Czym kierują się klienci przy zakupach? Z badań wynika, że przede wszystkim jakością i ceną, a zaraz po nich marką produktu.
Marka, nazywana też znakiem towarowym, bywa jednym z najcenniejszych aktywów firmy. Wartość takich marek, jak Orlen, Era czy TP, osiąga ponad miliard zł. Znaki towarowe pozwalają ich właścicielom utrzymywać porządek na rynku i eliminować praktyki wprowadzające w błąd, takie jak na przykład oferowanie przez oszukańcze firmy kiepskich produktów pod marką świadczącą o wysokiej jakości.
Uprzedzić konkurentów
— Aby konkurencja nie podszyła się pod nasz znak towarowy, najlepiej zgłosić go w Urzędzie Patentowym przed wprowadzeniem produktu na rynek. Właściciel znaku może zabronić innym firmom z branży używania tego samego, a nawet podobnego określenia — radzi Anna Zakrocka, kierownik zespołu znaków towarowych w Przedsiębiorstwie Rzeczników Patentowych Patpol.
Co może być znakiem towarowym? Słowo, grafika, forma przestrzenna, dźwięki (w formie zapisu nutowego) albo kombinacja tych elementów. Często znak pokrywa się z nazwą czy logo firmy.
— Aby zarejestrować znak towarowy, musi on wystarczająco odróżniać towary lub usługi firmy od towarów i usług innych przedsiębiorstw. Nie może to być oznaczenie, które weszło do języka potocznego albo tylko opisujące rodzaj, przeznaczenie czy właściwości produktu — podkreśla Anna Zakrocka.
Orange może zatem funkcjonować jako marka sieci komórkowej, ale nie jako znak towarowy owoców czy warzyw. Na tej zasadzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł niedawno, że nie można uzyskać monopolu na nazwę Mocne dla papierosów.
W kraju i w Unii
Znaki rejestruje się na podstawie ustawy Prawo własności przemysłowej z 30 czerwca 2000 r. Można je zgłaszać dla towarów i usług, które są klasyfikowane na podstawie Międzynarodowej Klasyfikacji Towarów i Usług (tzw. klasyfikacji nicejskiej). Dzieli ona towary na 34 klasy, a usługi — na 11 klas.
— Te same znaki można rejestrować w różnych klasach. Przykładem Mars oznaczający papierosy, ale również batony — zaznacza Anna Zakrocka.
Ochrona krajowa znaku wynika ze zgłoszenia w Urzędzie Patentowym RP i jest ograniczona do terytorium Polski. Można także zarejestrować tzw. wspólnotowy znak towarowy, ważny w całej Unii. Wniosek trzeba złożyć w unijnym Urzędzie Harmonizacji Rynku Wewnętrznego, także za pośrednictwem Urzędu Patentowego. Koszty wspólnotowej rejestracji są kilkakrotnie wyższe od krajowej.
Trzy lata w kolejce
We wniosku o udzielenie prawa ochronnego podajemy swoją nazwę i adres, opisujemy znak wraz z elementami, które mają być chronione, np. określoną kolorystyką. Wymieniamy też towary i usługi, dla których znak jest przeznaczony, z podaniem odpowiednich klas (zgodnie z klasyfikacją nicejską). Wniosek może przedstawić osoba upoważniona do reprezentowania firmy. Zgłoszony znak po trzech miesiącach zostanie opublikowany w „Biuletynie Urzędu Patentowego”.
— Od zgłoszenia do udzielenia prawa ochronnego mogą minąć nawet trzy lata. Znak uzyska ochronę, jeśli dostatecznie odróżnia nasz towar. Czyli nie jest zbyt opisowy, nie przypomina zbytnio znaków, które uzyskały już prawa ochronne w Polsce i spełnia wymagania prawa własności przemysłowej — wyjaśnia Anna Zakrocka.
A wymagań jest sporo. Znak nie może na przykład zawierać skrótów nazw lub symboli państwowych, wprowadzać nabywców w błąd czy być sprzeczny z dobrymi obyczajami. Jeśli spełnia wymagania ustawowe, otrzymujemy warunkową decyzję o udzieleniu prawa ochronnego. Wygasa ona, jeśli w ciągu trzech miesięcy nie wniesiemy opłaty za rejestrację znaku (60 zł za publikację o udzielonym prawie w „Biuletynie Urzędu Patentowego” i 350 zł za każdą klasę towarową do trzech klas lub 400 zł za każdą klasę powyżej trzech).
Jeżeli urząd stwierdzi, że są przeszkody do udzielenia prawa ochronnego, informuje o tym pisemnie i wyznacza termin, w którym można odnieść się do jego uwag. Zgłoszonego znaku nie wolno poprawiać, ale można na przykład zawęzić wykaz produktów. Jeżeli urząd nie uwzględni wyjaśnień, przysługuje nam wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Jeśli znów dostaniemy odmowę, pozostaje skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego.
Powtórka co dekadę
Prawo ochronne na znak towarowy przyznaje się na dziesięć lat.
— Pomocy prawnej w zakresie zgłaszania i rejestracji znaków towarowych udzielają kancelarie rzeczników patentowych. W ograniczonym zakresie i bezpłatnie poradzi też dział informacji Urzędu Patentowego — podpowiada Monika Więckowska, dyrektor departamentu zgłoszeń w tym urzędzie.