Czytasz dzięki

Fiskus zablokuje konto na wszelki wypadek

opublikowano: 25-07-2017, 22:00

Skarbówce spodobał się przepis, który pozwala jej dysponować np. lokatą terminową przedsiębiorcy. Po co? Aby nie uciekł od zobowiązań

Z roku na rok fiskus coraz chętniej sięga po przepis, który pozwala na np. zamrożenie podatnikowi określonych kwot na jego rachunku bankowym. To jedna z form tzw. zabezpieczenia wykonania zobowiązań podatkowych. Z doświadczeń doradców podatkowych wynika, że jest wykorzystywana najczęściej przy kontrolowaniu rozliczeń podatku od towarów i usług (VAT). Jednocześnie, ich zdaniem, nierzadko jest stosowana na wyrost, wpędzając przedsiębiorców w nie lada kłopoty.

MILION TO NIE ARGUMENT: Adwokat Jarosław Ziobrowski zwraca uwagę, że organy podatkowe swoje decyzje o zastosowaniu zabezpieczenia zobowiązania podatkowego tłumaczą np. wysokością zaległych należności. — Według sądów to nie jest argument za zastosowaniem zabezpieczenia, nawet gdy zaległość to 1 mln zł — mówi adwokat.
Wyświetl galerię [1/2]

MILION TO NIE ARGUMENT: Adwokat Jarosław Ziobrowski zwraca uwagę, że organy podatkowe swoje decyzje o zastosowaniu zabezpieczenia zobowiązania podatkowego tłumaczą np. wysokością zaległych należności. — Według sądów to nie jest argument za zastosowaniem zabezpieczenia, nawet gdy zaległość to 1 mln zł — mówi adwokat. Fot. Marek Wiśniewski

Gwarancje, weksle, zastawy

Praktyka jest mniej więcej taka: organ podatkowy wszczyna kontrolę dotyczącą wywiązywania się przez firmę z obowiązków wobec fiskusa i jednocześnie, nie znając jeszcze jej wyniku, wydaje decyzję o zabezpieczeniu wykonania zobowiązania podatkowego, czyli np. blokuje podatnikowi w określony sposób działania na koncie. Według wyjaśnień Ministerstwa Finansów (MF) dla „Pulsu Biznesu”, zabezpieczenia można dokonać zgodnie z art. 33d par. 2 Ordynacji podatkowej, czyli poprzez gwarancję bankową lub ubezpieczeniową, poręczenie banku, weksel z poręczeniem wekslowym banku, czek potwierdzony przez bank, zastaw rejestrowy na prawach papierów wartościowych czy uznanie kwoty na rachunku depozytowym organu podatkowego. Zabezpieczenie może też polegać na pisemnym, nieodwołalnym upoważnieniu organu podatkowego, potwierdzonego przez bank lub spółdzielczą kasę oszczędnościowo-kredytową,do wyłącznego dysponowania pieniędzmi zgromadzonymi na rachunku lokaty terminowej.

— Taka blokada na koncie paraliżuje finansowanie działalności, niekiedy może prowadzić do zamknięcia firmy czy jej upadku. Przedsiębiorca nie może np. korzystać z kredytu obrotowego, jeśli taki posiada, czy z nadwyżki w zyskach z działalności. Można to zrozumieć, jeśli faktycznie ma coś na swoim sumieniu. Sądzę jednak, że takie zabezpieczenia przyszłych zaległości podatkowych, stosowane coraz częściej, są nadużywane przez organy skarbowe, nawet w sprawach o rzekome oszustwa w VAT. Są wykorzystywane nadmiernie, czemu sprzyja nieprecyzyjny przepis ordynacji — mówi adwokat Jarosław Ziobrowski, partner w kancelarii Kurpisz Ziobrowski. Art. 33 ordynacji zezwala na stosowanie zabezpieczeń, jeżeli zachodzi uzasadniona obawa, że zobowiązanie nie zostanie wykonane, w szczególności gdy podatnik trwale nie reguluje danin o charakterze publicznoprawnym albo zbywa majątek, mogąc w ten sposób utrudnić lub udaremnić ich egzekucję.

— Przepis jest sformułowany nieostro i takie decyzje zapadają także wtedy, gdy stan finansów podatnika nie zagraża mu niewypłacalnością ani gdy nie pozbywa się on majątku. Fiskus wykorzystuje furtkę, którą otwiera zwrot „w szczególności”, użyty w ordynacji do wskazania przykładowych, najistotniejszych podstaw do zastosowania zabezpieczenia. Uznaje, że może sięgnąć po to uprawnienie z innych, niewymienionych w ustawie powodów. Rzecz w tym, że w wielu przypadkach ich odpowiednio nie uzasadnia, tylko ogólnie stwierdza, że według jego badań może być problem z zapłatą podatków. Często powołuje się na dużą zaległość. Jednak według sądów wysokość zadłużenia, nawet gdyby to był 1 mln zł, nie jest przesłanką do wydania decyzji o zabezpieczeniu podatkowym — podkreśla adwokat.

