Usługi, produkty i miejsca mogą być bardziej dostępne dla wszystkich, również dla osób ze szczególnymi potrzebami. Dlatego powstało Partnerstwo na rzecz dostępności, które łączy samorządy, przedsiębiorców i organizacje. Wspólnie działają one, by wyrównywać szanse, edukować i promować nowoczesne rozwiązania.
Dlaczego partnerstwo
W 2018 r., kiedy powstało Partnerstwo, przystąpiło do niego 131 podmiotów. Były wśród nich największe spółki z kapitałem publicznym, takie jak PKN Orlen, PKP SA i Poczta Polska. Dołączyły też duże firmy telekomunikacyjne, jak Orange Polska i T-Mobile Polska SA, a także sieci handlowe, np. Carrefour Polska. Przyłączyło się również wiele mniejszych organizacji oraz przedsiębiorstw. Ponadto udział zgłosili przedstawiciele uczelni i samorządów. Na przestrzeni kolejnych lat dołączały nowe podmioty i obecnie w Partnerstwie uczestniczy już ponad 250 członków. Warto wiedzieć, jakie kroki podjąć, aby włączyć się do niego i realizować projekty. Ty również możesz zostać Partnerem inicjatywy!
Podstawy działania
Za rozwój Partnerstwa na rzecz dostępności odpowiada Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej. Działania tej inicjatywy opierają się na ustawie o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami, która weszła w życie w 2019 r. Dostępność to prawo człowieka, a odpowiednie przepisy pozwalają ją wprowadzać. Partnerzy podpisują krótką deklarację – tekst Partnerstwa na rzecz dostępności. Zaznacza ona, że osoby ze szczególnymi potrzebami mogą żyć samodzielnie i niezależnie, tak samo jak inni obywatele. Podkreśla również potrzebę współpracy różnych środowisk na rzecz dostępności. Efektem tych zmian będzie bardziej sprawiedliwy i zrównoważony rozwój kraju.
Chcesz wprowadzać i promować dostępne rozwiązania? Twoja firma czy organizacja posiada już dobre praktyki w tym obszarze? Zobacz, jak stać się członkiem Partnerstwa! Informacje o tym, jak działa i jak do niego dołączyć, znajdziesz w portalu Funduszy Europejskich, klikając tutaj.
Dlaczego warto przystąpić do Partnerstwa? Biorą w nim udział różne organizacje, które zmieniają nasze otoczenie. Często wprowadzają innowacyjne rozwiązania, których ludzie mogą używać na co dzień. Dzięki tym działaniom Partnerzy mają szanse zwiększać konkurencyjność. Zapoznajmy się z najbardziej charakterystycznymi przykładami.
Przestrzeń publiczna
Najczęściej, kiedy mówimy o dostępności, myślimy o tej związanej z budynkami i przestrzenią. Chodzi o usuwanie barier, które utrudniają przemieszczanie się i dostosowywanie miejsc do różnych potrzeb. Przyjrzyjmy się najpierw problemom z poruszaniem się w przestrzeni publicznej. Dla osób z niepełnosprawnościami bardzo przydatne są odpowiednie oznaczenia nawierzchni. Naprzeciw tym potrzebom wyszła firma Artbau, która pracowała fakturowe oznaczenia marki Lumi. Dzięki takim cechom jak kontrastowość barw, różnice materiałów czy antypoślizgowość, nawierzchnie przestrzeni publicznych stają się bardziej bezpieczne i dostępne dla osób z problemami wzroku. To ważne nie tylko dla pieszych, ale też dla kierowców z niepełnosprawnością. Z kolei Firma Pirs Creative Lab stworzyła system TOTUPOINT, który pomaga osobom niewidomym. Gdy osoba z białą laską dotknie znacznika, uruchamia się komunikat głosowy. Ostrzega on, gdzie jest przystanek, przejście dla pieszych, nadjeżdżający autobus lub miejsce remontu.
Z myślą o kierowcy
Kierowcy z niepełnosprawnościami również mogą liczyć na pomoc. Centrum Usług Motoryzacyjnych, działające przy Instytucie Transportu Samochodowego, szkoli ich, uczestniczy w tworzeniu systemu dedykowanych ubezpieczeń i pomaga dostosowywać samochody, by były bardziej dostępne. Przykłady takich pomocniczych urządzeń to: moduły do załadunku i rozładunku wózka z części bagażowej, konsola obrotowa wraz z fotelem obracanym o 70 stopni, mechaniczne urządzenie ręcznej obsługi gazu i hamulca czy uchwyt na kierownicę do elektronicznej obsługi sygnału dźwiękowego, kierunkowskazów, wycieraczek i świateł. Niektóre szkoły jazdy oferują również specjalne kursy dla kierowców z niepełnosprawnościami – na przykład w Gdańsku działają dwa ośrodki wyspecjalizowane w tej dziedzinie.
Pasażer w centrum uwagi
Spółki kolejowe i samorządy miejskie stosują rozwiązania, które ułatwiają dostęp do komunikacji publicznej. Spółka PKP Polskie Linie Kolejowe SA opracowała standard dostępnych peronów, który sukcesywnie wprowadza w całej Polsce. W pełni dostępnym taborem operuje Łódzka Kolej Aglomeracyjna. Oznacza to takie udogodnienia jak niska podłoga, wysuwany próg czy szerokie drzwi. Brak schodów wewnątrz pojazdu, podnośniki dla wózków inwalidzkich czy przestronne toalety są przyjazne dla pasażerów z niepełnosprawnością. Wszystkie pojazdy mają oznakowanie w alfabecie Braille’a, a konduktorzy używają tabletów z dostępem do tłumacza języka migowego. Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne w Poznaniu stosuje niemal wyłącznie niskopodłogowy tabor. Wszystkie autobusy i 80% tramwajów to pojazdy tego typu. Są one wyposażone w rampy i system informacji pasażerskiej, który szczególnie przydaje się osobom z niepełnosprawnością wzroku. W każdym pojeździe znajduje się miejsce dla osób poruszających się na wózku. Miasto uruchomiło też aplikację dla osób niewidzących, która informuje o działaniu komunikacji miejskiej w Poznaniu.
