Nie rosną już ceny usług firm prawniczych. Mało tego, coraz bardziej widoczna jest tendencja do ich obniżania. Niektóre kancelarie zaczynają redukować zatrudnienie. O kryzysie w branży jeszcze się głośno nie mówi.
Powodem dekoniunktury jest coraz mniejsza ilość dużych transakcji na rynku, przy obsłudze których prawnicy zarabiają krocie. O stanie polskiej gospodarki wiele mówi fakt, że coraz więcej zleceń dostają prawnicy specjalizujący się w prawie upadłościowym. Panuje opinia, że przedsiębiorcom opłaca się zatrudnić w firmie prawnika, lecz w sprawach trudniejszych koniecznie należy skorzystać z pomocy kancelarii prawnej.
Józef Palinka
wspólnik w kancelarii prawnej Domański, Zakrzewski, Palinka
- Obecnie na rynku usług prawnych w Polsce zmienia się struktura zleceń. Jest mniej dużych transakcji, przejęć i fuzji firm. Powoli wygasają duże zlecenia prywatyzacyjne.Widać także oznaki stagnacji na rynku transakcji związanych z obrotem papierami wartościowymi. Podobno niektóre kancelarie redukują zatrudnienie i obniżają stawki. Nasza firma nie obniża cen za swoje usługi i nie zwalnia ludzi. Stawki utrzymujemy na stabilnym poziomie. Oczywiście klienci negocjują ceny. Stosujemy rabaty i upusty dla stałych klientów rzędu 5-10 proc. W sprawach nieskomplikowanych pomóc firmie może tak samo mała, jak i duża kancelaria. Klient raczej wybiera tańszą. Jednak najlepsi specjaliści są w dużych renomowanych firmach prawniczych.
Pierre Gromnicki
wspólnik w kancelarii prawnej Clifford Chance Punder
- Polska przeżywa kryzys gospodarczy. Sytuacja oczywiście dotyka także firmy prawnicze. Ceny usług prawnych już nie rosną. Obniżanie cen może być bardziej zauważalne w kancelariach istniejących od niedawna, które dopiero walczą o pozycję na rynku. Myślę, że dla dużego przedsiębiorcy korzystne jest zatrudnienie prawnika w firmie. W drobnych sprawach nie opłaca się korzystać z usług kancelarii. Jednak w przypadku skomplikowanych spraw może okazać się, że konieczna jest pomoc dużej kancelarii prawnej, która ma odpowiednich specjalistów.
Andrzej Chajec
wspólnik w kancelarii prawnej Beata Gessel i Wspólnicy
- Wielkie międzynarodowe kancelarie prawne z pewnością odczuwają recesję, ponieważ zmniejszyła się ilość dużych transakcji na międzynarodowym rynku kapitałowym. Drastycznie spadła też liczba transakcji związanych z Internetem. Obecnie widać największe zapotrzebowanie na obsługę prawną z zakresu venture capital, podatków, prawa autorskiego, energetyki. Aby minimalizować skutki recesji, kancelarie redukują koszty. Sposobem na to niektórych firm prawniczych jest zwalnianie młodszych, mniej doświadczonych prawników i obniżanie stawek za usługi.
Michał Wysocki
wspólnik w kancelarii prawnej Chałas, Wysocki i Partnerzy
- W branży po cichu mówi się, że nie jest już tak różowo jak do niedawna. Niektóre kancelarie rzeczywiście mają mniej zleceń. My nie odczuwamy dekoniunktury. Właśnie otwieramy filię w Krakowie. Specjalizujemy się w obsłudze upadłości i przejęć firm. Nie realizujemy, jak niektóre kancelarie, darmowych usług. Obserwujemy jednak nacisk klientów na obniżanie stawek.
Marek Wierzbowski
partner w kancelarii Linklaters & Alliance
- Rzeczywiście ceny usług prawniczych już nie rosną. Widoczna jest tendencja do stabilizacji honorariów prawników. Uważam, że przedsiębiorcy powinni jednak korzystać z usług kancelarii prawnych. Zatrudnienie na stałe w firmie prawnika nie zawsze jest dobrym rozwiązaniem, gdyż jedna osoba nie zna się przecież na wszystkim. Natomiast w kancelariach pracują osoby o wielu specjalnościach i jest możliwość wspólnego wypracowania najlepszego dla klienta rozwiązania.
