"Najbardziej ekscytujące zdanie, jakie można usłyszeć w nauce, takie, które zapowiada nowe odkrycia, nie brzmi: +Eureka!+, ale: +To zabawne ...+" - takim cytatem z amerykańskiego pisarza science fiction Isaaca Asimova stowarzyszenie "Improbable Research" (ang. nieprawdopodobne badania), wydawca czasopisma przyznającego Ig Noble, ilustruje swoją działalność.
Stowarzyszenie to działa przy dwóch prestiżowych uczelniach w USA: uniwersytecie Harvarda i MIT (Massachusetts Institute of Technology). Należą do niego studenci, dziennikarze, nauczyciele i naukowcy, wśród których są laureaci nagrody Nobla. Redakcja wydawanego przez stowarzyszenie dwumiesięcznika "Annals of Improbable Research" wyłania laureatów i organizuje ceremonię ogłoszenia Ig Nobli.
Ig Nobel to nazwa powstała z połączenia nazwiska Alfreda Nobla - patrona najbardziej prestiżowych naukowych nagród na świecie oraz angielskiego słowa "ignoble", znaczącego: "podły", "nędzny", "haniebny". Po raz pierwszy Ig Noble rozdano w 1991 r. i początkowo były one przyznawane autorom badań, które - według twórców nagrody - "nigdy nie powinny zostać podjęte". Obecnie kryterium przyznania Antynobla jest inne, otrzymują je autorzy dokonań, które "z początku skłaniają do śmiechu, a później do zastanowienia". Nagrody przyznawane są co roku w dziesięciu kategoriach - wszystkich, które nagradzane są prawdziwymi Noblami, oraz kilku innych. W tym roku nagrody zostaną rozdane po raz 20.
Tegoroczna ceremonia ogłoszenia laureatów Ig Nobli odbędzie się na Harvardzie 30 września. Uroczystość ma się rozpocząć 30 minut po godz. 1 w nocy czasu polskiego. Tematem przewodnim programu imprezy w tym roku będą bakterie, a główną ideą - tradycyjnie - pobudzenie publiczności do śmiechu, ale też refleksji i wątpliwości.
"Mamy nadzieję pobudzić w ludziach ciekawość i postawić pytanie: "Jak można zdecydować co jest ważne, a co nie i co jest prawdziwe, a co nie - zarówno w nauce, jak i wszędzie indziej" - tłumaczy redakcja "Annals of Improbable Research" na swojej stronie internetowej.
Laureaci z roku 2009
Nagrody Ig Nobel 2009, zostały wręczone 1 października na Uniwersytecie Harvarda. Podajemy listę laureatów wraz z informacją, kto stawił się na uroczystości rozdania nagród.
W dziedzinie weterynarii: Catherine Douglas i Peter Rowlinson z Uniwersytetu Newcastle w Newcastle-Upon-Tyne w Wielkiej Brytanii - za wykazanie, że krowy, które mają imię, dają więcej mleka niż krowy bezimienne. Na ceremonii obecny był Peter Rowlinson. Catherine Douglas, która nie mogła się stawić z powodu urodzenia dziecka, przysłała swoje zdjęcie w towarzystwie małej córeczki przebranej za krowę oraz krowy.
Nagroda pokojowa: Stephan Bolliger, Steffen Ross, Lars Oesterhelweg, Michael Thali i Beat Kneubuehl z Uniwersytetu w Bern w Szwajcarii - za eksperymentalne ustalenie, czy lepiej jest zostać uderzonym w głowę butelką pełną piwa czy butelką pustą. Na uroczystości był obecny Stephan Bolliger.
W dziedzinie ekonomii: zarządy, rady nadzorcze i organy kontrolne banków na Islandii: Kaupthing Bank, Landsbanki, Glitnir Bank i Central Bank of Iceland - za wykazanie, że maleńkie banki mogą się gwałtownie zmienić w wielkie banki i na odwrót oraz za zademonstrowanie, że podobny proces można wywołać w całej gospodarce narodowej. Nikt z nagrodzonych nie pojawił się na ceremonii.
W dziedzinie chemii: Javier Morales, Miguel Apatiga i Victor M. Castao z Universidad Nacional Autonoma de Mexico w Meksyku - za opracowanie metody wytwarzania diamentów z płynów, zwłaszcza z tequili. Na uroczystości obecni byli Javier Morales i Miguel Apatiga.
W dziedzinie medycyny: Donald L. Unger z miejscowości Thousand Oaks w stanie California w USA - za próbę znalezienia przyczyny artretyzmu stawów palców dłoni. W tym celu badacz konsekwentnie codziennie wyłamywał sobie palce lewej dłoni przez ponad 60 lat. Laureat stawił się na ceremonii.
W dziedzinie fizyki: Katherine K. Whitcome z Uniwersytetu Stanu Cincinnati, Daniel E. Lieberman z Uniwersytetu Harvarda i Liza J. Shapiro z Uniwersytetu Stanu w USA - za ustalenie, dlaczego ciężarne kobiety nie przewracają się. Na uroczystości obecni byli Katherine Whitcome i Daniel Lieberman.
W dziedzinie literatury: policja irlandzka (An Garda Siochana) - za wystawienie ponad 50 mandatów za wykroczenia drogowe na nazwisko "Prawo Jazdy". Osoba o tym nazwisku była stawiana za przykład kierowcy niezwykle często łamiącego przepisy w całym kraju. Przedstawiciel laureatów nie był obecny na ceremonii. Natomiast w imieniu polskich kierowców najlepsze życzenia irlandzkiej policji złożyła Karolina Lewestam, posiadaczka polskiego prawa jazdy.
W dziedzinie zdrowia publicznego: Elena N. Bodnar, Raphael C. Lee i Sandra Marijan z miasta Chicago w stanie Illinois w USA - za wynalezienie biustonosza, który w razie zagrożenia może być szybko przekształcony w dwie maseczki ochronne - jedną dla właścicielki stanika, a drugą dla innej osoby. W ceremonii uczestniczyła Elena Bodnar.
W dziedzinie matematyki: szef banku centralnego Zimbabwe Gideon Gono - za stworzenie obywatelom tego kraju okazji do codziennego wykonywania działań na liczbach od bardzo małych do bardzo wielkich, poprzez utrzymywanie w obiegu środków płatniczych o nominale od jednego centa (jednej setnej dolara Zimbabwe) do stu bilionów dolarów Zimbabwe (100 000 000 000 000). Laureat nie był obecny na uroczystości.
W dziedzinie biologii: Fumiaki Taguchi, Song Guofu, i Zhang Guanglei z
Wydziału Medycznego Uniwersytetu Kitasato w Sagamihara w Japonii - za wykazanie,
że ilość odpadków kuchennych można zmniejszyć o ponad 90 proc., wykorzystując
bakterie, pozyskiwane z kału pandy wielkiej. Na ceremonii obecny był Fumiaki
Taguchi.