W ostatnich latach sytuacja osób niepełnosprawnych na rynku pracy się poprawiła, ale ciągle około 80 proc. jest biernych zawodowo. Są gotowe podjąć wiele wyzwań, ale trzeba im to umożliwić. Dowodzi tego wiele przedsięwzięć realizowanych w poprzednim rozdaniu funduszy unijnych. Na przykład prawie połowa osób z niepełnopsrawnościami, które wzięły udział w programie Centrum Integracji Społecznej we Wrocławiu, znalazła zatrudnienie.
Najpierw uczestniczyły w kursach językowych, komputerowych i poruszaniu się po rynku pracy, a potem odbywały trzymiesięczne płatne praktyki w firmach. Z kolei Opolska Fundacja Dom Rodzinnej Rahabilitacji Dzieci z Porażeniem Mózgowym zorganizowała dla 130 osób zajęcia terapeutyczne, szkolenia i kursy m.in. z autoprezentacji i obsługi kasy fiskalnej, a także praktyki w galerii Twórczości Osób Niepełnosprawnych Biały Kruk. Dla wielu była to pierwsza w życiu praca.
Źródła finansowania
Nowa perspektywa unijna także daje duże możliwości wsparcia osóbom z niepełnosprawnościami. Będzie ono realizowane w regionalnych programach operacyjnych, finansowanych z EFS i Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego. Fundusze unijne mają zmniejszać bariery na drodze do znalezienia i utrzymania zatrudnienia, zakładania i prowadzenia działalności gospodarczej. Poza tym niepełnosprawni będą mogli się ubiegać o sfinansowanie zakupu lub remontu lokalu albo wyposażenia (samochód, komputery, sprzęt biurowy). Fundusze europejskie wspomagają także działania pomocowe dla osób z niepełnosprawnościami, w tym również dzieci. Dofinansowanie może być przyznawane m.in. na sprzęt rehabilitacyjny lub specjalistyczny, warsztaty terapii zajęciowej.
Inicjatywy wspierające osoby z niepełnosprawnościami znajdą źródło finansowania głównie w ramach trzech osi priorytetowych: 8. Rynek pracy (270,8 mln EUR), 9. Region spójny społecznie (232 mln EUR) i 10. Wiedza i kompetencje (204,9 mln EUR). Wpływ na sytuację niepełnosprawnych będą miały również działania finansowane z Regionalnych Programów Operacyjnych (RPO) i Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. To o tyle ważne, że samorządy rozumieją potrzeby i oczekiwania stowarzyszeń działających na rzecz takich osób, samych niepełnosprawnych i ich rodzin, a także znają sytuację na lokalnym rynku pracy.
Trzeba się dostosować
Ale to nie wszystko. W latach 2014-20 większy nacisk będzie położony na to, aby osoby z niepełnosprawnościami miały szerszy dostęp do usług świadczonych przez beneficjentów. Beneficjenci są zobligowani do zapewnienia dostępności cyfrowej i architektonicznej. W praktyce oznacza to, że wszystkie strony internetowe, platformy e-learningowe tworzone przez instytucje oraz w ramach projektów muszą spełniać kryteria dostępności dla osób z niepełnosprawnościami. Ponadto wszystkie spotkania otwarte, pokazy, szkolenia czy konferencje muszą być organizowane w takich miejscach, w do których bez problemu dotrą osoby z ograniczoną sprawnością ruchową.
Ważne jest także, by beneficjent nauczył się elastycznego reagowania w sytuacji, gdy z jego projektu będzie chciała skorzystać osoba niepełnosprawna. Wówczas trzeba jej zapewnić nie tylko dostęp do budynku, ale także zorganizować dojazd, sfinansować osobistego asystenta czy przygotować materiały szkoleniowe w takiej formie, by każdy mógł z nich skorzystać.
Usprawnienia „szyte na miarę”
Bardzo ważne jest także wprowadzenie zasad projektowania uniwersalnego. Oznacza to, że m.in. usługi, infrastruktura, produkty, towary finansowane z pieniędzy unijnych muszą być dostępne dla wszystkich, również dla osób z niepełnosprawnościami. Aby zapewnić udział takich osób w ogólnodostępnych przedsięwzięciach beneficjenci mogą skorzystać z tzw. mechanizmu racjonalnych usprawnień, czyli elastycznego reagowania na potrzeby uczestników i zapewnienia usprawnień „szytych na miarę” (np. transport na miejsce udzielenia usługi, dostosowanie architektoniczne budynków, dostosowanie infrastruktury komputerowej, sfinansowanie usług asystenta dla osoby z trudnościami w poruszaniu się lub tłumaczącego na język łatwy albo migowy).