Zwrot podatku i efektywność sądów to problemy, które mogą napotkać podatnicy.
Uchwalenie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej wiązało się z nowelizacją ordynacji podatkowej. Znowelizowane regulacje ordynacji, w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2005 r., powinny rozwiać większość wątpliwości związanych z praktycznym zastosowaniem przepisów stanowiących o urzędowych interpretacjach prawa podatkowego pochodzących od Ministra Finansów, jak również pisemnych informacji o zakresie stosowania tego prawa w sprawach indywidualnych.
Zwrot podatku
Nowelizację i jej kierunek należy ocenić pozytywnie, jednakże nie sposób nie zgłosić uzasadnionych zastrzeżeń, co do niektórych regulacji i ich praktycznego znaczenia. Przepisy art. 14 i następnych ordynacji, traktujące o interpretacjach, nie dają odpowiedzi m.in. na kwestię zasad dochodzenia zwrotu kwot zapłaconych przez podatnika (płatnika i inkasenta), stosującego się do indywidualnej interpretacji, zawierającej odmienną ocenę prawną, niż stanowisko przedstawione przez podatnika we wniosku — w sytuacji, gdy interpretacja ta zostanie następnie zmieniona przez organ odwoławczy.
Wówczas podatnik powinien mieć prawo żądania zwrotu wpłaconych kwot wraz z oprocentowaniem za okres od daty zapłaty do daty zwrotu. Przepisy art. 14a-14d ordynacji podatkowej nie przewidują szczególnego trybu zwracania wpłaconych kwot, co prowadzi do wniosku, że zwrotu można będzie dochodzić jedynie na zasadach ogólnych — składając wniosek o stwierdzenie nadpłaty. W konsekwencji podatnik otrzyma oprocentowanie jedynie w szczególnych przypadkach.
Nie można też wykluczyć, że w ocenie organów podatkowych zmiana interpretacji w drodze decyzji organu odwoławczego nie będzie stanowić podstawy do żądania zwrotu wpłaconych kwot przez podatnika. Przepisy stanowią bowiem, że zmiana interpretacji przez organ odwoławczy wywiera skutek na przyszłość. Wówczas podatnik znajdzie się w sytuacji patowej. Jeżeli nie zastosuje się do interpretacji i nie złoży odwołania, albo dyrektor izby skarbowej potwierdzi prawidłowość interpretacji, będzie musiał zapłacić odsetki od zaległości i inne sankcje. Jeżeli natomiast zastosuje się do interpretacji, a ta zostanie zmieniona na jego korzyść, może nie odzyskać wpłaconych kwot.
Cokolwiek zrobi podatnik, poniesie uszczerbek finansowy.
Prawo do sądu
Nie można też zapominać o prawie do sądu administracyjnego. Na każdą decyzję w sprawie interpretacji będzie służyć skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Oznacza to, że po 1 stycznia 2005 roku do sądów będzie wpływało więcej spraw. Może to doprowadzić do znacznego wydłużenia terminów załatwiania spraw przed sądami administracyjnymi.
Dodatkowo mając na względzie to, że interpretacja zgodnie z przyjętymi założeniami i zastosowaną nomenklaturą ma pozostać urzędową oceną prawną, pochodzącą od organów administracji podatkowej, można poddać w wątpliwość zasadność przyznanego prawa do sądu administracyjnego.
Dopuszczenie możliwości wnoszenia skarg na interpretacje oznaczać będzie po pierwsze, że o ocenie prawnej decydować będzie sąd administracyjny. Po wtóre w ten sposób sąd będzie wypowiadał się wstępnie o sprawie, która może stać się przedmiotem jego rozstrzygnięcia, w przypadku wydania decyzji we właściwym postępowaniu podatkowym.
Konieczne poprawki
Reasumując, powyższe uwagi mają na celu jedynie wskazanie konieczności wprowadzenia zmian w omawianym zakresie. Powinny one polegać na doprecyzowaniu przyjętych regulacji i wyeliminowaniu tych, które mogą stanowić źródło patologii, tak aby praktyczne zastosowanie znowelizowanych przepisów nie niosło za sobą negatywnych skutków zarówno dla podatników, jak i dla finansów publicznych.
Aleksander Dąbrowski, radca prawny w zespole ds. Postępowań Podatkowych i Sądowych KPMG Tax