Poglądy o shale gas ewoluują

PB
opublikowano: 30-03-2011, 00:00

W Warszawie odbyła się pierwsza z planowanego cyklu konferencji poświęconych ewolucji podejścia i poglądów na temat potencjału złóż gazu łupkowego.

Skały trzeba zrozumieć, zanim sięgnie się po ukryte w nich bogactwo, jakim jest gaz ziemny

W Warszawie odbyła się pierwsza z planowanego cyklu konferencji poświęconych ewolucji podejścia i poglądów na temat potencjału złóż gazu łupkowego.

Zgomadzeni w Centrum Nauki Kopernik w Warszawie eksperci — autorytety w dziedzinie shale gas, w ujęciu geologicznym, geofizycznym, jak i inżynieryjnym, rozważali zagadnienia kluczowe dla przyszłości i rozwoju wydobycia gazu ze skał łupkowych.

W trakcie paneli dyskusyjnych próbowali m.in. odpowiedzieć na pytania: Jak struktura skał łupkowych może wpłynąć na wykorzystanie ich jako źródeł niekonwencjonalnego gazu? Jakie jest znaczenie gazu łupkowego w Polsce jak zdeterminuje wydobycie gazu ze skał łupkowych rozwój badań geochemicznych?

— Gdy w połowie poprzedniej dekady rozpoczął się boom związany z gazem łupkowym, bardzo szybko dla wszystkich stało się jasne, że ocena geochemiczna, poparta gruntownym zrozumieniem i modelowaniem systemu naftowego, ma istotne znaczenie dla powodzenia prac poszukiwawczych i rozpoznawczych w strukturach łupkowych. Znajomość charakterystyki łupków przekłada się na dobór efektywnych kosztowo technik wiertniczych i szczelinowania hydraulicznego. Kryterium powodzenia eksploatacji są koszty oraz ograniczenie śladów pozostawianych w środowisku — podkreślił dr Artur Stankiewicz, występujący na konferencji w roli prelegenta dyrektor Reservoir Fluids Domain, spółki światowej korporacji Schlumberger.

Shale gas — żyła złota?

Prognozuje się, że zużycie gazu ziemnego w Europie w latach 2010-20 wzrośnie o 90 mld m sześc. (630 mld m sześc. w 2020 r. względem 540 mld m sześc. w 2009 r.). W tym samym okresie produkcja własna gazu ziemnego w Europie spadnie o 102 mld m sześc.

Zdaniem Wiesława Prugara, prezesa Orlen Upstream. spółki grupy kapitałowej PKN Orlen, która zainicjowała organizację konferencji, liczne doświadczenia (nie tylko tak dalece dramatyczne, jak ostatnie wydarzenia w Japonii) uczą, że gaz ziemny jako nośnik energii nabiera coraz większego znaczenia na świecie. Gaz ziemny jest paliwem przyszłości. Jest również mocnym fundamentem bilansu energetycznego Unii Europejskiej. Aby skutecznie wykorzystać posiadane niekonwencjonalne zasoby gazu Polska, będzie musiała odpowiedzieć na poważne wyzwania w kilku obszarach, jakimi są: rynek gazu, wykwalifikowana siła robocza, finansowanie, infrastruktura, ochrona środowiska i rozwiązania techniczne.

— Około dziesięciu lat temu, gdy złoże Barnett Shale w basenie Texas Fort Worth nabrało gospodarczego znaczenia, przemysł naftowy uświadomił sobie potencjał gazu łupkowego. Przed zagospodarowaniem złoża Barnett na rozpoczęcie postrzegania łupków jako skały zbiornikowej silnie rzutowały doświadczenia związane z wykorzystaniem metanu z pokładów węgla, koncepcje geochemiczne dotyczące gazu absorbowanego oraz wyniki eksploatacyjne uzyskane w basenie Michigan czy w Appalachach — powiedział Tom Smagala, doradca ds. nauk o Ziemi w kanadyjskiej firmie Encana Natural Gas.

Badania i rozwój

— Pojawiające się możliwości poszukiwań zasobów niekonwencjonalnych przyciągają coraz większą uwagę przemysłu naftowego i gazowego, uznajacych je za istotne źródło zaopatrzenia w energię. Kryteria ekonomicznej opłacalności eksploatacji zasobów niekonwencjonalnych mogą być spełnione wyłącznie, gdy zasoby są potwierdzone (wystarczająca jakość własności zbiornikowych złoża) oraz wydobywalne (wysoka jakość udostępniania złoża). Przy określonej jakości własności zbiornikowych złoża warunkiem zapewnienia produktywności jest szerokie zastosowanie tzw. szczelinowania hydraulicznego w celu wytworzenia maksymalnej powierzchni kontaktu ze skałą zbiornikową, w której uwięzione są zasoby gazu i ich uwolnienie — podkreślił dr Vincenzo De Gennaro, inżynier geomechaniki Regionalnego Centrum Wydobycia i Produkcji Schlumberger we Francji.

