Od 2000 r. odbywają się bowiem corocznie konferencje na temat różnych aspektów ładu korporacyjnego w polskich spółkach publicznych i niepublicznych. Jednym z rezultatów tych konferencji jest utworzenie Forum Corporate Governance, które to Forum powołało z kolei Komitet Dobrych Praktyk. Komitet ten opracował w lutym 2002 r. zbiór zaleceń dla spółek – wyróżniono w nim pięć „Zasad ogólnych” i 48 zaleceń szczegółowych dotyczących: organizacji walnych zgromadzeń akcjonariuszy, pracy rad nadzorczych i zarządów spółek, a także relacji spółki z osobami i instytucjami zewnętrznymi.
Pierwszy dokument pt. „Dobre praktyki w spółkach publicznych 2002” został przyjęty przez władze Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie, a następnie przesłany poszczególnym spółkom do ewentualnej akceptacji. Do 1 lipca 2003 r. spółki miały obowiązek ustosunkowania się poprzez złożenie stosownego oświadczenia w myśl zasady „stosuj lub wyjaśnij dlaczego nie stosujesz”.
Jak możemy przeczytać w książce Jana Jeżaka „Ład korporacyjny” (Wydawnictwo C.H. Beck, 2010), implementacja tego dokumentu jest generalnie oceniana jako sukces środowiska działającego na rzecz rozwoju polskiego rynku kapitałowego. Nie był to sukces szybki ani bezproblemowy, mimo to polscy emitenci okazali się otwarci, elastyczni oraz świadomi roli dobrego ładu korporacyjnego.
Ze statystyki opublikowanej w listopadzie 2005 r. przez GPW wynika, że liczba spółek deklarujących przestrzeganie „Dobrych praktyk…” wynosiła 246 (na 254 spółki ogółem notowane wtedy na GPW).
Kolejną wersję dobrych praktyk pt. „Dobre Praktyki Spółek Notowanych na GPW” opublikowano latem 2007 r. Uaktualnione 32 zasady podzielono na cztery części: „Rekomendacje dotyczące dobrych praktyk spółek giełdowych”, „Dobre praktyki realizowane przez zarządy spółek giełdowych”, „Dobre praktyki stosowane przez członków rad nadzorczych” oraz Dobre praktyki stosowane przez akcjonariuszy”.
Od kwietnia 2001 r. działa Polskie Forum Corporate Governance, zainicjowane przez Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową w Gdańsku. Forum przygotowało i zaprezentowało już w grudniu 2001 r. projekt Kodeksu nadzoru korporacyjnego dla spółek publicznych jako materiał do konsultacji. Punktem wyjścia przy opracowaniu kodeksu była diagnoza najważniejszych słabości corporate governance w polskich spółkach publicznych (przeprowadzono analizę zapisów statutowych w 120 spółkach giełdowych), a następnie na podstawie zaleceń OECD, kodeksów brytyjskich (Cadbury'ego i Hampela) oraz zaleceń Europejskiego Stowarzyszenia Dealerów Papierów Wartościowych (EASD) zbudowano odpowiedni zestaw wskazówek dla polskich spółek. Kodeks składa się z siedmiu rozdziałów zawierających łącznie 51 zaleceń. Interesującym uzupełnieniem tego dokumentu jest rating ładu korporacyjnego w polskich spółkach giełdowych, bazujący na metodologii R. La Porty oraz dostosowaniu tej metodologii do warunków Europy Centralnej i Wschodniej – propozycja K. Pistora i innych.
Swoją ocenę skuteczności wdrażania dobrych praktyk korporacyjnych przez spółki notowane na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie prowadzi również Kapituła Ratingu Inwestorów Instytucjonalnych, funkcjonująca od 2003 r. przy Polskim Instytucie Dyrektorów w Warszawie. Kapituła grupująca ekspertów reprezentujących działające w Polsce fundusze emerytalne, inwestycyjne oraz kapitałowe przyjęła za punkt wyjścia zasady oceny ładu korporacyjnego, opracowane przez OECD oraz międzynarodową agencję ratingową Standard & Poor's. W ślad za propozycją OECD przyjęto 12 kryteriów oceny, podzielonych na cztery następujące obszary:
1. Struktura właścicielska spółki:
a) przejrzystość struktury właścicielskiej,
b) stopień koncentracji własności i wpływ dominujących właścicieli.
2. Walne zgromadzenie akcjonariuszy i relacje między akcjonariuszami i innymi grupami interesów:
a) informacja zapewniająca równe traktowanie akcjonariuszy na walnych zgromadzeniach,
b) głosowanie i procedury na walnych zgromadzeniach,
c) prawa właścicieli.
3. Przejrzystość finansowa i dostępność informacji:
a) jakość i zawartość informacji udostępnianych przez spółkę,
b) terminowość i dostępność ujawnianej informacji,
c) niezależność i status audytora badającego sprawozdania finansowe spółki.
4. Struktura rady nadzorczej i procesy w niej zachodzące:
a) struktura rady nadzorczej i jej skład,
b) rola i efektywność działań rady nadzorczej,
c) funkcjonowanie i rola niezależnych członków rady nadzorczej,
d) zasady wynagradzania zarządu spółki.
W ramach każdego kryterium oceniane spółki mogły uzyskać ocenę w skali od -5 do +5. W ocenianym 2006 roku najwyższe oceny uzyskało pięć spółek publicznych: Agora, Apator, Kęty, Koelner, Kruk, Millenium, MOL, PBG, Pekao, Polimexms. Niestety, oceną objęto jedynie 65 spółek, gdyż tylko tyle zechciało wypełnić ankietę przesłaną drogą elektroniczną przez Polski Instytut Dyrektorów.
Powyższa ocena ma zatem mocno ograniczony zasięg podmiotowy, ale mimo to należy ją ocenić jako ważny element polskiego ładu korporacyjnego oraz płaszczyznę porównania naszej praktyki ze standardami światowymi.
Artykuł powstał na podstawie fragmentu książki Jana Jeżaka „Ład korporacyjny” (Wydawnictwo C.H. Beck, 2010) – rozdział 10 „Kodeksy dobrych praktyk jako istotny element współczesnego ładu korporacyjnego”, podrozdział 10.2. „Proces implementacji dobrych praktyk korporacyjnych w Polsce”, str. 261-265. Wykorzystanie za wiedzą Wydawcy.