„Wytyczne” NSA

„Sam rozmiar uszczupleń podatkowych i skala nieprawidłowości w księgach podatkowych nie mogą stanowić wystarczającej podstawy do twierdzenia przez organy podatkowe, że przyszłe zobowiązanie nie zostanie wykonane. Nawet wysoka kwota uszczuplenia sama w sobie nie stwarza uzasadnionej obawy niewykonania zobowiązania podatkowego. Należy mieć również na uwadze sytuację finansową podatnika, w tym wielkość jego majątku mogącego pokryć ewentualne przyszłe zobowiązania publicznoprawne” — czytamy w wyrokuNaczelnego Sądu Administracyjnego (NSA) z 14 marca tego roku (sygn. II FSK 1705/15). Powołując się w nim na wiele wcześniejszych swoich orzeczeń, a także wojewódzkich sądów administracyjnych (WSA), NSA przypomniał też m.in., że podjęcie decyzji o zabezpieczeniu przed wydaniem rozstrzygnięcia ustalającego wysokość zobowiązania podatkowego albo ją określającego może być dokonane jedynie wówczas, gdy organ podatkowy dysponuje dowodami, że zobowiązanie to może nie zostać wykonane. Stwierdził ponadto, że ciężar wykazania takich obaw spoczywa na organie podatkowym i że w uzasadnieniu decyzji o zabezpieczeniu powinien on wyraźnie wskazać przyczyny, dla których je ustanawia, a o ich istnieniu muszą świadczyć przywołane dowody zgromadzone w sprawie.

— Według sądów, ten przepis należy stosować rozważnie. Tymczasem w decyzjach o zabezpieczeniu nierzadko brakuje odpowiednich porównań majątkowych, dogłębnej analizy sytuacji i oceny, czy majątek zbywano — zwraca uwagę Jarosław Ziobrowski. W jednej z takich decyzji organ stwierdził, że przedsiębiorca równoważy należny VAT z podatkiem naliczonym i w związku z tym nie wykazuje kwot podatku należnego do wpłaty lub płaci niewielkie. Organ podatkowy skomentował w uzasadnieniu, że to świadczy o nieracjonalnym prowadzeniu działalności gospodarczej, która powinna być wykonywana z nastawieniem na zysk. Andrzej Dmowski, adwokat w Russell Bedford, też uważa, że przesłanki wydania decyzji zabezpieczającej są nieprecyzyjne i niejednoznaczne. Zaznacza jednak, że w systemie prawnym nie da się uciec od sformułowań ogólnych czy niedookreślonych i problem związany z zabezpieczeniem zobowiązań podatkowych leży w praktyce stosowania ich przez organy skarbowe. — Większość tych decyzji jest oparta na badaniu danych finansowych podatników, w szczególności sprawozdań finansowych, a także deklaracji podatkowych. To, co rzuca się w oczy przy analizie ich uzasadnień, to przede wszystkim wyciąganie błędnych wniosków z posiadanych informacji. Sposób przedstawiania danych finansowych przez organ sugerowałby, że celem postępowania zabezpieczającego samym w sobie jest wydanie decyzji, bez względu na rzeczywistą sytuację finansową podatnika. Nie można jednak wykluczyć, że błędy w wydawaniu decyzji zabezpieczających wynikają z braku narzędzi do ich analizy — twierdzi Andrzej Dmowski.

cc937a7e-4287-11ea-b77f-2e728ce88125
Puls Firmy
Użyteczne informacje dla mikro-, małych i średnich firm. Porady i przekrojowe artykuły, dzięki którym dowiesz się, jak rozwinąć biznes
ZAPISZ MNIE
Puls Firmy
autor: Sylwester Sacharczuk
Wysyłany raz w tygodniu
Sylwester Sacharczuk
Użyteczne informacje dla mikro-, małych i średnich firm. Porady i przekrojowe artykuły, dzięki którym dowiesz się, jak rozwinąć biznes
ZAPISZ MNIE

Administratorem Pani/a danych osobowych będzie Bonnier Business (Polska) Sp. z o. o. (dalej: my). Adres: ul. Kijowska 1, 03-738 Warszawa.

Kliknij w link w wiadomości, aby potwierdzić subskrypcję newslettera.
Jeżeli nie otrzymasz wiadomości w ciągu kilku minut, prosimy o sprawdzenie folderu SPAM.

Zwraca uwagę, że do prawidłowej interpretacji danych finansowych potrzebna jest wiedza z obszaru ekonomii. Prawnicza jest w tym przypadku swego rodzaju „dodatkiem”. Zdecydowanie negatywnie ocenia te regulacje Mariusz Kawczyński, radca prawny, doradca podatkowy w kancelarii Kawczyński Korytkowska Partyka. Jego zdaniem, przepisy pozwalają na nieskrępowane zajmowanie wyimaginowanych zaległości podatkowych przed dokonaniem oceny działalności władz skarbowych przez niezależne sądy administracyjne.

