W świecie, w którym rządzi zmiana, trudno przewidywać przyszłość, ale chciałabym podjąć tę próbę. Jakie zjawiska będą, pani zdaniem, w najbliższych latach najmocniej wpływać na polski biznes?
Świat pędzi jak nigdy dotąd. Granice się przesuwają, technologie zmieniają reguły gry, a społeczne oczekiwania wywracają tradycyjne modele pracy. W tym chaosie jedno jest pewne – polski biznes stoi przed jednym z największych testów adaptacji w historii, a najbliższe lata będą czasem intensywnych turbulencji. Wyzwań nie brakuje przede wszystkim po stronie geopolityki: wojny, napięcia handlowe czy rywalizacja między mocarstwami wpłyną na koszty energii oraz bezpieczeństwo łańcuchów dostaw. Modele biznesowe będzie też wkrótce zmieniać sztuczna inteligencja, automatyzacja i cyfryzacja, a cyberbezpieczeństwo stanie się jednym z absolutnych priorytetów.
Na tym tle konkurencyjność polskiej gospodarki zostanie poddana testowi. Trudno będzie nadal skutecznie konkurować na arenie międzynarodowej bez transformacji energetycznej i obniżania cen energii – tym bardziej że wymogi ESG już nakładają na firmy dodatkowe obciążenia. Czynniki demograficzne z kolei nie pozwolą na wyraźne zmniejszenie kosztów pracy, co będzie dalej stymulować nacisk na automatyzację oraz inwestycje w zwiększanie wydajności i efektywności. Istotnym obszarem zmian jest także podejście do pracy. Oczekiwania pracowników dotyczące elastyczności, dobrostanu psychicznego i większej równowagi stają się dziś jednym z kluczowych elementów, które firmy muszą brać pod uwagę, jeśli chcą utrzymać talenty i nadążyć za rynkiem.
Czy polskie firmy są gotowe, by działać w tak dynamicznym i nieprzewidywalnym otoczeniu?
Polscy przedsiębiorcy od zawsze wykazują się dużą odpornością i elastycznością, choć w zależności od wielkości firm i specyfiki branż sytuacja wygląda różnie. Duże organizacje wdrażają już agile, cyfryzację i programy rozwoju kompetencji, natomiast sektor MŚP często pozostaje w tyle. Największym wyzwaniem jest wciąż niedobór inwestycji w technologię oraz zbyt wolne tempo dostosowywania się do zmian regulacyjnych i wymogów ESG. Wynika to miedzy innymi z ograniczeń finansowych, jak i z różnic w kulturze organizacyjnej.
Są też sektory, w których transformacja będzie wyjątkowo trudna – jak usługi, gdzie podaż pracy i poziom wynagrodzeń stanowią istotną barierę rozwoju. Widać jednak, że zmiany stopniowo następują, a postępujący wzrost gospodarczy i spadające koszty finansowania będą im sprzyjać.
Przywództwo również przechodzi transformację i wymaga dziś innych kompetencji niż jeszcze dekadę temu. Jakie cechy wyróżniają liderów, którzy naprawdę potrafią prowadzić zespoły w nowej rzeczywistości?
W mojej ocenie liderzy dzisiaj muszą umieć łączyć wizję z elastycznością, szybko reagować na zmiany i inspirować zespoły. Kluczowa jest inteligencja emocjonalna, zdolność budowania zaufania i zarządzania różnorodnością. Coraz większego znaczenia nabiera też umiejętne poruszanie się w świecie rosnących różnic międzypokoleniowych, co wymaga świadomości i akceptacji takiego stanu rzeczy. Dzisiejszy lider to również katalizator innowacji, promotor kultury uczenia się i osoba, która potrafi nadać kierunek zmianie.
Autorytaryzm? To już przeszłość. Teraz liczy się empatia, transparentność i umiejętność angażowania ludzi w procesy transformacji.
Które umiejętności będą w nadchodzących latach szczególnie cenne, a które zaczną tracić na znaczeniu?
Prawdopodobnie kluczowe będą umiejętności związane z szybkim postępem technologicznym. Na znaczeniu zyskują kreatywność, myślenie analityczne i kompetencje cyfrowe. Zmienia się też sam model pracy – coraz więcej firm działa w trybie hybrydowym lub zdalnym, co wymaga większej samodyscypliny i odporności psychicznej, między innymi ze względu na rzadsze spotkania bezpośrednie. Można jednocześnie spodziewać się zastępowania ludzi w pracach powtarzalnych i rutynowych przez nowe technologie. Widać również zmianę w modelach zarządzania: z podejścia opartego na kontroli na takie, w którym liczy się wynik budowany współpracą i elastycznością.
