Po odrzuceniu oferty oferent może jeszcze dochodzić swoich praw na kilka sposobów.
Przepisy ustawy — Prawo zamówień publicznych regulują sytuacje, gdy w wyniku naruszenia przez zamawiającego jej regulacji interes prawny wykonawcy w uzyskaniu zamówienia doznał lub może doznać uszczerbku. Ustawa przewiduje następujące środki prawne ochrony interesów oferenta:
- protest,
- odwołanie,
- skarga do sądu.
Warto prześledzić, co one oznaczają.
Protest
Protest może być wnoszony przez oferenta w trakcie postępowania przetargowego zarówno na czynności, których dokonał, jak i na te, których wykonania zaniechał. Protest wnoszony jest na piśmie w terminie 7 dni od tego, w którym wykonawca powziął lub mógł powziąć wiadomość o okolicznościach stanowiących podstawę jego wniesienia, zaś w każdym przypadku nie później niż przed zawarciem umowy. W proteście oferent powinien wskazać, jaką czynność oprotestowuje, jakie w związku z tym ma żądanie oraz oczywiście uzasadnić swoje twierdzenia. W momencie wniesienia protestu zawieszeniu ulega bieg terminu związania ofertą aż do jego rozpatrzenia. Co istotne, do czasu rozpatrzenia protestu (lub odwołania od niego) zamawiający nie może zawrzeć umowy na wykonanie zamówienia publicznego nawet z wykonawcą, który w wyniku przetargu wyłoniony został do realizacji określonego zamówienia publicznego.
Zamawiający ma 5 dni od daty wpłynięcia protestu na jego rozpatrzenie. O czym należy pamiętać, brak rozstrzygnięcia protestu w tym terminie uznaje się za jego oddalenie.
Odwołanie
Oferentowi od oddalenia lub odrzucenia protestu przysługuje odwołanie, które wnosi się w terminie 5 dni do Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych od doręczenia rozstrzygnięcia protestu lub upływu terminu do rozstrzygnięcia. Wraz z wniesieniem odwołania należy zawiadomić o tym fakcie zamawiającego. Od odwołania, inaczej niż w przypadku protestu, należy uiścić wpis. Informację o wysokości wpisu oraz numerze rachunku bankowego, na który należy wpłacić wpis, ogłasza Prezes UZP w Biuletynie Zamówień Publicznych. Od 4 kwietnia wynosi on 5935 zł. Uiszczenie wpisu jest warunkiem rozpoznania odwołania.
Odwołanie rozpatrywane jest przez zespół trzech arbitrów z listy arbitrów prowadzonej przez Prezesa UZP w terminie 15 dni od daty wniesienia. Zasadą jest jawność postępowania odwoławczego, jednakże na wniosek strony lub z urzędu zespół arbitrów może wyłączyć jawność rozprawy w całości lub w części. Odwołanie może być cofnięte w każdym momencie, natomiast jeśli następuje to przed pierwszą rozprawą, wówczas odwołującemu zwraca się połowę wpisu. O oddaleniu lub uwzględnieniu odwołania zespół arbitrów orzeka wyrokiem. W przypadku uwzględnienia odwołania, może on nakazywać dokonanie lub powtórzenie czynności przez zamawiającego albo jej unieważnienie. Nie można jednakże wyrokiem nakazać zawarcia umowy.
Skarga do sądu
Ostatecznym środkiem odwoławczym od czynności lub zaniechań zamawiającego w toku postępowania przetargowego jest skarga do sądu. Skargę wnosi się do sądu okręgowego właściwego dla siedziby lub miejsca zamieszkania zamawiającego za pośrednictwem Prezesa UZP w terminie 7 dni od daty otrzymania orzeczenia arbitrów.
Do skargi na orzeczenie arbitrów zastosowanie mają przepisy kodeksu postępowania cywilnego o apelacji. Sąd rozpoznaje skargę niezwłocznie, nie późnej jednakże niż w terminie 3 miesięcy od daty wpłynięcia skargi do sądu. Przepisy o skardze przewidują istotny wyjątek od ogólnej zasady, iż do momentu rozstrzygnięcia protestu zamawiający nie może zawrzeć umowy na realizację zamówienia. Otóż w przypadku, gdy wartość zamówienia dla robót budowlanych przekracza wyrażoną w złotych równowartość kwoty 10 mln EUR, a dla dostaw lub usług — 5 mln EUR, zamawiający w skardze lub w odpowiedzi na skargę może wnosić o uchylenie zakazu zawarcia umowy przed ostatecznym rozstrzygnięciem protestu.
W przypadku uwzględnienia skargi sąd zmienia zaskarżone orzeczenie arbitrów oraz rozstrzyga co do istoty sprawy.
Michał D. Polz, prawnik w kancelarii Kalwas i Wspólnicy