien niepokoić brak powołania komisji przetargowej, gdyż ustawa p.z.p. upoważnia kierownika zamawiającego do jej niepowołania, zobowiązując go jednocześnie do określenia sposobu prowadzenia postępowania zapewniającego sprawność udzielania zamówienia, indywidualizację odpowiedzialności za wykonywane czynności oraz przejrzystość prac.
Aby ograniczyć wątpliwości wykonawców dotyczące kwestii zgodności udzielania zamówienia sektorowego z wymogami prawa, zamawiający mogą poddać swoje procedury okresowemu badaniu. Badanie, przeprowadzone przez podmioty uprawnione przez Prezesa UZP, kończy się, w przypadku oceny pozytywnej, uzyskaniem stosownego świadectwa (atestacji) potwierdzającego, że dana procedura wypełnia zalecenia prawa wspólnotowego i krajowego.
Wykonawcy starający się o zamówienie sektorowe powinni być przygotowani na ewentualną konieczność przedstawienia zamawiającemu nie tylko dokumentów potwierdzających spełnienie warunków udziału w postępowaniu określonych prawem, ale też innych, które, zdaniem zamawiającego, są niezbędne do oceny spełnienia przedmiotowych warunków.
Postępowanie koncyliacyjne
Kolejną instytucją charakterystyczną dla regulacji zamówień sektorowych jest tzw. postępowanie koncyliacyjne, które może zostać wszczęte na wniosek wykonawcy zarzucającego zamawiającemu naruszenie prawa krajowego lub wspólnotowego dotyczącego procedury udzielania zamówienia sektorowego. Wykonawcy, którego interes prawny poniósł lub mógł ponieść uszczerbek w wyniku powyższych działań zamawiającego, przysługuje prawo złożenia stosownego wniosku do Komisji Europejskiej, za pośrednictwem Prezesa UZP.
Wszczęcie postępowania koncyliacyjnego polega na rozpatrzeniu wniosku przez rozjemców akredytowanych przy komisji. Zaletą tego postępowania jest umożliwienie polubownego rozstrzygnięcia sporu zamawiającego z wykonawcą przez niezależnych arbitrów wskazanych przez Komisję Europejską. Postępowanie koncyliacyjne odbywa się według regulacji zawartych w dyrektywie 92/13.
Konrad Brzozowski, prawnik z Kancelarii Kalwas i Wspólnicy