Architektura i mieszkalnictwo
Nowoczesne urządzenia, technologie i procedury ułatwiają poruszanie się po budynkach. Schindler Polska – przedstawiciel szwajcarskiego producenta wind, chodników i schodów ruchomych – tworzy rozwiązania, dzięki którym windę da się dobudować w niemal każdym budynku. Z kolei Fundacja Polska Bez Barier pomaga w tworzeniu lepszych procedur ewakuacji dla osób z niepełnosprawnościami. Na architekturze skupia się też Fundacja Integracja, która zajmuje się projektowaniem uniwersalnym. Organizacja przyznaje certyfikaty „Obiekt bez barier” i wydaje publikacje na temat dostępności architektury. To przykłady rozwiązań, które ułatwiają dostęp do budynku, poruszanie się między piętrami i korzystanie z przestrzeni wspólnych. Również mieszkania można projektować tak, by były komfortowe dla wszystkich. Ciekawe przedsięwzięcie zrealizowała Fundacja Mimo Wieku – zaprojektowała i urządziła wzorcowe mieszkanie seniora na warszawskich Bielanach. Ma ono wiele rozwiązań, dzięki którym życie osoby starszej, często cierpiącej na różne dolegliwości, staje się wygodniejsze. Są także inicjatywy, które na określony czas udostępniają potrzebującym klientom lub pacjentom obiekty z udogodnieniami oraz oferują wsparcie specjalistów. Przykładem jest „Akademia Samodzielności” Fundacji Podaj Dalej. Organizowała ona pobyt w mieszkaniach treningowych dla osób z niepełnosprawnościami, a teraz dodatkowo oferuje wsparcie asystenta.
Kultura i dostępne treści
Osoby z niepełnosprawnościami mają prawo do równego dostępu do kultury, edukacji i środków przekazu. Naprzeciw ich potrzebom wychodzi Portal Adapter.pl Fundacji Katarynka. Serwis oferuje filmy w formule VOD (wideo na żądanie), dostosowane do odbiorców niesłyszących i niedowidzących. Dzięki temu osoby z niepełnosprawnością mogą cieszyć dostępem do najnowszych filmów bez żadnych przeszkód. Są to często klasyczne pozycje polskie kinematografii, więc serwis spełnia także rolę edukacyjną. Powstają też coraz bardziej zaawansowane rozwiązania dla osób z problemami z mową czy wzrokiem. Krakowska firma DICO wprowadziła MÓWik – aplikację na tablety i smartfony z systemem Android. Jest to syntezator mowy męskiej lub damskiej przeznaczony do komunikacji alternatywnej. Wspomaga on osoby, które mają poważne problemy z porozumiewaniem się za pomocą mowy. Z kolei polski producent MIRACLE oferuje innowacyjne powiększalniki i lupy elektroniczne do tekstów.
W sferze wydarzeń i aktywności na uwagę zasługuje Krakowskie Biuro Festiwalowe, które organizuje je w taki sposób, aby mógł w nich uczestniczyć każdy – osoby z dysfunkcjami ruchu, wadami wzroku, rodzice z małymi dziećmi czy osoby starsze. Ponadto Biuro zatrudnia przy organizacji wydarzeń osoby z zespołem Downa, a także prowadzi wolontariat dla seniorów.
Blisko domu
A jak wyglądają ułatwienia usług publicznych albo oferty organizacji współpracujących z gminami? Niektóre samorządy gminne, sądy rejonowe czy miejskie ośrodki pomocy społecznej wprowadzają system komunikacji „Równość człowieka głuchego”. Osoby głuche mogą skorzystać z pomocy tłumacza języka migowego przy załatwianiu spraw urzędowych. Warto wspomnieć także działania Fundacji „Ładne Historie”, która organizuje wycieczki dla rodzin dzieci z niepełnosprawnościami i promuje turystykę społeczną. Stworzyła ona Ogólnopolską Sieć Turystyki Wytchnieniowej. Dzięki temu powstała otwarta, wspierającą się społeczność, która przełamuje schematy i aktywnie spędza czas. Ciekawą ofertą może pochwalić się również centrum techniki medycznej i rehabilitacyjnej – firma Effimpro TechMed. Spółka uczestniczy w tworzeniu Sąsiedzkich Stref Mobilności. Założyła pierwszą w Polsce nowoczesną wypożyczalnię skuterów elektrycznych dla seniorów i osób z niepełnosprawnościami, która znajduje się tuż obok ich domów. W ten sposób tworzy rozwiązania, w których uczestniczą firmy, samorządy, wspólnoty mieszkaniowe, stowarzyszenia oraz mieszkańcy.
Więcej informacji
Partnerzy tworzą rozwiązania promujące dostępność. Ważna jest nie tylko sama aktywność tych podmiotów, ale też efekty działań. Nowe produkty, usługi i rozwiązania poprawiają życie osób z niepełnosprawnościami i pomagają im uczestniczyć w życiu społecznym. Istnieje tak wiele różnorodnych projektów, że niemożliwe jest wymienienie ich wszystkich. Ciekawi Cię, co jeszcze robią Partnerzy, aby nasze otoczenie było dostępne dla różnych użytkowników? Lista jest dostępna na tej stronie.
Zobacz również filmy, które informują o działaniach Partnerów. Znajdziesz je tutaj.