Ciekawostką może być wzrost zainteresowania kompetencjami tzw. miękkimi – niezbędnymi w relacjach międzyludzkich, kluczowymi w sektorach usług czy opieki zdrowotnej, a do tego coraz bardziej poszukiwanymi w obszarach, w których bardziej skomplikowane operacje analityczne zaczynają przejmować „roboty”.
W czasach ciągłych zmian szczególnego znaczenia nabiera dobrostan pracowników. Jakie działania podejmuje Alior Bank, by wspierać ludzi w tym zakresie?
Zapewniliśmy wszystkim pracownikom dostęp do platformy Mindgram, gdzie znajdują się liczne materiały, spotkania oraz konsultacje z ekspertami – zarówno w obszarze radzenia sobie ze zmianą, jak i budowania work–life balance czy wsparcia w trudnych sytuacjach. Organizujemy również wewnętrzne spotkania i webinary z ekspertami, które są poświęcone wzmacnianiu odporności psychicznej i funkcjonowaniu w „niepewnych czasach”. Ważnym elementem jest też rozwój menedżerów – szkolimy ich z zakresu wspierania zespołów w sytuacjach zmian i wyzwań, bo to oni najczęściej jako pierwsi reagują na potrzeby pracowników.
W ostatnich latach coraz więcej kobiet obejmuje kluczowe stanowiska w firmach. Czy pani zdaniem wnoszą do biznesu inny styl przywództwa niż mężczyźni?
Tak – kobiety częściej stawiają na empatię, współpracę i komunikację, co sprzyja innowacyjności oraz większemu zaangażowaniu zespołów. Firmy z większą liczbą kobiet w zarządach osiągają lepsze wyniki finansowe i są bardziej odporne na kryzysy. To nie jest kwestia „miękkich” kompetencji, to realna przewaga konkurencyjna. Kobiety mają też bardziej podzielną uwagę i są wielozadaniowe, co częściowo wynika z ról, jakie wciąż pełnią w społeczeństwie, i konieczności godzenia pracy z obowiązkami domowymi. W pracy przekłada się to na lepsze zarządzanie czasem, większą elastyczność w osiąganiu celów i zrozumienie potrzeb różnych stron, dzięki czemu są bardziej otwarte na nowe pomysły. Kobiety również znacznie rzadziej podejmują nadmierne ryzyko.
Kobiety pracują dziś coraz dłużej, a co za tym idzie, w zespołach spotykają się przedstawicielki różnych generacji. Jakie korzyści może dawać kobietom taka międzypokoleniowa współpraca?
Międzypokoleniowa współpraca to transfer wiedzy i doświadczeń, wzrost kreatywności i budowanie różnorodnych perspektyw. Starsze pokolenia uczą młodsze strategicznego myślenia, młodsze wnoszą kompetencje cyfrowe i świeże spojrzenie. Efekt? Różnorodne zespoły działają szybciej i efektywniej. W dzisiejszych czasach, w obliczu wyzwań demograficznych, starsi pracownicy stają się istotnym elementem rynku pracy, a ich kompetencje mogą znacznie przyspieszać wdrażanie się młodszych pokoleń. Doświadczenie daje też więcej komfortu podejmowania decyzji, szczególnie w zespołach, które składają się z osób o różnym stażu.
A jakie konkretne działania podejmuje Alior Bank, by wspierać kobiety w rozwoju – zarówno te zaczynające karierę, jak i doświadczone liderki?
W Alior Banku od lat realizujemy działania wspierające rozwój kobiet. W poprzednich latach prowadziliśmy inicjatywę, w ramach której odbywały się warsztaty, webinary i spotkania. Jej celem było wzmacnianie kompetencji, budowanie pewności siebie i zachęcanie do podejmowania nowych wyzwań.
W tym roku koncentrujemy się na mentoringu. Kobiety mogą wziąć udział w zewnętrznym programie rozwijającym kompetencje potrzebne do awansu, a wkrótce uruchomimy także program wewnętrzny dla tych, które chcą wejść na ścieżkę menedżerską.
Na koniec proponuję znów spojrzeć w przyszłość. Czy pani zdaniem rola kobiet w biznesie będzie w najbliższych latach nadal rosnąć?
Zdecydowanie tak. Różnorodność płci jest powiązana z lepszymi wynikami finansowymi i większą innowacyjnością. Trendy globalne i lokalne pokazują wzrost udziału kobiet w zarządach i na stanowiskach kierowniczych. Nie bez znaczenia pozostają tu również regulacje unijne, takie jak dyrektywa o jawności wynagrodzeń, które przyspieszą zmiany.
Demografia także nie pozostawia złudzeń – aby utrzymać szybki wzrost gospodarczy i dynamikę dochodów Polaków, praca kobiet pozostaje nieodzowna.