Wygaśnięcie zabezpieczenia

Decyzja o zabezpieczeniu wygasa: po upływie 14 dni od doręczenia decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego, z dniem doręczenia decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego, z dniem doręczenia decyzji określającej wysokość zwrotu podatku. Wygaśnięcie decyzji o zabezpieczeniu nie narusza zarządzenia zabezpieczenia wydanego na podstawie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

— W praktyce zająć można w blasku prawa bezkarnie każdy domierzony podatek i spowodować w kilka chwil utratę płynności finansowej każdego podatnika — mówi Mariusz Kawczyński.

Odwołanie, potem skarga

Zabezpieczenia są aktualne przez cały czas prowadzenia kontroli, a te nierzadko się przedłużają, zwłaszcza gdy po ich rozpoczęciu kontrolujący postawią tezę, że przedsiębiorca uczestniczy w oszustwie karuzelowym, co wymaga sprawdzenia całego łańcucha kontrahentów. Na wygaśnięcie zabezpieczenia trzeba czekać, aż zapadnie decyzja tzw. wymiarowa dotycząca wysokości podatku czy jego zwrotu, co może nastąpić po pół roku i później. Przedsiębiorca może co prawda odwołać się od decyzji o zabezpieczeniu do dyrektora izby administracji skarbowej, ale musi liczyć się z jego negatywnym stanowiskiem. Wówczas pozostaje skarga do WSA, a potem do NSA.

— Na rozstrzygnięcie odwołania można czekać kilkanaście miesięcy. W tym czasie zabezpieczenie, blokujące konto bankowe, trwa — wyjaśnia Jarosław Ziobrowski. Jego zdaniem, organy podatkowe chętnie sięgają po to rozwiązanie w sprawach dotyczących VAT. Nawet gdy nie mogą konkretnie uzasadnić nieprawidłowości w rozliczaniu tego podatku. Rozpoczynają kontrolę i wydają decyzje o zabezpieczeniu, powołując się na podstawę prawną jej wydania, bez podawania szczegółowych argumentów. Na pytanie „PB” o to, w jakich sytuacjach najczęściej organy sięgają po ten instrument, resort finansów wyjaśnił, że przypadki jego zastosowania określa wspomniany art. 33 Ordynacji podatkowej — przytaczając jego treść. Z przekazanych danych statystycznych wynika, że w ostatnich trzech latach liczba decyzji o zabezpieczeniu zobowiązań podatkowych stale rosła. Według doradców podatkowych, ten rok może zamknąć się dużo wyższym ich wzrostem niż w poprzednich latach.

Wyjaśnienia MF — stosowanie zabezpieczeń

Przypadki zastosowania zabezpieczenia wykonania zobowiązań podatkowych zostały określone w art. 33 Ordynacji podatkowej.

Przed terminem płatności

Ministerstwo Finansów wyjaśnia, że zgodnie z tym przepisem zobowiązanie podatkowe przed terminem płatności może być zabezpieczone na majątku podatnika, a w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim także na majątku wspólnym — jeżeli zachodzi uzasadniona obawa, że nie zostanie ono wykonane, a w szczególności gdy podatnik trwale nie uiszcza wymagalnych zobowiązań o charakterze publicznoprawnym lub dokonuje czynności polegających na zbywaniu majątku, które mogą utrudnić lub udaremnić egzekucję.

W postępowaniu i kontrolach

Według wskazanego przepisu zabezpieczenia można dokonać również w toku postępowania podatkowego, kontroli podatkowej lub kontroli celno-skarbowej, przed wydaniem decyzji: — ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego, — określającej wysokość zobowiązania podatkowego, — określającej wysokość zwrotu podatku. MF dodaje też, że zabezpieczenia można dokonać również na majątku osób trzecich, tj. płatnika, inkasenta oraz osób, wobec których orzeczono o odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki lub innej osoby prawnej, jak i na majątku podatnika, wobec którego orzeczono o odpowiedzialności podatkowej za zaległości podatkowe podmiotu dokonującego na jego rzecz dostawy towarów na zasadach określonych w ustawie o VAT. To wynika z art. 33b ordynacji.

W dwóch trybach

Decyzja o zabezpieczeniu może być zrealizowana w dwóch trybach: zgodnie z Ordynacją podatkową lub ustawą o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Jeżeli zostanie złożony wniosek o zabezpieczenie w pierwszej formie, wówczas w trybie postępowania egzekucyjnego (w zakresie objętym wnioskiem) może być zastosowane po wydaniu postanowienia o odmowie przyjęcia zabezpieczenia. Jeżeli złożono go po ustanowieniu zabezpieczenia według procedur egzekucyjnych w administracji, to zakres tego zabezpieczenia jest uchylany lub zmieniany, w zakresie przyjętego zabezpieczenia.

© ℗
Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych” i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Podpis: Iwona Jackowska

Polecane