Dzisiejszy rolnik to przede wszystkim menedżer, który musi zarządzać skomplikowanymi procesami biznesowymi, optymalizować koszty i odpowiadać na rygorystyczne normy środowiskowe. W tej sytuacji nowe technologie, a w szczególności rozwiązania oparte na sztucznej inteligencji i analizie danych, stają się kluczowym narzędziem budowania efektywności i konkurencyjności. Wśród firm opracowujących i upowszechniających takie rozwiązania jest wiele specjalistycznych małych i średnich przedsiębiorstw. Dwie z nich – Agraves i Firma Doradcza Sobecki były nawet laureatami organizowanego przez Puls Biznesu rankingu Gazele Biznesu.
Zastosowanie nowych technologii w rolnictwie, w tym AI, analizy Big Data i robotyzacji pozwalają m.in. na:
- Precyzyjne dawkowanie wody, nawozów i środków ochrony roślin.
- Zwiększenie bezpieczeństwa żywnościowego dzięki monitoringowi i wczesnemu wykrywaniu zagrożeń.
- Redukcję kosztów i lepsze zarządzanie czasem co zwiększa rentowność produkcji.
- Umożliwienie produkcji ekologicznej na dużą skalę.
Gospodarstwo - nowoczesna firma
Sytuacja w sektorze agro jest wypadkową wielu czynników zewnętrznych. Rolnicy muszą mierzyć się z wymogami Europejskiego Zielonego Ładu, pakietu Fit for 55 oraz normami GAEC, które narzucają określone standardy prowadzenia upraw i hodowli. Do tego dochodzą gwałtowne zjawiska pogodowe, które sprawiają, że produkcja roślinna jest coraz trudniejsza i obarczona większym ryzykiem.
W odpowiedzi na te wyzwania rolnictwo ewoluuje w stronę modelu „smart farming”. Przejawia się to w powszechnym wykorzystaniu systemów GPS, czujników wilgotności, automatycznych stacji meteo oraz zaawansowanego oprogramowania do zarządzania gospodarstwem. Jak podkreślają doradcy z firmy Agraves, cyfryzacja i wdrażanie innowacji to obecnie jedne z najważniejszych obszarów wsparcia, jakiego poszukują producenci rolni. Oczekują wsparcia w zakresie optymalizacji biznesowej i cyfrowej transformacji swoich gospodarstw.
AI i inteligentni asystenci
Jednym z najbardziej obiecujących kierunków rozwoju jest wykorzystanie algorytmów sztucznej inteligencji do wspierania decyzji związanych z produkcją. Przykładem takiego rozwiązania jest np. opracowany przez Agraves system Elvio, określany mianem inteligentnego asystenta rolnika. To oprogramowanie pełniące rolę centrum dowodzenia, które integruje dane z różnych źródeł i pomaga w codziennych obowiązkach.
W produkcji zwierzęcej AI i cyfryzacja pozwalają na automatyczną rejestrację zdarzeń w systemach takich jak IRZplus, prowadzenie ewidencji bioasekuracji oraz weryfikację historii każdej sztuki inwentarza. W produkcji roślinnej kluczowe znaczenie ma precyzyjne planowanie zabiegów agrotechnicznych. Inteligentne systemy umożliwiają elektroniczną ewidencję nawożenia oraz stosowania środków ochrony roślin, co jest niezbędne nie tylko dla zachowania porządku w dokumentacji, ale przede wszystkim dla optymalizacji kosztów i spełnienia wymogów zrównoważonej produkcji rolnej.
Sztuczna inteligencja znajduje zastosowanie również w analizie obrazu i danych sensorowych. Jakub Sobecki, właściciel firmy doradczej Sobecki, specjalista w zakresie doradztwa i technologii w uprawie warzyw, wskazuje na potencjał autorskich rozwiązań monitorujących. Kamery dające całodobowy podgląd upraw, wyposażone w czujniki wilgotności gleby i liścia, dostarczają ogromnej ilości danych, które po przetworzeniu pozwalają na trafną diagnozę stanu upraw na odległość. Dzięki temu możliwe jest wykrycie momentu infekcji patogenem jeszcze przed wystąpieniem widocznych objawów chorobowych, co pozwala na interwencję w optymalnym czasie.
Monitorowanie i analiza danych
Fundamentem nowoczesnego rolnictwa jest informacja. Wykorzystanie zaawansowanych stacji meteo i czujników monitorujących mikroklimat pola pozwala na budowanie modeli prognostycznych. Łączenie danych o wilgotności, temperaturze i tzw. suchym liściu umożliwia identyfikację czynników chorobowych w czasie rzeczywistym.
Taka precyzja całkowicie zmienia model ochrony roślin. Zamiast rutynowych oprysków wykonywanych w ciemno, rolnicy mogą stosować celowane zabiegi. Co więcej, rozwój technologii pozwala na odchodzenie od ciężkiej chemii na rzecz biochemii – pożytecznych szczepów bakterii czy naturalnych stymulatorów wzrostu. Jak podkreśla Jakub Sobecki, nowoczesne technologie, takie jak kamery i sensory, pozwalają na zachowanie ochrony roślin przy minimalnym użyciu substancji syntetycznych, co jest odpowiedzią na rosnące oczekiwania konsumentów dotyczące zdrowej żywności.
Interesującym kierunkiem jest również tworzenie globalnych platform wymiany wiedzy na temat uprawy konkretnego gatunku roślin. Internetowe aplikacje adresowane do producentów i handlowców z całego świata mają stać się hubami wiedzy, gdzie dane rynkowe łączą się z fachowym doradztwem technologicznym. Dzięki temu doświadczenia z jednej części świata mogą być szybko implementowane w innej, co zwiększa globalną odporność sektora spożywczego na kryzysy.
Automatyzacja procesów
Przyszłość technologii w rolnictwie to nie tylko oprogramowanie, ale także zaawansowany sprzęt. Na polach coraz częściej pojawiają się roboty do sadzenia, pielenia czy nawożenia. Automatyzacja tych najbardziej pracochłonnych procesów jest odpowiedzią na braki kadrowe w rolnictwie oraz konieczność zwiększenia precyzji pracy.
Kolejnym etapem wdrażania innowacji jest wykorzystanie dronów do wykonywania oprysków. Bezzałogowe statki powietrzne pozwalają na aplikację środków ochrony lub nawozów w sposób niezwykle precyzyjny, docierając w miejsca trudnodostępne dla ciężkiego sprzętu i minimalizując ugniatanie gleby. Testowanie takich rozwiązań zapowiadane jest jako bliska przyszłość, która jeszcze bardziej zracjonalizuje procesy uprawowe.
Doradca i technologie
Postępująca automatyzacja i rozwój AI nie zmniejszą zapotrzebowania na wiedzę ludzką. W dobie nadmiaru danych i skomplikowanych narzędzi rola doradcy biznesowego i technologicznego staje się kluczowa. Systemy takie jak Elvio czy platformy monitorujące wymagają odpowiedniej konfiguracji i interpretacji wyników przez ekspertów.
Doradztwo ewoluuje w stronę multidyscyplinarną. Specjaliści z Agraves podkreślają, że współczesny doradca musi łączyć wiedzę z zakresu agronomii, prawa, podatków, innowacji oraz odnawialnych źródeł energii. Technologia jest jedynie narzędziem, które w rękach doświadczonego doradcy pozwala na podjęcie lepszych decyzji – czasem polegających na wdrożeniu nowoczesnego rozwiązania, a czasem na odradzeniu inwestycji, która w danej specyfice gospodarstwa nie przyniesie zwrotu.