Czy podatnik może upoważnić doradcę podatkowego do sporządzenia i podpisania w jego imieniu deklaracji podatkowej?
Odebranie doradcom podatkowym prawa do podpisywania deklaracji podatkowych klientów, spowoduje, że nie będą mieli możliwości sporządzenia i złożenia deklaracji w imieniu podatnika. Uniemożliwi to rozliczanie się z organami podatkowymi za pośrednictwem pełnomocnika.
Podatnik zwrócił się z pytaniem, czy doradca podatkowy mający pełnomocnictwo do sporządzania deklaracji podatkowych ma prawo do podpisywania i składania deklaracji PIT–5 w imieniu podatnika.
Odpowiedź urzędu
Naczelnik Urzędu Skarbowego w Sieradzu uznał stanowisko podatnika za nieprawidłowe. W ocenie naczelnika deklarację podatkową musi podpisać podatnik, ponieważ to właśnie on odpowiada za podanie danych zgodnych z rzeczywistością. Podatnik złożył zażalenie na to postanowienie, ale dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi decyzją z 2 lutego 2006 roku odmówił jego uchylenia.
Dyrektor izby podtrzymał argumentację naczelnika. Wskazał również dodatkowe powody, które w jego ocenie przemawiają na niekorzyść podatnika. Po pierwsze, doradca nie jest w ocenie organu odwoławczego uprawniony do podpisywania deklaracji. Przepisy ustawy o doradztwie podatkowym uprawniają doradcę jedynie do sporządzania deklaracji — czynności materialno-technicznej polegającej na przygotowaniu określonej deklaracji na podstawie dokumentów i informacji przekazanych przez podatnika. Upoważnienie nie obejmuje jednak podpisywania deklaracji w imieniu podatników. Po drugie, dyrektor izby wskazał, że deklaracja PIT–5 zawiera cześć „0” — oświadczenie i podpis podatnika, co dodatkowo przemawia za brakiem możliwości podpisania zeznania podatkowego przez doradcę.
- Argumentacja organów podatkowych nie zasługuje na aprobatę.
Ustawa o doradztwie podatkowym uprawnia doradców m.in. do sporządzania w imieniu i na rzecz podatników, płatników i inkasentów zeznań i deklaracji podatkowych lub udzielania im pomocy w tym zakresie. Doradca podatkowy na podstawie udzielonego mu pełnomocnictwa może samodzielnie sporządzić, podpisać i złożyć deklarację podatkową. Odmienne rozumienie wskazanego przepisu ustawy powoduje, że doradca nie będzie mógł działać w imieniu i na rzecz podatnika. Sama czynność materialno-techniczna (sporządzenie deklaracji) nie obejmuje swoim zakresem reprezentowania podatnika, w przeciwieństwie do sporządzania deklaracji w imieniu i na rzecz podatnika. A ta ostatnia czynność obejmuje bezsprzecznie prawo do reprezentowania podatnika przed organami podatkowymi — w tym właśnie m.in. prawo do podpisania deklaracji.
Niesłuszny jest również argument, że podatnik nie może upoważnić doradcy podatkowego do sporządzenia i podpisania deklaracji podatkowej będącej swoistym oświadczeniem wiedzy, a nie oświadczeniem woli. Doradcy podatkowi w trakcie postępowania podatkowego niejednokrotnie składają wyjaśnienia, odwołania oraz wnioski zawierające informację o stanie faktycznym sprawy. Teza, że podatnik nie może upoważnić doradcy podatkowego do składania w jego imieniu oświadczeń wiedzy (na przykład wyjaśnień w trakcie kontroli), uniemożliwiłaby w praktyce reprezentowanie podatnika w trakcie postępowań kontrolnych.
Na gruncie przepisów prawa podatkowego nie ma podstaw do uznania, że podatnik nie może upoważnić doradcy podatkowego do sporządzenia i podpisania w jego imieniu deklaracji podatkowej.
W związku z tym błędne jest rozumowanie organów podatkowych, że sporządzenie deklaracji jest czynnością oderwaną od reprezentowania podatnika. Takie twierdzenia odbierają podatnikom możliwość dokonania czynności z zakresu prawa podatkowego przez umocowanych pełnomocników. Sporządzenie deklaracji podatkowej w imieniu i na rzecz podatnika wymaga, aby doradca podatkowy podpisywał w jego imieniu deklaracje podatkowe. Jeżeli zaś ich nie podpisze, to nie działa w imieniu podatnika, tak jak artysta nie działa w imieniu zleceniodawcy, sporządzając na jego zamówienie określone dzieło.
Nietrafiony jest wreszcie argument organów podatkowych, że podpisanie deklaracji jest konieczną przesłanką ponoszenia przez podatnika odpowiedzialności za podanie w treści zeznania podatkowego nierzetelnych lub nieprawdziwych informacji.
Zakres obowiązków podatkowych i odpowiedzialności podatnika za ich nierzetelne wypełnianie jest określony w treści przepisów prawa podatkowego. Wykonywanie przez podatnika obowiązków podatkowych przez upoważnione do tego osoby w żadnym razie nie zwalnia go z odpowiedzialności za nierzetelne wypełnianie obowiązków podatkowych. Stanowisko takie znajduje uzasadnienie w wyroku NSA z 8 października 1999 r. (III SA 7550/98), w którym sąd stwierdził, że: „(…) zawierając umowę o dzieło z biurem podatkowym, podatnik nie przeniósł na nie swojej odpowiedzialności w sferze zobowiązań podatkowych”.
Działania pełnomocnika bezpośrednio obciążają podatnika, który nie może uchylić się od odpowiedzialności za czynności dokonane przez swego pełnomocnika. Podatnik ma możliwość swobodnego wyboru profesjonalnego pełnomocnika i musi liczyć się z odpowiedzialnością wynikającą z nierzetelnego wypełniania przez niego obowiązków — nawet gdy dotyczy to doradcy podatkowego.
Warto tu przypomnieć, że Naczelny Sąd Administracyjny wypowiedział się w sprawie dopuszczalności podpisywania deklaracji podatkowych przez doradców. Wydając wyrok (II/GSK 196/05) nie stwierdził, że podpisywanie deklaracji podatkowych przez doradcę jest niezgodne z przepisami. W ocenie sądu należy „rozstrzygać indywidualnie, czy i który przepis daje doradcy podatkowemu prawo podpisywania deklaracji w konkretnej sprawie”.
Dariusz Malinowski — dyrektor, KPMG Tax sp. z o.o.