Tradycyjną konsekwencją zmian na szczytach władzy w Polsce są zmiany kadrowe w spółkach Skarbu Państwa. Zmiany, które następują tym razem, różnią się od poprzednich tym, że odbywają się w warunkach głębokiego sporu politycznego, kryzysu konstytucyjnego oraz bardzo mocnego – nie spotykanego wcześniej - upartyjnienia spółek Skarbu Państwa.
W dyskusji na temat właściwego podejścia do zmian w spółkach państwowych prezentowane są bardzo różne stanowiska. Oczywiście w dużej mierze determinowane są sympatiami politycznymi. Mamy więc z jednej strony oczekiwanie znacznej części opinii publicznej, aby nowy Rząd przeprowadzał zmiany szybko i skutecznie bez względu na koszty. Równolegle zwraca się uwagę na to, że działania takie powinny odbywać się z poszanowaniem prawa i zasad ustanowionych przez poprzednią władzę, albowiem tylko takie działanie nie pogłębia sporu politycznego i kryzysu praworządności. W końcu, są też oczywiście również zwolennicy niedokonywania żadnych zmian.
Spółki nie są jednorodne
W ostatnich dniach zmiany w spółkach Skarbu Państwa utożsamiane są w dużej mierze ze zmianami w spółkach mediów publicznych, w tym w szczególności ze sporem pomiędzy Ministrem Kultury i Radą Mediów Narodowych, dotyczącym kontroli nad Telewizją Polską S.A. W przypadku Telewizji mamy do czynienia co prawda ze spółką prawa handlowego kontrolowaną przez Skarb Państwa, to jednak o szczególnej, bardzo wysokiej pozycji ustrojowej, której działanie znajduję swoje źródło w Konstytucji. Podmiot ten nie działa na zasadach komercyjnych i jest dofinansowany z budżetu państwa.
W tym kontekście przedświąteczna rewolucja w mediach, obejmująca zmiany w organach, a następnie wszczęcie postępowań likwidacyjnych jest czymś szczególnym. Mając charakter incydentalny, Telewizja nie powinna stanowić wzoru dla zmian kadrowych w pozostałych kilkuset podmiotach kontrolowanych przez Państwo. Większość z nich to spółki czysto komercyjne, a w przypadku kilkunastu mamy do czynienia z wielkimi, notowanymi na giełdzie holdingami, o kluczowym znaczeniu dla gospodarki.
Przywracanie standardów
To co naszym zdaniem, powinno być najważniejszym zadaniem nowego Rządu w kontekście spółek Skarbu Państwa to przywrócenie normalności.
Rozumiemy ją jako odpolitycznienie spółek w maksymalnym zakresie (bo pewnie całkowicie jest to niemożliwe) i zasilenie ich niezależnymi ekspertami, którzy będą samodzielnie realizować cele poszczególnych spółek, a nie cele tej czy innej aktualnie sprawującej władzę partii.
Powyższe prowadzi nas do wniosku, że wartością zmian kadrowych w największych spółkach nie powinno być tempo ich realizacji, ale jakość i transparentność postępowań kwalifikacyjnych. Chodzi o to, aby do sektora publicznego wrócili najlepsi.
Drugą istotną kwestią, która jest bardzo ważna w kontekście nowego otwarcia w państwowych spółkach jest zbadanie ich aktualnej kondycji. Każdej zmianie władzy – i tak też było osiem lat temu – towarzyszy nieufność związana z tym co pozostawiają poprzednicy, a także czy zarządzający spółkami kierowali się zawsze ich interesem, czy też może ich decyzje determinowały inne kwestie. Z tego względu kwestią kluczową, jest zapewnienie nowym zarządom i radom nadzorczym wiedzy o działaniach poprzedników, zarówno bezpośrednio od nich, jak również w ramach kompleksowych audytów, czyli badań prawnych i biznesowych wykonywanych przez zewnętrznych doradców.
Przewodnik
Te wszystkie kwestie skłoniły nas do przygotowania Przewodnika o tym jak mogą i powinny przebiegać zmiany w organach spółek Skarbu Państwa. Czujemy się w tym zakresie szczególnie kompetentni, albowiem przez wiele lat pracowaliśmy dla sektora publicznego i na jego styku z biznesem prywatnym. Dodatkowo jedną ze specjalności naszej kancelarii są spory korporacyjne, a przecież aktualna sytuacja w wielu kwestiach przypomina właśnie konflikty właścicielskie w spółkach.
Na kilkudziesięciu stronach naszego przewodnika znajdziecie komplet podstawowych informacji związanych z powoływaniem i odwoływaniem członków organów państwowych spółek. Jakkolwiek na gruncie KSH zasady odwoływania i powoływania członków organów mogą wydawać się oczywiste, o tyle kwestie publicznoprawne dotyczące zarządzania mieniem państwowym, wymogów dla członków organów, zasad wynagradzania i odpowiedzialności takie już nie są.
Zapraszamy do lektury.
