Kearney: Pięć trendów na pięć lat

opublikowano: 29-12-2020, 20:00

Pogorszenie sytuacji budżetowej, izolacjonizm, jeszcze większa marginalizacja grup wykluczonych, trudności z dostępem do żywności oraz gorączka przejęć – to czeka świat w latach 2021-26.

Pięciolatki mogą się kojarzyć z czasami socjalizmu, ale warto mieć plan przekraczający najbliższe 12 miesięcy. Firma doradcza Kearney co roku przygotowuje raport o trendach na najbliższe pięć lat. Po szalonym 2020 r. wszystkie związane są z pandemią.

1. Oblężone rządy

Międzynarodowy Fundusz Walutowy (MFW) szacuje, że ogłoszone przez rządy na świecie środki fiskalne (dodatkowe wydatki lub utracone dochody, wsparcie płynności, w tym pożyczki, gwarancje i zastrzyki kapitałowe) do 11 września 2020 r. wyniosły 11,7 mld USD. To 12 proc. światowego PKB.

– W Polsce całkowita wartość tarczy liczonej jako suma wielkości wydatków budżetowych, utraconych przychodów ze względu na walkę z pandemią, wsparcia przedsiębiorstw przez PFR (szacowane na 100 mld zł), gwarancji kredytowych i mikropożyczek, to 11,7 proc. PKB w 2020 r. Polska plasuje się na 22. miejscu wśród 64 państw, będąc za większością krajów rozwiniętych (średnio 20 proc. PKB), ale przed większością krajów rozwijających się (średnio 5,2 proc. PKB). Polska zwiększyła zaangażowanie finansowe w walkę z COVID-19 po publikacji raportu MFW, podobnie jak wiele innych krajów – mówi Krystian Kamyk, partner i dyrektor zarządzający warszawskiego biura firmy Kearney.

Deficyty budżetowe dramatycznie wzrosły. W Polsce deficyt na poziomie 109,3 mld zł stanowi 5 proc. PKB.

– Wzrost deficytu budżetowego będzie znaczący, ale nie tak duży, jak w przypadku wielu krajów rozwiniętych, które zdecydowały się na jeszcze większe niż Polska wydatki na tarczę antykryzysową. Polska ma też wciąż niższe zadłużenie niż kraje rozwinięte. Takie porównania bywają jednak niebezpieczne, ponieważ z wielu względów bogatsze kraje mogą pozwolić sobie na większe zadłużenie – podkreśla Krystian Kamyk.

Autorzy raportu uważają, że współpraca rządów z biznesem odbywa się na skalę niespotykaną od II wojny światowej. Przykłady: w USA General Motors zaczął produkować respiratory, 3M – maski N95, a w Niemczech badania próbek odbywają się w prywatnych laboratoriach.

- W przypadku Polski ten trend różni się tym, że zwrot państwa w stronę biznesu nie odbywa się z udziałem sektora prywatnego, tak jak jest to na świecie, lecz z udziałem spółek skarbu państwa, które w znacznym stopniu zostały zaangażowane w walkę z pandemią. Wśród przykładów można wymienić choćby: delegowanie pracowników do obsługi infolinii zajmujących się COVID-19, produkcję środków do dezynfekcji, pomoc w budowie szpitali tymczasowych czy planowany udział spółek skarbu państwa w procesie szczepień przeciw COVID-19 – mówi Krystian Kamyk.

2. Samowystarczalność

Gdy wiosną brakowało sprzętu medycznego, rządy ograniczały ich eksport i gromadziły zapasy. Niektóre kraje, np. Rosja, Chiny i Indie, zainwestowały w badania nad własną szczepionką. W czerwcu amerykański Kongres zaproponował 22 mld USD w ulgach podatkowych i grantach na wsparcie krajowej produkcji czipów, aby uniknąć uzależnienia od Chin. Te natomiast zatrudniły krajowe firmy do opracowania metod śledzenia kontaktów.

Wszystkie kraje będą się przygotowywać na przyszłe kryzysy, wspierając rozwój krajowych sektorów, m.in.produkcji żywności, energii i przemysłu. UE zwiększyła pomoc dla rolnictwa, oferując najbardziej dotkniętym rolnikom do 7 tys. EUR. Niektóre kraje członkowskie posunęły się jeszcze dalej, np. Czechy wprowadziły przepis, który przewiduje, że co najmniej 85 proc. żywności w sklepie spożywczym będzie wytwarzane w kraju (do 2027 r.). USA wspierają farmerów 16 mld USD. Kraje Bliskiego Wschodu zamierzają wpłynąć na wzrost produkcji lokalnej za pomocą ceł, a Singapur inwestuje w farmy wertykalne.