Dopiero pełne poznanie budowy łupków pozwoli na ich stuprocentową eksploatację. Problemów badawczych nastręcza scharakteryzowanie skał łupkowych przy użyciu konwencjonalnych technik.

— Ostatnie badania, zwłaszcza z wykorzystaniem technik petrograficznych (opisujących skład i właściwiości fizyczne skał) o średniej do wysokiej rozdzielczości, oparte na obserwacjach (prowadzonych na cienkich przekrojach) w połączeniu z metodami geochemicznymi zaowocowały zebraniem dużej ilości nowych danych, które mogą nam pomóc w zrozumieniu sposobu powstawania łupków mułowcowych — wyjaśniał dr Joe Macquaker, wydawca magazynu "Journal of Sedimentary Research".

— Baza danych dotyczących gazu łupkowego w USA i Kanadzie pozwala stwierdzić, że poza budową i wiekiem skał łupkowych istnieją pewne cechy wspólne dla perspektywicznych obszarów eksploatacyjnych, takie jak: znaczące wyniesienie obszaru w późniejszym geologicznie okresie, podwyższona zawartość materii nieorganicznej, wysoka zawartość minerałów oraz udział wolnego gazu występującego w całkowitej ilości gazu — wyliczał dr Michal Nemcok, dyrektor Laboratorium EGI w Bratysławie.

Wśród ekspertów zajmujących się badaniem niekonwencjonalnych złóż w skałach łupkowych pojawiają się sprzeczne informacje na temat ich budowy. Wypracowanie wspólnej wersji wymaga jeszcze wiele pracy i szerszego spojrzenia na sprawę.

Podczas konferencji dr Patrick N. Gathogo, petrolog i geolog korporacji Schlumberger w organizacji TerraTek w Salt Lake City w Utah, przedstawił nową koncepcję geologiczną, która ma na celu lepsze zrozumienie struktur łupkowych.

Europejskie perspektywy

W ostatniej dekadzie poszukiwania basenów gazu łupkowego w Stanach Zjednoczonych i Kanadzie przyniosły niespodziewany sukces i gwałtowny wzrost wydobycia gazu z łupków. Komercyjny sukces, jaki stał się udziałem tamtejszych operatorów — zwykle niedużych, niezależnych firm, skłania do podejmowania prób powielania amerykańskich doświadczeń w zagospodarowaniu gazu łupkowego na skalę globalną, również w Europie.

— Trzeba jednak pamiętać, że generalna charakterystyka europejskich basenów łupkowych jest do pewnego stopnia specyficzna i odmienna od basenów północnoamerykańskich. Baseny europejskie są często mniejsze, mają bardziej złożoną budowę i często są zdeformowane tektonicznie. Do najlepiej rozpoznanych do tej pory należą baseny dolnego paleozoiku, przecinające środkową część Europy z południowego wschodu na północny zachód. Poza czynnikami geologicznymi i geochemicznymi rozwój wydobycia gazu łupkowego w Europie będzie podlegał również innym ograniczeniom. Specyfiką europejską jest trudniejszy dostęp do terenów, związany przede wszystkim z większą gęstością zaludnienia oraz bardziej rozbudowanym systemem ochrony przyrody — wyjaśniał Paweł Poprawa, kierownik Pracowni Prospekcji Naftowej Państwowego Instytutu Geologicznego.

W ostatnich dziesięciu latach branża koncentrująca się na badaniach i wydobyciu gazu łupkowego poczyniła ogromne postępy, przezwyciężając istotne problemy techniczne i operacyjne.

— Technologie służące zagospodarowaniu zasobów gazu i ropy w łupkach są obecnie opracowywane przez wiele instytutów badawczych na całym świecie, przez wyższe uczelnie, firmy usługowe oraz samych operatorów. Jednocześnie technologia ta staje się coraz bardziej wyspecjalizowana. Celem nie jest już poznanie struktur złożowych w łupkach jako takich, ale zrozumienie konkretnych szczegółowych aspektów poszczególnych, konkretnych i jednostkowych struktur łupkowych. Wraz z sukcesami i ekspansją poza teren Ameryki Północnej zwiększyły się możliwości, a konkurencja stała się większa. Nadal jednak będą się pojawiały fascynujące i ambitne problemy wymagające rozwiązania — podsumował dr Roberto Suarez-Rivera, doradca ds. naukowych korporacji Schlumberger oraz dyrektor Centrum Innowacji Schlumberger w Salt Lake City w Utah w Stanach Zjednoczonych.

© ℗
Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych” i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Podpis: PB

Polecane

Inspiracje Pulsu Biznesu