Czytelnik pyta: Czy — jeśli mój kontrahent nie zapłaci mi za wystawioną fakturę — mam możliwość zmniejszenia zapłaconego podatku należnego VAT?
- Zwróciliśmy się w tej sprawie do ekspertów, specjalistów od spraw podatkowych z firmy Deloitte — Michała Kłosińskiego i Wojciecha Ostapowicza. Oto ich odpowiedź:
Ostatnia nowelizacja ustawy o podatku od towarów i usług, która wejdzie w życie 1 czerwca 2005, wprowadza do systemu VAT „ulgę na złe długi” (o uldze tej pisał w „Pulsie Biznesu” 30 kwietnia Marcin Chomiuk z PricewaterhouseCoopers — red.). Daje ona możliwość pomniejszenia podatku należnego przez podatnika, który nie otrzymał zapłaty. W razie skorzystania z tego uprawnienia nabywca (dłużnik) będzie zobowiązany do pomniejszenia podatku naliczonego o kwotę uprzednio odliczonego podatku.
Sprzedawca będzie mógł obniżyć podatek należny w przypadku wierzytelności odpisanych jako nieściągalne, stanowiących koszty uzyskania przychodów w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym. Może to więc wymagać w szczególności uzyskania:
- postanowienia o nieściągalności wydanego przez organ prowadzący postępowanie egzekucyjne oraz uznane przez wierzyciela za odpowiadające stanowi faktycznemu;
- postanowienia sądu o ukończeniu postępowania upadłościowego obejmującego likwidację majątku dłużnika;
- umorzenia postępowania upadłościowego, gdy majątek dłużnika nie wystarcza na pokrycie kosztów postępowania;
- oddalenia wniosku o upadłość obejmującego likwidację majątku dłużnika;
- sporządzenia przez podatnika protokołu stwierdzającego, że przewidywane koszty procesowe i egzekucyjne byłyby wyższe lub równe kwocie wierzytelności.
Nabywcą towarów lub usług może być jedynie czynny podatnik VAT, który nie jest w trakcie postępowania upadłościowego lub likwidacji, a wierzytelności musiały uprzednio być wykazane w deklaracji jako obrót opodatkowany wraz z podatkiem należnym. Ponadto wierzytelności nie mogły zostać uregulowane w jakiejkolwiek formie ani zostać zbyte, a także nie może minąć 5 lat, licząc od początku roku, w którym została wystawiona faktura dokumentująca czynność, z tytułu której powstała wierzytelność.
Korekta VAT dokonywana jest za miesiąc następujący po tym, w którym wierzytelność odpisano jako nieściągalną i zaliczono do kosztów uzyskania przychodów. Wierzyciel musi zawiadomić o niej właściwy urząd skarbowy, wskazując wielkość korygowanych kwot. Ponadto w ciągu 7 dni wierzyciel ma obowiązek zawiadomić o korekcie dłużnika.
Jeżeli po korekcie dłużnik, w całości lub części, ureguluje należność, wierzyciel będzie zobowiązany do podwyższenia kwoty podatku należnego w rozliczeniu za miesiąc, w którym należność została uregulowana
W przypadku nieuregulowania należności w ciągu 28 dni od zawiadomienia przez wierzyciela dłużnik jest obowiązany do obniżenia podatku naliczonego lub podwyższenia kwoty podatku należnego za okres, w którym dokonał odliczenia lub otrzymał faktury. W przypadku częściowego uregulowania należności korekta dotyczy odpowiedniej części podatku. Trudno dzisiaj określić, jak w praktyce będzie działał ten mechanizm, gdyż sprzedawca nie ma możliwości skontrolowania, czy dłużnik korekty dokonał. Wydaje się, iż funkcję kontrolną w tej mierze muszą sprawować organy skarbowe.
Należy też zaznaczyć, iż ulga będzie miała zastosowanie jedynie do wierzytelności powstałych po wejściu w życie nowelizacji, tj. po 1 czerwca 2005 r.
Michał Kłosiński, Wojciech Ostapowicz, Deloitte