- Ten trend może okazać się dla Polski źródłem zarówno korzyści jak zagrożeń. Polska jest jednym z największych beneficjentów otwierania rynków i rosnącej globalizacji, m.in. dzięki przewadze nadal stosunkowo niskich kosztów pracy. Trend w kierunku samowystarczalności oznacza tymczasem m.in. przenoszenie produkcji czy usług z krajów rozwijających się (w tym przede wszystkim Azji, ale również Europy Środkowo-Wschodniej) do państw rozwiniętych. Jeżeli państwom zachodnim wystarczy przenoszenie działalności do Unii Europejskiej, polskie firmy mogą wręcz stać się beneficjentem relokacji, np. z Azji, jednak w przypadku presji do przenoszenia do poszczególnych państw, mogą ucierpieć polskie sektory produkcyjny i usługowy, który w istotnym stopniu działa na rzecz klientów z Europy Zachodniej – uważa Krystian Kamyk.

3. Porzucone grupy społeczne

Raport firmy Kearney przewiduje, że grupy często pozostawione same sobie – mniejszości, nisko wykwalifikowani pracownicy, studenci, dzieci, pracujące matki – będą jeszcze bardziej zmarginalizowane.

Z opublikowanego we wrześniu badania Save the Children wynika, że ponad 1,6 mld uczniów dotknęło zamknięcie szkół, a mniej niż 1 proc. dzieci z ubogich domów ma dostęp do internetu. Zdalna nauka wpłynęła na pracę z domu rodziców, głównie kobiet, które zapewniają prawie 70 proc. opieki na dziećmi w godzinach pracy. W USA we wrześniu z tego powodu z rynku pracy zniknęło 860 tys. kobiet. To spowoduje m.in., większą koncentrację firm na benefitach związanych z wychowaniem dzieci, żeby zniechęcić kobiety do odchodzenia ze względu na cięższe obowiązki domowe. Niektóre już oferują wirtualne zajęcia dla dzieci swoich pracowników.

4. Problemy w dostępie do żywności

Na horyzoncie widnieje światowy kryzys żywności, który najmocniej dotknie kraje rozwijające się. W tym roku z dostępem do jedzenia mogło mieć problem 265 mln ludzi wobec 130 mln w 2019 r. Dostawy maleją ze względu na obostrzenia w handlu i przerwy w produkcji wywołane pandemią, a wynagrodzenia, czyli siła nabywcza konsumentów, spadają. Przemysł spożywczy dostosowuje się do ich ograniczonych możliwości nabywczych, wprowadzając obniżki czy ekonomiczne opakowania. Żywność drożeje — w porównaniu z okresem majowych lockdownów w październiku była o 8 proc. droższa, a ceny podstawowych produktów skoczyły o 16,5 proc. W Polsce od stycznia do sierpnia żywność podrożała o 6 proc.

- Problemy w dostępie do żywności dotyczą głównie Afryki, Ameryki Południowej i Azji, gdzie udział mieszkańców tym dotkniętych to odpowiednio 53, 31 i 21 proc. Polska tymczasem jest w czołówce globalnych eksporterów netto żywności, w rezultacie – podobnie jak w przypadku innych bogatszych krajów – potencjalną konsekwencją COVID-19 może być raczej zmiana przyzwyczajeń konsumenckich uboższej części populacji i wybór tańszych, czasem również mniej zdrowych, produktów – mówi Krystian Kamyk.

Autorzy raportu przewidują, że przemysł spożywczy czekają zmiany w dystrybucji (dziś 30 proc. żywności marnuje się, zanim dotrze do konsumenta). Niewykluczone, że branża wykorzysta blockchain do śledzenia towarów. Opakowania mogą się zmniejszyć, żeby obniżyć koszty, lub zwiększyć, by oferować rodzinne porcje. Sklepy jeszcze bardziej rozwiną sprzedaż online.

5. Konsolidacja rynku, fuzje i przejęcia

Od stycznia do maja 2020 r. Alphabet, Amazon, Apple, Facebook i Mircrosoft ogłosiły 19 przejęć, najwięcej od 2016 r. W III kw. transakcje się nie zatrzymały — ich wartość przekroczyła 200 mld USD, sięgając najwyższego poziomu od 20 lat. Przejęcia są też w branżach, które ucierpiały przez pandemię, np. w liniach lotniczych (np. American Airlines i JetBlue ogłosiły partnerstwo) czy turystyce. Jednocześnie zaostrzają się zasady dotyczące przejęć przez zagraniczne firmy. Niemcy w maju poszerzyły przepisy o firmy z sektora zdrowia i obniżyły wartość transakcji wymagającej zgody rządu. Australia obniżyła w marcu 2020. próg z 1,1 mld USD do zera. W maju Japonia uznała ponad 500 firm za kluczowe dla bezpieczeństwa narodowego. Nowe przepisy wprowadziły też m.in. Wielka Brytania, Francja, Hiszpania, Włochy, Węgry, Czechy, Polska, Indie i Kanada.

© ℗
Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych” i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Polecane