Trwa walka o zwiększenie poziomu innowacyjności polskiej gospodarki. Szybkie działanie jest koniecznością, inaczej dystans dzielący nas od państw Europy Zachodniej, zamiast się zmniejszać, będzie rósł. Na razie jednak, jak wynika z tegorocznego raportu Deloitte „Badania i rozwój w przedsiębiorstwach”, tylko 1/3 firm deklaruje, że posiada opracowaną strategię w zakresie prac badawczo-rozwojowych (B+R) i harmonogram wdrażania innowacji. W pozostałych przypadkach możemy mówić jedynie o doraźnych decyzjach podejmowanych przez zarządy spółek. A zwiększenie udziału przedsiębiorstw w wydatkach na B+R może mieć znaczący wpływ na osiągnięcie postawionego nam przez Unię Europejską celu: w 2020 r. na innowacje powinniśmy przeznaczać 1,7 proc. PKB. Obecnie wydajemy 0,9 proc. PKB.
— Konkurencyjność na rynkach globalnych jest warunkowana innowacyjnością — firmy muszą stale dostosowywać swoją ofertę oraz sposób działania do zmieniających się oczekiwań odbiorców, pracować nad rozwiązaniami, które odróżniają je od konkurencji. Polska jest jednym z krajów o najmniej innowacyjnej gospodarce w Europie — zaznacza Dominika Orzołek, menedżer w zespole ds. B+R i pomocy publicznej w Deloitte.
Finansowanie pod lupą
Przedsiębiorców do większej aktywności na polu innowacyjności mają zachęcić przede wszystkim unijne dotacje, które w perspektywie 2014-20 są wyjątkowo duże. Pamiętać jednak trzeba, że same pieniądze nie załatwią sprawy; mają raczej wytworzyć sieć silnych powiązań pomiędzy centrami akademickimi, jednostkami badawczymi, przedsiębiorcami — dużymi i małymi firmami — oraz prywatnymi inwestorami. A pieniędzy można szukać już na etapie badań. Finansowe wsparcie na B+R udostępnia Program Operacyjny Inteligentny Rozwój (POIR). Polecane do sprawdzenia działania: Szybka Ścieżka, Demonstrator, programy sektorowe,Projekty aplikacyjne, programy strategiczne, w tym Strategmed czy Biostrateg. Za większość z nich odpowiada Narodowe Centrum Badań i Rozwoju (NCBR). Śledzić warto również konkursy ogłaszane w ramach regionalnych programów operacyjnych. Kolejny etap inwestycji — wprowadzenie na rynek efektów prac badawczo- -rozwojowych i komercjalizacja nowatorskich produktów. POIR w tym zakresie oferuje działanie 3.2 i podpięte pod nie poddziałania: „Kredyt na innowacje technologiczne” (przydzielany przez Bank Gospodarstwa Krajowego) oraz „Badania na rynek”, nadzorowane przez Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP). Jednostka ta kontroluje również prace realizowane w ramach Programu Operacyjnego Polska Wschodnia (w tym np. „Wdrażanie innowacji przez MSP”), z którego skorzystać mogą przedsiębiorcy z województw: lubelskiego, podkarpackiego, podlaskiego, świętokrzyskiego i warmińsko-mazurskiego.
Dla konkretnych projektów
W POIR finansowanie na zakup nowoczesnej infrastruktury badawczej czy budowę centrów badawczo-rozwojowych znajdą również przedstawiciele sektora nauki. I inwestorzy — część z nich została zaangażowana przez NCBR do realizacji wehikułów inwestycyjnych, rozkręcanych w projekcie BRIdge Alfa. Fundusze inwestycyjne będą mogły też dokapitalizować małe firmy i start-upy w ramach instrumentów, takich jak Starter czy Biznest (PARP). — Duże inwestycje w innowacje czy nowe technologie pochłaniają bardzo dużo pieniędzy, więc nie dziwi przeznaczenie na nie aż 8,6 mld EUR w perspektywie do 2020 r. [budżet POIR — przyp. red.]. Fundusze te są także dostępne dla organizacji pozarządowych. Część z nich działa w obszarze innowacji, prowadząc np. badania naukowe — zaznacza Dorota Pieńkowska, szefowa Funduszu PAFPIO, wspierającego pożyczkami instytucje trzeciego sektora.
Współpraca dużych i małych
Zakres wsparcia innowacji jest szeroki i miewa różny wymiar. Poza bezpośrednimi dotacjami wsparcia można poszukać u inwestorów, zarówno prywatnych, jak i tych wspieranych przez administrację publiczną. Przykład: fundusz venture capitalAgencji Rozwoju Przemysłu (ARP), spółki skarbu państwa. ARP Venture oferuje wsparcie kapitałowe lub finansowanie dłużne mikro-, małym i średnim przedsiębiorstwom, rozwijającym innowacyjne projekty.
— Od momentu powstania ARP Venture przeanalizowało ponad 200 projektów i podpisało dziewięć umów na kwotę ponad 60 mln zł. Naszym celem jest zbudowanie do końca 2016 r. portfela inwestycji na poziomie 150 mln zł — zapowiada Patrycja Zielińska, wiceprezes ARP. Z takiej formy wsparcia skorzystała LS Tech Homes, firma wytwarzająca elementy do budowy modułowych domów dla ofiar klęsk żywiołowych i konfliktów zbrojnych. Otrzymała 20 mln zł. Dodatkowo ARP Venture przyjmuje status obserwatora w takich firmach, jak Saule Technologies (badania nad możliwością komercyjnego wykorzystania perowskitów) czy FlyTech Solutions (produkcja nowoczesnych latających systemów bezzałogowych). ARP stworzyła również Platformę Transferu Technologii. Za jej pośrednictwem łączy duże firmy z mniejszymi, tworzącymi nowe technologie. W jej obrębie gromadzone są też informacje o zasobach technologicznych, zarówno „dawców”, jak i odbiorców nowatorskich rozwiązań.
Z perspektywy Europy
O pieniądze na innowacje można również zgłosić się bezpośrednio do Komisji Europejskiej, choć wówczas o fundusze konkurować będzie trzeba z firmami z innych państw członkowskich. Na dofinansowanie działań wspierających sektor badawczo-rozwojowy i innowacje w ramach Programu Horyzont 2020 przeznaczono ok. 80 mld EUR.
— Program ten, chociaż niezwykle atrakcyjny (pozwala na sfinansowanie, bez względu na rodzaj beneficjenta, nawet 100 proc. kosztów), jest również bardzo wymagający. Na wsparcie liczyć mogą realizowane przez międzynarodowe konsorcja projekty, które zwiększają innowacyjność gospodarki europejskiej i charakteryzują się wielobranżowym i interdyscyplinarnym podejściem. Kluczowa jest integracja zdobytej w ramach projektu wiedzy, jej przełożenie na rozwiązywanie wyzwań społecznych i środowiskowych oraz praktyczne zastosowanie — wyjaśnia Michał Turczyk, dyrektor zespołu ds. B+R i pomocy publicznej w Deloitte. © Ⓟ