Debaty nad zmianami w podatkach CIT i PIT zaczęły się już w 2003 r. Strategia zakłada uproszczenie polskiego systemu podatkowego.
Zmiany w CIT i PIT nie mają na celu pełnej harmonizacji z przepisami unijnymi, a tylko zbliżenie podatków bezpośrednich w Polsce do systemu prawa wspólnotowego. UE wymaga jedynie harmonizacji CIT w zakresie m.in. opodatkowania dywidend czy licencji. Ta dowolność jest ograniczona tylko ogólnymi postanowieniami traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską — nie może zakłócać swobodnego przepływu kapitału, towarów, usług.
Niższy podatek
Zmiany w podatku dochodowym od osób prawnych, które weszły w życie 1 stycznia 2004 r., to przede wszystkim obniżenie stawki z 28 do 19 proc.
W znowelizowanej w 2003 r. ustawie o CIT zmieniono wiele rozwiązań dotyczących niepopularnej w Polsce podatkowej grupy kapitałowej (m.in. zasady odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe). Ustawa zmieniła też definicję działalności hurtowej oraz zliberalizowała przepisy dotyczące cen transferowych — ustawodawca nie posługuje się już terminem powiązań gospodarczych. Zmodyfikowane zostały przepisy dotyczące powstania przychodu należnego oraz amortyzacji. Rozszerzony został katalog wyłączeń kosztów uzyskania przychodu. Zmieniono również kontrowersyjny zapis dotyczący posiadania certyfikatu rezydencji w przypadku płatności za granicę z tytułu dywidend, odsetek, należności licencyjnych i usług.
Stawka liniowa
Zmiany, które weszły w życie w ustawie o PIT — to przede wszystkim 19-proc. podatek liniowy. Od 1 stycznia 2004 r. osoby, które prowadzą pozarolniczą działalność gospodarczą opodatkowaną na zasadach ogólnych, uzyskały nową możliwość opłacania podatku dochodowego. Oprócz opodatkowania dochodów według skali progresywnej, mogą uiścić swój podatek za 2004 r. według liniowej stawki wysokości 19 proc.
W uzasadnionej obawie przed przejściem na samozatrudnienie ustawodawca zdecydował się znacznie ograniczyć możliwość wybrania tej nowej formy opodatkowania. Z opcji tej nie mogą bowiem skorzystać ci podatnicy, którzy w ramach prowadzonej działalności gospodarczej uzyskają przychody ze świadczenia usług na rzecz byłego lub obecnego pracodawcy, odpowiadających czynnościom, które podatnik lub co najmniej jeden ze wspólników wykonywał w roku poprzedzającym rok podatkowy lub wykonywał lub wykonuje w roku podatkowym w ramach stosunku pracy lub spółdzielczego stosunku pracy. Zatem skorzystanie z 19-proc. stawki w sytuacji, w której podatnik w ramach prowadzonej działalności świadczyć chce usługi na rzecz pracodawcy (byłego lub obecnego) odpowiadające czynnościom, które są lub były wykonywane na rzecz tego pracodawcy (w 2003 lub 2004 r.) w ramach stosunku pracy lub spółdzielczego stosunku pracy, zostało przez ustawodawcę wykluczone.
— Należy pamiętać, iż w przypadku, gdy podatnik uzyska dochód ze świadczenia usług na rzecz aktualnego lub byłego pracodawcy, wówczas traci prawo do podatku liniowego — ostrzega Łukasz Mazur, doradca podatkowy Roedl & Partner.
W takim przypadku zobowiązany jest do dokonania korekty dotychczasowych rozliczeń od początku roku i wpłacenia zaliczek obliczonych przy zastosowaniu progresywnej skali podatkowej oraz odsetek za zwłokę od zaległości z tytułu tych zaliczek.