Zameczek Prezydenta w Wiśle

Marcin Dobrowolski
opublikowano: 2015-08-20 12:42

Górska rezydencja prezydenta Ignacego Mościckiego miała być nie tylko komfortowa, ale i efektowna. Do jej zaprojektowania zaproszono najwybitniejszych polskich architektów i plastyków. Każdy element wyposażenia świadczyć miał o nowoczesności i chwale odrodzonej II Rzeczypospolitej.

Pierwszy pałacyk wybudował w Wiśle Fryderyk Habsburg, który zachwycił się bogactwem tutejszych lasów. Na jego polecenie powstał modrzewiowy dwór w stylu karpacko-tyrolskim. Obiekt składał się z dwóch skrzydeł w kształcie litery "L", każde o długości 37 m. Posiadał ok. 30 pokoi, dużą wieloboczną jadalnię ozdobioną góralskimi sprzętami, obszerny taras i werandę od frontu oraz pomieszczenia gospodarcze od tyłu. Obiekt był gotowy w 1907 r. 

Po rozpadzie monarchii Habsburgów ziemie księstwa cieszyńskiego zostały znacjonalizowane, a miejscowi górale obrabowali pałacyk w rewanżu za rabunkową gospodarkę sprowadzonych przez Habsburgów ze Styrii zarządców leśnych. Obiekt stał następnie niezagospodarowany do 1927 roku, kiedy to wojewoda autonomicznego w RP województwa śląskiego zaproponował przekazanie pałacyku do dyspozycji prezydenta kraju. Remont zakończono w tym samym roku, 23 grudnia, ale już w następną noc cały budynek spłonął. Na szczęście na Zadnim Groniu zachował się, usytuowany powyżej, drewniany kościółek z 1909 roku.

Po pożarze Sejm Śląski podjął decyzję o budowie nowego, bardziej reprezentacyjnego i murowanego obiektu na rezydencję dla prezydenta Rzeczypospolitej, jako dar Śląska i Ślązaków. Na ten cel parlament wojewódzki przeznaczył 2 mln zł z kasy regionu. Kwotę tę powiększyły również składki zbierane wśród ludności i miejscowych przemysłowców. 

Do pracy przy nowej inwestycji zaproszono wybitych polskich architektów i plastyków. Twórcą projektu rysowanego w latach 1929-1931 był krakowski profesor Adolf Szyszko-Bohusz. Aranżację wnętrz nadzorowali zaś prof. Andrzej Pronaszko oraz Włodzimierz Padlewski. Na miejscu dawnego pałacyku powstał Zamek Dolny, właściwą rezydencję wybudowano wyżej, na warstwicy łączącej Zadni Groń z Baranią Górą (łukowy kształt budynku odpowiada przebiegowi warstwicy), w miejscu z którego roztaczał się widok na widły Białej i Czarnej Wisełki (obecnie jest tu Jezioro Czerniańskie).

Uroczystości przekazania kompleksu prezydentowi Ignacemu Mościckiemu odbyły się 21 stycznia 1931 r. Od tamtej pory aż do wyjazdu z Polski w czasie wojny obronnej 1939 r. Mościcki odwiedzał Zameczek przynajmniej dwukrotnie w ciągu roku. 

>>>CHEMIK PREZYDENTEM - IGNACY MOŚCICKI

W budynku zastosowano nowoczesne rozwiązania techniczne. Zasilany był energią elektryczną, wyposażony w kotłownię i centralne ogrzewanie a także dwukomorową oczyszczalnie ścieków. 

Zaprojektowane przez Pronaszkę i Padlewskiego wnętrza cechuje charakterystyczne dla wiodącego w latach 30. modernizmu zamiłowanie do przestrzeni. Przestronne wnętrza, przeszklone ściany, chromowana stal, kamień i drewno - takie elementy rzucają się w oczy wszystkim turystom zwiedzającym rezydencję. Na szczególną uwagę zasługuje gabinet Prezydenta RP oraz jego pokój kąpielowy - częściowo zachowane, częściowo odtworzone z możliwie największą starannością. Większość umeblowania stanowią oryginalne meble wg projektu Pronaszki, które szczęśliwie zachowały się zmagazynowane na strychach. Zachowały się też żyrandole i kinkiety, część podłóg, niektóre elementy stolarki drzwiowej i okiennej, poszczególne elementy okuć drzwiowych i okiennych itp. Odtworzono kolorystykę ścian z 1931 roku (kolor wanilii i odcienie szarości).

W 2002 r. Zamek został na powrót przejęty przez Kancelarię Prezydenta RP. Remontowany był w latach 2003-2005 z jednoczesną przebudową obiektów towarzyszących. Oddany został do ponownego użytku w 2005 r. przez prezydenta Aleksandra Kwaśniewskiego jako Rezydencja Prezydenta RP Zamek – Narodowy Zespół Zabytkowy w Wiśle.

W skład kompleksu wchodzą obecnie: Zamek Górny - właściwa rezydencja, Zamek Dolny - część konferencyjna i pokoje hotelowe, Gajówka - pokoje hotelowe i restauracja, Kaplica z 1909 r. pod wezwaniem Św. Jadwigi Śląskiej.

Zamek Dolny i Gajówka, poza okresami kiedy w rezydencji przebywa Prezydent RP lub jego goście, pełnią funkcje hotelowo-konferencyjne i są ogólnodostępne. Zamek Górny zwiedzać można w grupach maksymalnie 20 osobowych przy wcześniejszej tygodniowej rezerwacji.