Wdrożenie międzynarodowych standardów sprawozdawczości finansowej dotyczy całej spółki.
Spółki publiczne w Polsce, szczególnie te, które mają grupy kapitałowe, stoją przed bardzo ważnym wyzwaniem, a zarządy muszą podjąć istotną decyzję: czy w naszej spółce i/lub grupie należy wdrożyć międzynarodowe standardy sprawozdawczości finansowej?
Polska musi przestrzegać przyjętej przez Radę Europy w 2002 r. Regulacji MSR. Wymaga ona od spółek publicznych i banków sporządzania skonsolidowanych sprawozdań finansowych zgodnie z MSSF od 2005 r. Nowelizacja ustawy o rachunkowości z 27 sierpnia 2004 r. rozszerza zakres sprawozdań, które mogą zostać sporządzone na podstawie MSSF. Zaliczono do nich:
- jednostkowe sprawozdania finansowe spó- łek publicznych
- jednostkowe i skonsolidowane sprawozdania finansowe spółek wchodzących w skład grup, w których podmiot dominujący sporządza sprawozdanie według MSSF
- jednostkowe i skonsolidowane sprawozdania podmiotów ubiegających się o dopuszczenie emitowanych przez siebie papierów wartościowych do publicznego obrotu w Polsce lub w krajach Europejskiego Obszaru Gospodarczego.
Możliwe rozwiązania
Zarządy spółek, którym przepisy zostawiają wybór, muszą wybrać najkorzystniejszą opcję dla firmy i grupy, i przedstawić ją walnemu zgromadzeniu w celu zatwierdzenia. Generalnie są takie możliwości:
1. Spółki grupy kapitałowej mogą nie skorzystać z możliwości zawartych w nowelizacji ustawy o rachunkowości. Będą musiały rejestrować transakcje gospodarcze w taki sposób, aby zapewnić możliwość sporządzania według polskich zasad rachunkowości:
- sprawozdania jednostkowego podmiotu dominującego,
- sprawozdań finansowych spó- łek wchodzących w skład grupy kapitałowej, której podmiot dominujący jest notowany na giełdzie,
oraz według MSSF:
- skonsolidowanego sprawozdania finansowego podmiotu dominującego
- pakietów konsolidacyjnych spółek wchodzących w skład grupy kapitałowej — niezbędnych do tego, aby spółka dominująca sporządziła swoje sprawozdanie skonsolidowane zgodnie z MSSF.
2. Spółki grupy kapitałowej mogą skorzystać z oferowanych przez ustawę możliwości i sporządzać swoje sprawozdania finansowe wyłącznie według MSSF.
Przyjmując to drugie rozwiązanie zarząd spółki dominującej może zdecydować się na wdrożenie MSSF. Staną się one dla grupy podstawową platformą rachunkowości, a wszystkie transakcje gospodarcze będą ujmowane i wyceniane w księgach zgodnie z nimi.
Główne wyzwania
Wdrożenie MSSF jest procesem złożonym i trudnym, a co najważniejsze nie jest działaniem jednorazowym. Nie dotyczy, jak by się mogło wydawać, jedynie struktur księgowych spółki, ale całej organizacji, od najwyższych szczebli zarządzania. Proces ten powoduje potrzebę ciągłych zmian, które muszą być nadzorowane i kontrolowane, w celu sprostania istniejącym i zmieniającym się wymogom. Wdrożenie nie może być rozumiane jedynie jako konieczność identyfikacji różnic i ustalenia ich wartości, ale musi brać także pod uwagę:
- zmiany organizacyjne w wielu obszarach, produkcyjnym, finansowym, zarządczym, sprawozdawczym, jak i w szeroko pojętych relacjach z otoczeniem zewnętrznym spółek i grupy kapitałowej,
- konieczność dostosowania systemów planowania, budżetowania, kontroli wewnętrznej oraz raportowania w powiązaniu z systemami informatycznymi i informacyjnymi spółek i grupy kapitałowej,
- stworzenie systemu bieżącego śledzenia zmian w MSSF i ich implementacji, z czym wiąże się problem ciągłego monitorowania zmian w regulacjach, potęgowany faktem, że standardy publikowane są w języku angielskim, zaś wersje polskojęzyczne pojawiają się ze znacznym opóźnieniem,
- nadzór nad implementacją MSSF w spółkach grupy kapitałowej,
- zapewnienie kompleksowych szkoleń pracowników praktycznie wszystkich szczebli, w celu stworzenia warunków do prawidłowej implementacji zmian w organizmie spółki i grupy kapitałowej
- koszty wdrożenia — według ACCA (Association of Chartered Certifeid Accountants — Stowarzyszenie Licencjonowanych Biegłych Księgowych) z Wielkiej Brytanii implementacja MSSF może kosztować od 360 tys. GBP (2,29 mln zł wg obecnego kursu) dla spółek o kapitalizacji rynkowej około 1 mld GBP (6,36 mld zł) do ponad 1 mln GBP (6,36 mln zł) dla podmiotów wartych 2 mld GBP (12,72 mld zł).
Złożoność kwestii związanych z wdrożeniem powoduje, że proces ten musi być wcześnie zaplanowany i kontrolowany na każdym etapie. Konieczne jest pełne zaangażowanie organów zarządczych i nadzorczych spółki i stworzenie komitetu sterującego, który z upoważnienia, przy wsparciu zarządu i RN zapewni płynne wdrożenie MSSF i bieżące monitorowanie podjętych w tym zakresie działań.
Do głównych zadań komitetu sterującego powinno należeć:
ustalanie zakresu i szczegółowych harmonogramów poszczególnych faz wdrożenia MSSF, przydzielenie zadań komórkom organizacyjnym spółki i zespołom implementacyjnym, przyjmowanie raportów z realizacji projektu, rekomendowanie rozwiązań zarządowi, ustalenie budżetów na poszczególne fazy projektów, decyzja o zaangażowaniu i ewentualnie wybór doradcy finansowego wspierającego grupę kapitałową w procesie wdrażania.
Właściwe zdefiniowanie zadań komitetu sterującego, odpowiedni dobór członków, a także przypisanie mu odpowiednio wysokiej rangi i kompetencji są bardzo istotnym elementem planowania całego procesu implementacji MSSF.
A jak wiadomo, prawidłowe planowanie jest kluczem do sukcesu.
Miłosz Kolbuszewski starszy menedżer Deloitte