Igor Muszyński
partner w kancelarii prawnej White & Case
- Dekoniunktura gospodarcza na razie nie przekłada się bezpośrednio na rynek usług prawniczych. Myślę, że w związku ze zmianą rządu na jakiś czas może zmniejszyć się zapotrzebowanie na doradztwo prawne związane z prywatyzacją. Może to wpłynąć na obroty tych kancelarii, które w dużym zakresie koncentrowały się na tego rodzaju pracy. Uważam, że lepszą jakość usług prawniczych zapewnia przedsiębiorcom korzystanie z usług kancelarii prawnych niż zatrudnianie prawników we własnych departamentach prawnych. Mogą wtedy wybrać najlepszego doradcę specjalizującego się w danej dziedzinie prawa.
Agnieszka Deeg-Dąbrowska
partner w kancelarii prawnej Salans Hertzfeld & Heilbronn
- Sytuacja na rynku prawniczym jest dosyć trudna. Stawki za usługi na pewno nie wzrosną. Kancelarie ograniczają zarobki prawników. Coraz trudniej jest awansować. Otrzymujemy oferty nawet od doświadczonych prawników poszukujących pracy.
Wojciech Bialik
partner w kancelarii prawnej Baker & McKenzie
- Obecnie można zauważyć mniejsze zapotrzebowanie na usługi prawników przede wszystkim przy obsłudze procesów prywatyzacyjnych. W tej dziedzinie większość projektów już zostało zakończonych. Widoczna jest też stagnacja na rynku papierów wartościowych. Kancelarie starają się uatrakcyjnić swoje oferty, aby przyciągnąć klientów. Jednym ze sposobów może być angażowanie do niektórych projektów prawników pobierających niższe stawki. Myślę, że za jakiś czas odżyje sektor bankowości i finansów, nowych technologii, e-commerce. W ważnych i trudniejszych sprawach przedsiębiorcy powinni jednak korzystać z pomocy kancelarii prawnych.
Józef Forystek
wspólnik w kancelarii prawnej Forystek, Rychlicki, Góralczyk
- Ceny usług prawnych spadają, bo nie ma dużych, spektakularnych zleceń. Obecnie mało jest wejść na rynek polski dużych zachodnich koncernów, potrzebujących całościowej obsługi prawnej. Te które u nas już działają, zlecają obsługę bieżącej działalności. Po boomie na usługi dużych kancelarii zachodnich, przedsiębiorcy zaczynają częściej korzystać z porad mniejszych, polskich kancelarii. Wybierają tańszą ofertę i wcale nie gorszą obsługę. Duże kancelarie ponoszą wyższe koszty. Nie mogą też zejść poniżej pewnego pułapu opłacalności stosowanych cen. My stosujemy upusty do 10-20 procent dla stałych klientów lub tych, których chcemy pozyskać.
Tomasz Wardyński
wspólnik w kancelarii prawnej Wardyński i Wspólnicy
- Zauważalnym trendem na rynku prawniczym jest redukowanie zatrudnienia. Oznacza to, że kancelarie dostają mniej zleceń i notują mniejsze obroty. Za niektóre usługi prawne ceny ulegają obniżeniu. Stałym klientom udzielamy upustów. Jednak w sprawach wymagających dużego nakładu pracy prawnika honoraria muszą być na odpowiednio wysokim poziomie. Uważam, że dużym firmom opłaca się mieć u siebie dział prawny. W mniejszych nie ma to sensu. Jednak ze względów podatkowych bardziej opłacalne jest korzystanie z usług prawników zewnętrznych. Zauważam wzrost liczby zleceń z zakresu prawa upadłościowego, podatkowego i prawa pracy.
Jarosław Grzesiak
partner w kancelarii prawnej J. Grzesiak, Ł. Rędziniak, M. Gmaj
- Rynek usług prawnych stał się trudniejszy i bardziej niestabilny. Uważam, że przedsiębiorcy powinni posiadać departamenty prawne, gdyż każdy duży biznes potrzebuje prawników znających zasady funkcjonowania własnej firmy. Tacy prawnicy najlepiej wiedzą, kiedy należy zaangażować kancelarię zewnętrzną.
Krzysztof Wierzbowski,
partner w kancelarii prawnej Wierzbowski i Szubielska
- W niektórych kancelariach może dojść do redukcji zatrudnienia. Zwolnienia mogą dotknąć szczególnie młodych, mało doświadczonych prawników. Polski rynek upodabnia się do rynku amerykańskiego, na którym jest zapotrzebowanie na specjalizację usług prawnych. Łatwiej będzie przetrwać kancelariom zatrudniającym porządnych specjalistów. Wzrasta znaczenie polskich firm prawniczych.